کارشناسان سازمان ملل متحد میگویند که دولت پاکستان باید از پیش از تصمیم گیری در مورد اخراج هر شهروند افغانستان، فورا اقداماتی را برای شناسایی افرادی که در صورت اخراج به افغانستان در معرض آزار و اذیت، شکنجه و دیگر نقضهای جدی حقوقبشر قرار دادند، انجام دهد.
آنان امروز (جمعه، ۲۷ سنبله) با نشر اعلامیهای گفتهاند که عمیقا نسبت به اخراج اجباری شهروندان افغانستان از پاکستان، نگران هستند.
کارشناسان سازمان ملل متحد افزودهاند: «اولویت فوری باید ایجاد یک روند شفاف و قابل دسترس باشد که از طریق آن افغانهای در معرض خطر بتوانند بدون ترس مراجعه کنند، بهصورت فردی مورد ارزیابی قرار گیرند و تا زمان تکمیل این ارزیابی، از اخراج محافظت شوند.»
به گفتهی کارشناسان سازمان ملل متحد، بدون چنین روندهایی، افراد آسیبپذیر ممکن است در مخفیگاه باقی بمانند، زیرا از ترس بازداشت، حبس یا اخراج قادر به درخواست حمایت نخواهند بود.
پیش از این وزارت خارجهی پاکستان اعلام کرد که این کشور حدود ۱۶ هزار شهروند آسیبپذیر افغانستان را شناسایی کرده و اقداماتی را برای اطلاعرسانی به نیروهای اجرای قانون نیز انجام داده است.
کارشناسان سازمان ملل متحد ضمن استقبال از این اطلاعات، خواستار شفافیت بیشتر دربارهی معیارها و روندهایی شدهاند که برای شناسایی این افراد به کار گرفته میشوند.
آنان گفتهاند که چنین سازوکارهایی باید به آن عده از شهروندان افغانستان که ممکن است با خطر آزار و اذیت، شکنجه یا آسیب جبرانناپذیر روبهرو باشند اجازه دهد بدون ترس از بازداشت یا اخراج مراجعه کنند، بهصورت فردی ارزیابی شوند و در صورت لزوم از حمایت موقت و دسترسی به وضعیت اقامت امن برخوردار شوند.
کارشناسان سازمان ملل متحد در اعلامیهی خود به تصمیم شورای پزشکی و دندان پزشکی پاکستان مبنی بر اخراج دانشجویان افغانستان نیز اشاره کردهاند.
آنان گفتهاند که این اقدام بهویژه برای دانشجویان دختر اهل افغانستان به معنای از بین رفتن امید آنها برای تبدیل شدن به پزشک و دندانپزشک خواهد بود، زیرا طالبان آموزش عالی و آموزشهای پزشکی را برای زنان ممنوع کردهاند.
طبق اعلامیهی کارشناسان سازمان ملل متحد، دستکم ۱۰۰ دانشجوی اهل افغانستان، از جمله ۲۰ تا ۴۰ زن، تحت تأثیر این دستورات قرار خواهند گرفت.
کارشناسان سازمان ملل متحد افزودهاند: «ما سنت بشردوستانهی دیرینه و نقش پاکستان در میزبانی از میلیونها افغان طی چندین دهه را به رسمیت میشناسیم. در عین حال، از دولت پاکستان میخواهیم اخراج اتباع افغان، بهویژه زنان و کودکان بدون همراه، را متوقف کند و به تعهد خود در زمینهی اصل عدم بازگرداندن پایبند باشد؛ اصلی که بر اساس آن نباید هیچ فردی به مکانی بازگردانده شود که در آن با خطر واقعیِ آزار و اذیت، شکنجه، رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز، محرومیت خودسرانه از حق حیات، ناپدیدسازی اجباری، بازداشت خودسرانه یا دیگر آسیبهای جدی و جبرانناپذیر روبهرو باشد.»
وزارت داخله پاکستان در ۲۸ جون سال جاری میلادی دستور العملی را صادر کرد و به مقامهای ایالتی دستور داد پس از ۱۰ جولای، مهاجران بدون اسناد و مدارک معتبر اهل افغانستان را بازداشت و اخراج کنند.
کارشناسان سازمان ملل متحد نسبت به اجرای این دستورالعمل ابراز نگرانی کرده و گفتهاند که بر اساس اطلاعاتی که دریافت کردهاند، بین دهم جولای تا ۲۷ آگست، ۱۲۷هزار و ۳۴۴ شهروند افغانستان از پاکستان اخراج شدند.
به گفتهی آنان، دستکم ۱۴ هزار و ۱۸۶ نفر از این افراد بهصورت اجباری اخراج شدهاند و ۳۸ هزار و ۳۸۸ نفر شان زنان و کودکان بودهاند.
کارشناسان سازمان ملل گفتهاند که در پی اجرای این دستورالعمل، دهها درخواست کمک از سوی افغانهای مقیم پاکستان دریافت کردهاند.
آنان افزودهاند: «این افراد شامل زنان و دختران، مدافعان حقوق بشر، خبرنگاران و کارکنان رسانهای، قضات سابق، دادستانها و وکلا، نیروهای امنیتی سابق و مقامهای پیشین دولتی، اعضای برخی گروههای قومی و مذهبی یا اعتقادی، افراد لزبین، همجنسگرا، دوجنسگرا، تراجنسیتی (LGBT) و افراد دارای هویتهای جنسیتی متنوع، و همچنین کسانی هستند که با مقامهای دیفکتوی افغانستان(طالبان) مخالفت میکنند یا تصور میشود که مخالف آنها هستند.»
آنان همچنین درباره گزارشهای مربوط به اخراج کودکان افغان بدون همراه به افغانستان، در حالی که سازوکارهای مناسب و متناسب با نیازهای کودکان برای پذیرش، کمک و حمایت در افغانستان وجود ندارد، نگرانی جدی خود را ابراز کردهاند.
کارشناسان خاطرنشان کردهاند که پاکستان تنها کشوری نیست که مهاجران افغانستان را اخراج میکند و از همهی کشورها خواستند که به تعهد خود در زمینهی اصل عدم بازگرداندنعمل کنند؛ اصلی که به گفته آنان بخشی از حقوق بینالملل عرفی است و برای همه دولتها الزامآور محسوب میشود.
آنان همچنین از کشورهای دیگر، بهویژه کشورهای ثروتمند خواستهاند که مسئولیت بیشتری در قبال مهاجران افغانستان به عهده بگیرند؛ از جمله با ارائهی حمایت سیاسی و مالی به کشورهای میزبان در منطقه، عمل به تعهدات خود برای اسکان مجدد افغانها از پاکستان و ادامهی ارائهی مسیرهای امن برای افغانهایی که با خطر جدی آزار و اذیت مواجه هستند.
پاکستان در پی افزایش تنش با طالبان، اخراج مهاجران افغانستان را تشدید کرد. این کشور مدارک اقامتی بسیاری از مهاجران افغانستان را تمدید نکرد و به این ترتیب آنان در وضعیت «اقامت غیرقانونی» قرار گرفتند.
دولت پاکستان همچنین به پولیس آن کشور دستور داد که مهاجران بدون اسناد افغانستان را شناسایی، بازداشت و اخراج کنند.
کارشناسان سازمان ملل متحد و نهادهای حقوقبشری پیشی از این نیز از دولت پاکستان خواستهبودند که اخراج اجباری مهاجران افغانستان را متوقف کند و به اصل عدم بازگرداند اجباری، پایبند باشد.
با این حال، اخراج مهاجران افغانستان از پاکستان همچنان ادامه دارد و روزانه صدها و گاهی هزاران مهاجر از پاکستان اخراج و وارد افغانستان میشوند.
