حکومت طالبان از نهادهای کمک‌رسان بین‌المللی خواسته که برای جلوگیری از پدیده‌ی گدایی به افغانستان کمک کنند. در این درخواست کمک دو واقعیت همزمان نهفته است: یکی این که طالبان می‌بینند که گدایی در افغانستان تحت حاکمیت‌شان افزایش یافته (تا آنجا که حتا حکومت این گروه را وادار به درخواست کمک بیرونی کرده)؛ دیگری این که طالبان هنوز نمی‌پذیرند که گسترش گدایی معلول مستقیم سیاست‌های ضدکار، ضدتوسعه، ضدخلاقیت، ضدآزادی، ضددانش و ضدسلامت این گروه است.
آدم‌ها چرا گدایی می‌کنند؟
در افغانستان، در میان کسانی که گدایی می‌کنند حتما افرادی هستند که به خاطر تصمیم‌های غلط خود به آن وضعیت رسیده‌اند. کسان دیگری هم هستند که قربانی بعضی اختلال‌های جسمی-روانی یا مناسبات بد درون‌خانوادگی‌اند و کارشان به گدایی در خیابان‌های شهر کشیده است. اما گدایی برای کثیری از افراد نتیجه‌ی ناتوان شدن در برابر بُن‌بست اقتصادی است. به این معنا که تعداد زیادی از کسانی که گدایی می‌کنند افرادی هستند که نمی‌خواهند گدایی کنند اما راه از شش جهت به روی‌شان بسته است.
برای کسانی که مشکلات اقتصادی‌شان با مقداری کوشش و تدبیر راه حل یافته، بسیار دشوار است که وضعیت افراد به‌بُن‌بست‌رسیده را تصور کنند. وقتی شما در وطن خود پولی و شغلی نداشته باشید و راهی برای خروج به کشورهای دیگر نیابید و خانواده‌ی‌تان هم در انتظار لقمه نانی باشند، چه کار می‌کنید؟ این وضعیت نتیجه‌ی همسانی برای همگان تولید نمی‌کند. بعضی که می‌توانند قرض بگیرند، بحران را کمی عقب می‌اندازند. بعضی خوش‌طالع‌ترند و در همان بُن‌بست با گشایشی غیرمنتظره روبه‌رو می‌شوند. اما کسانی هم هستند که به بحران مطلق می‌رسند و با هر مقدار کوشش نمی‌توانند بُن‌بست را بشکنند.
طالبان چه کار می‌کنند؟
در افغانستان، از نزدیک به چهل میلیون آدمی که در زیر حاکمیت طالبان بدترین روزها و شب‌های زندگی خود را می‌گذرانند، عجب است که تعداد بسیار بیشتری دست به گدایی نمی‌زنند. طالبان وضعیتی برقرار کرده‌اند که در آن زیربناهای معیشت شهروندان به شدت آسیب دیده است. اشتغال نیست، تولید نیست و امنیت فکری و اجتماعی‌ای که لازمه‌ی رشد اقتصادی است، وجود ندارد. طالبان از همان ابتدا، در کنار اعلام عفو عمومی، این را نیز اعلام کردند که رویکرد حکومت‌شان اقتصادمحور خواهد بود. منظورشان این بود که تمام توجه خود را بر رشد اقتصادی افغانستان متمرکز خواهند کرد. اما در عمل، نه به عفو عمومی متعهد ماندند و نه ملزومات رشد اقتصادی کشور را فراهم کردند. به زبان تمثیل، طالبان گفتند که باغ خرم و پُرگل و میوه‌ای می‌سازند و (در عمل) این کار را از طریق خشک کردن چشمه‌ها و کاریزها و بستن و کشتن باغبانان و نابود کردن بذرهای لازم برای این باغ انجام می‌دهند.
رشد اقتصادی لوازمی دارد که فقط در فضای آزادی و امنیت و ثبات فراهم می‌آیند- آزادی و امنیتی که شامل آزادی فکری و امنیت روانی شهروندان هم می‌شود. حکومتی که علوم عصری را از نصاب درسی حذف می‌کند و به جای آن‌ها ثقافت اسلامی می‌گذارد، حتا فهم ناقصی هم از رشد اقتصادی ندارد. حکومتی که دروازه‌های مکاتب را به روی دختران می‌بندد و زنان را با تهدید و ارعاب و بازداشت و تحقیر خانه‌نشین و بیکار می‌سازد، هیچ نمی‌داند که رشد اقتصادی با فلج کردن نیمی از جمعیت کشور همخوانی ندارد. حکومتی که فضای اجتماعی را چنان تنگ و پرخطر می‌سازد که اکثر صاحبان فکر و علم و نظر و تخصص از کشور فرار می‌کنند، هیچ تصوری از اسباب رشد اقتصادی ندارد. حکومتی که مسئولان درجه‌اولش به مردم می‌گویند “معیشت شما هیچ ربطی به ما ندارد، بروید دعا کنید” چه‌گونه می‌تواند رویکرد خود را متمرکز بر توسعه‌ی اقتصادی بخواند؟ حکومتی که در نزد هیچ کشور دیگر مشروعیت ندارد و نمی‌تواند همکاری هیچ دولت مهمی در جهان را برای توسعه‌ی افغانستان جلب کند، چه گونه می‌تواند در این جهان به‌هم‌پیوسته (که از آن به اسم دهکده‌ی جهانی یاد می‌شود) از امکانات رشدی که این جهان در اختیار همگان می‌گذارد، استفاده ببرد؟ حکومتی که در ارزیابی کشورها و سازمان‌های مهم جهان حامی تروریسم منطقه‌ای و جهانی دانسته می‌شود، بر چه اساسی از رشد اقتصادی افغانستانی سخن می‌گوید که همه به آن به عنوان یکی از مراکز تروریسم نگاه می‌کنند؟
مردم افغانستان مردم سرسختی هستند و تا آنجا که نفس‌شان یاری می‌کند، پا بر غرور و عزت نفس خود نمی‌گذارند. به همین خاطر، تعداد گداها در این ملک، حتا امروز و زیر حاکمیت بی‌کفایت و نامشروع طالبان، هنوز کم است. در شرایطی که طالبان برقرار کرده‌اند، اگر تعداد گداها چندین برابر بیشتر می‌بود نیز نمی‌بایست تعجب کرد. بدتر آن که بقیه‌ی شهروندان – که گدا نیستند- نیز توان چندانی برای کمک‌های ناچیز به گدایان ندارند. وجه دردناک و تاحدی طنزدار این ماجرا این است که طالبان گدا تولید می‌کنند، بعد از نهادهای خارجی می‌خواهند جلو گسترش گدایی در افغانستان را بگیرند.
