تأثیر منازعات مسلحانه در افغانستان بر قربانیان؛ «زندهایم، اما در واقعیت مردهایم»
دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارش جدید خود چندین دهه درگیری مسلحانه در افغانستان، تأثیرات برجامانده از این حوادث و پیآمدهای آن بر قربانیان را بررسی و با ۱۹۵ نفر از قربانیان مصاحبه کرده است.
یوناما گفته است که این حوادث از سال ۱۹۹۴ تا سال ۲۰۲۱ میلادی رخ دادهاند و با وجود اینکه بخش کوچکی از نقض حقوق بشر در افغانستان را تشکیل میدهند، اما تأثیرات طولانیمدت فیزیکی، عاطفی، مالی و اجتماعی بر قربانیان داشته است.
حاجی دیناگل که در پنجم جولای سال ۲۰۱۹ براثر فیر سلاحهای سنگین و حملات هوایی چندین عضو خانوادهاش را از دست داده است، به یوناما گفته است: «همه در خانواده مانند یک جسد زنده است. اگرچه به نظر میرسد که ما زنده هستیم، اما همهی ما در واقعیت مردهایم.»
براساس گزارش یوناما، در آن زمان ابتدا برکتالله، پسر ۱۲ سالهی حاجی دیناگل، براثر فیر سلاح سنگین کشته و دختر هشتسالهاش پادشاهگل، پسر دهسالهاش نجیبالله، برادرزادهی ۱۶ سالهاش کریم و خواهرزادهی ۱۵ سالهاش عایشه زخمی شدند.
یوناما نوشته است، در حالی که او با خواهرزادهی ۱۸ سالهاش، بیبی حلیمه، کودکان زخمی را به شفاخانه منتقل میکردند، یک حملهی هوایی موتر آنان را هدف قرار داد و نجیبالله و بیبی حلیمه در جا کشته شدند.
در گزارش یوناما آمده است که درست یک سال پس از این حادثه، بادانا، دختر ۱۷ سالهی حاجی دیناگل، بهدلیل افسردگی ناشی از ازدستدادن برادارانش، خودکشی کرد.
حاجی دنیاگل به یوناما گفته است: «بچههای باقیمانده من بسیار منزوی شدهاند و اصلا نمیخواهند با دیگران ملاقات کنند و یا با آنان صحبت کنند.»
مطابق گزارش یوناما، ۹۵ درصد از مصاحبهشوندگان گفتهاند حوادثی که در جریان منازعات مسلحانه رخ داده، تأثیرات روانی و عاطفی برای آنان در پی داشته است که شامل ناتوانی در تمرکز، ازدستدادن حافظه، خاطرات ناگهانی، افسردگی و انزوای اجتماعی است.
در این گزارش آمده است که برخی قربانیان و یا اعضای خانوادهی آنان پس از حوادث دچار ترس از انجام کارهای خاص و رفتن به جاهای خاص شدهاند و برای بعضی نیز استرس و ترومای پس از حادثه، به شکل جسمانی ظهور کرده است.
یک مرد که پدرش توسط طالبان ربوده و کشته شده است، به یوناما گفته است: «این رویداد ترس را در خانوادهی ما ایجاد کرد. ما فکر میکردیم که آنان (طالبان) به ما هم آسیب میرسانند. کوچهای که پدرم در آن دستگیر شد، مسیر اصلی دسترسی روستای ما به بازار است. من هر روز در راه بازار از این سرک عبور میکنم. هر بار که از آن عبور میکنم، مرا یاد پدرم میاندازد؛ اینکه چگونه او بهطور وحشیانه و بیرحمانه کشته شد.»
یک نفر دیگر از مصاحبهشوندگان به یوناما گفته است، هنگامی که پسرش وارد یک مرکز آموزشی میشد، یک انفجار عظیم رخ داد و پسرش زخمی شد.
او افزوده است: «در یک چشم بههمزدن، دهها دانشآموز، بهشمول پسرم کشته یا زخمی شدند. پسرم در اثر چرههای بمب زخمی شد که چشم، گوش و بازوهایش را تحت تأثیر قرار داد. وقتی او را به خانه آوردند، خونآلود بود. شوک باعث شد فشار خونم بالا برود و بیهوش شوم. از آن زمان پای راستم درست کار نمیکند. آن روز وحشتناک بود.»
یوناما در گزارش خود همچنین گفته است که ۵۸ درصد از مصاحبهشوندگان تأثیرات فیزیکی، ۴۵ درصد تأثیرات اجتماعی و ۸۴ درصد نیز خسارت مالی را گزارش دادهاند.
در این گزارش همچنین آمده است که زنان دربارهی پیآمدهای اجتماعی ازدستدادن اعضای مرد خانواده، از جمله تجربهی تبعیض و خشونت مبتنی بر جنسیت صحبت کردهاند.
یوناما نوشته است که با توجه به اهمیت اعضای مرد خانواده در جامعهی افغانستان و نقش آنان بهعنوان نانآور خانواده، کشته شدن مردان باعث شده است که آزادی رفتوآمد و توانایی زنان برای زندگی اجتماعی و حضور در جامعه، محدود شود.
یک زن گفته است: «وقتی بدون محرم بیرون میروم، برایم سخت است. خانوادههای دیگر را با محرمشان میبینم و احساس درد میکنم. فقط در خانه مینشینم و فکر میکنم اگر همسرم زنده بود، ما خانوادهای شاد مثل همسایگانمان بودیم.»
دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در این گزارش مفصل، تلفات، پیآمدها و عاملان چندین دهه جنگ در افغانستان را بررسی کرده است.
براساس این گزارش، از سال ۲۰۰۹ تا سال ۲۰۲۱ میلادی بیش ۴۰ هزار غیرنظامی در افغانستان کشته و بیش از ۷۷ هزار غیرنظامی نیز زخمی شدهاند.
یوناما: از ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۱ بیش از ۴۰ هزار غیرنظامی در افغانستان کشته شدند
یافتههای دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) نشان میدهد که از جنوری ۲۰۰۹ تا آگست ۲۰۲۱، بیش از ۴۰ هزار غیرنظامی در نتیجه منازعات مسلحانه در افغانستان کشته و ۷۷ هزار نفر دیگر زخمی شدهاند.
یوناما امروز (سهشنبه، ۱۰ سنبله) نتیجه گزارش تحقیقی خود دربارهی «تجارب و نیازمندیهای قربانیان جنگ» در افغانستان را منتشر کرد.
به گفتهی یوناما، این گزارش دوره زمانی از مداخله نظامی به رهبری امریکا در سال ۲۰۰۱ تا رویکارآمدن دوباره طالبان در سال ۲۰۲۱ را پوشش میدهد.
یوناما گفته است که این گزارش براساس مصاحبه با ۱۹۵ قربانی منازعات مسلحانه و اقارب آنان، ۲۳ سازمان ملل غیردولتی که در راستای رسیدگی به نیازهای قربانیان جنگ فعالیت میکنند و ۲۳ مقام اداره حاکم تهیه شده است.
این دفتر گفته است که قربانیان جنگ عمدتاً بدون عدالت، جبران خسارت یا حتی هیچ نوع بهرسمیتشناختن آنچه بر آنان گذشته است، رها شدهاند.
