منظور مودی چه بود؟

پس از سقوط طالبان، هند همواره در نقش همکار و کمک‌کننده‌ی افغانستان ظاهر شده. از اعمار بند و ساختمان شورای ملی گرفته تا اعطای بورسیه‌های تحصیلی و هلیکوپترهای جنگی به مردم و حکومت افغانستان. آقای نرندرا مودی، نخست وزیر هند دیروز جمعه، 4 جدی، به کابل آمد تا ساختمان جدید پارلمان را افتتاح و سه فروند هلیکوپتر را تقدیم حکومت افغانستان کند. او در سخنرانی کوتاهش، از همکاری منطقه‌ی و نقش آن در رفاه همه کشورها سخن گفت و وعده‌ی اعطای 500 بورسیه در سال برای خانواده‌های شهدای نیروهای مسلح افغانستان را نیز داد. ضمن این‌که سه فروند هلیکوپتر نظامی را به دستان به حکومت سپرد، از فرصت‌های نظیر این‌که افغانستان می‌تواند مرکز ایده‌ها، تجارت، انرژی و سرمایه‌گذاری باشد، یادآوری کرد.
آقای مودی هم‌چنان روایتی از زبان مولانا جلال‌الدین بلخی کرد و گفت: «قدرت کلمات و تفکر تان را بلند ببرید نه صدای تان را». این روایت بسیار معنادار است. دوستی میان کشورها، دوستی سیاسی است و برای همیش ثابت و پررنگ نخواهد بود. ضمن این‌که باید در حفظ و گسترش آن تلاش شود. توصیه‌ی آقای مودی با روایتی از مولانا به اشرف غنی نیز یک توصیه‌ی سیاسی است. دقیقاً نمی‌دانم منظور او از این روایت چه بوده؟ آیا غنی در بیشتر از یک‌سال حکومتش به قدرت کلمات و تفکر وقعی ننهاده و بیشتر صدایش را بلند کرده؟ آیا او اشاره به سخنانی که رییس جمهور اشرف غنی در سفرها به کشورهای دیگر و نشست‌های بین‌المللی و منطقه‌ای کرده، داشته؟ یا او با این سخنش می‌خواست به آقای غنی بگوید که افغانستان می‌تواند مرکز ایده‌ها، تجارت، انرژی و سرمایه‌گذاری باشد اگر شما به جای بلند کردن تُن صدای خویش، به بالا بردن قدرت کلمات و تفکر توجه کنید!
آقای مودی تاکید کرد که هند برای رقابت با کشورهای دیگر در افغانستان حضور ندارد، بلکه صرفاً برای همکاری است و در حد ممکن به افغانستان کمک خواهد کرد تا نبض اوضاع در افغانستان نرمال بزند و از این‌طریق همه‌ی کشورها از افغانستان امن و مترقی، کام بگیرند. این به این معنا که پاکستان دشمن افغانستان نیست و نباید باشد، حضور هند در افغانستان هم برای معنا بخشیدن دشمنی با کشورهای دیگر نیست. ما در مجموع به‌عنوان کشورهای منطقه، در کنار هم هستیم. اشتراک سرحدی افغانستان با پاکستان، ایران و کشورهای دیگر، به این معنا نیست که افغانستان در ملاحظات منطقه‌ای و بین‌المللی خویش بیش از آن‌چه به‌صورت باالقوه به‌عنوان منافع مشترک کشورهای همسایه وجود دارد، بنگرد و به اشتراکات اقتصادی، تاریخی، فرهنگی و مذهبی با کشورهای دیگر منطقه پشت کند.
هرچند شماری از سیاست‌مداران پاکستان بارها به حضور هند در افغانستان با دید دشمنی نگاه کرده اما استقبال مردم و سیاست‌مداران افغانستان از حضور مودی در هند و کاری که هند برای افغانستان کرده، عکس این مسئله را ثابت می‌کند. نگاه اجمالی به شبکه‌های اجتماعی که یکی از محل‌های بازتاب دیدگاه‌های فردی و نهادی در افغانستان است، ثابت می‌کند که کمک‌های هند به افغانستان مثبت بوده و کشور هند به‌عنوان یکی از اقتصادهای شگوفای جنوب آسیا، با کمک به افغانستان زمینه‌ی شگوفایی بیشتر اقتصاد هند را فراهم می‌کند. این‌که چه تنش و کنشی میان هند و پاکستان وجود دارد، با آن‌که باید در رفتارهای خارجی افغانستان رعایت شود، اما عملاً هیچ ربطی به مردم افغانستان ندارد. دولت‌مردان و دیپلومات‌های کشور، باید در تلاش برای جلب توجه پاکستان نیز باشند. ما بخواهیم یا نه، پاکستان همسایه‌ی ماست و ایجاد رابطه‌ی مثبت و مطمئن با کشورهای همسایه، نه به معنای همکاری نکردن با کشورهای مثل هند است و نه ایجاد رابطه‌ی دوستانه و ذی‌نفع با هند، به معنای پشت پا زدن به منافع مشترک میان افغانستان و پاکستان است! مودی وقتی گفت قدرت کلمات و تفکر خویش را بالا ببرید نه صدای تان را، شاید به این مورد اشاره داشته.
آقای مودی پس از کابل در لاهور نشست و پس از دیدار با اشرف، به دیدار شریف شتافت. او در کابل هیچ سخنی از نقش منفی پاکستان نگفت بلکه به پاکستان رفت تا به نخست وزیر پاکستان بگوید که ما همکاریم و همکاری نتیجه‌ی بهتری برای همه دارد. آیا سفر مودی از کابل به لاهور، تجسم عینی سخنش «قدرت کلمات و تفکر خویش را بالا ببرید نه صدای تان را» نیست؟ به یقین که هست. با آن‌که روابط دیپلماتیک هند و پاکستان خیلی هم حسنه نیست، اما مودی در تلاش حسنه‌کردن این روابط است. شاید مودی به مسکن شریف رفت تا به مشرف‌های پاکستان بگوید که نه! ما در افغانستان به دنبال رقابت با پاکستان نیستیم! ما آن‌جاییم که دست افغانستان را بگیریم و شما نتیجه‌ی بازی مثبت ما را در میزان رضایت و استقبال مردم افغانستان از نخست وزیر هند دیدید! شما هم عملاً با افغانستان همکاری کنید، تا همه به‌صورت مشترک، مرکز ایده، تجارت، انرژی و سرمایه‌گذاری‌ای به اسم افغانستان داشته باشیم و از آن نفع ببریم.