«هر کودک یک کتاب»، عنوان کارزاری است که این روزها در شبکههای اجتماعی راه افتاده است. با رسیدن فصل بهار و نواختهشدن زنگ مکتب در مناطق سردسیر، گروهی از فرهنگیان و فعالان اجتماعی از چهارگوشهی جهان به این کارزار پیوستهاند و برای پخش و نشر کتابهای کودک در سراسر کشور کار میکنند. هدف از راهاندازی این کارزار جمعآوری کمک برای چاپ دهها عنوان کتاب الکترونیک کودک است که روی دست گروه گهواره مانده و هنوز اقبال چاپ نیافته است.
حدود دو سال قبل گروهی زیر نام «گهواره» جهت فراهم کردن بستری برای پرورش فکری کودکان، در این زمینه شروع به فعالیت گسترده و حرفهای کرد. نخستین بار بود که شماری از نویسندگان، مترجمان، شاعران، طراحان و نقاشان به صورت جدی و متمرکز و با هزینهی شخصی به تألیف و ترجمه کتاب کودک برای کودکان و نوجوانان افغانستان روی آوردند.
مصدق پارسا که آغازگر این کمپین است میگوید، ایدهی راهاندازی این کارزار از گهوراه به ذهنش رسیده: «من این کارزار را بسیار غافلگیرانه و به تنهایی آغاز کردم، اما در کنار اینکه تیم گهواره از همان ساعات نخست مورد حمایت و پشتیبانی جدی قرار دادند، بسیار زود شمار زیادی از فعالان، خبرنگاران و مردمی که باور دارند آیندهی کودکانمان را فقط با خوانش کتاب میتوانیم بهتر بسازیم از این کارزار حمایت کردند.»
گروه گهوراه در بیشتر از دو سال گذشته، دهها عنوان کتاب به زبانهای فارسی، پشتو، ازبیکی و ترکمنی ترجمه، نقاشی و نشر کرده که بهطور رایگان در فضای مجازی در دسترس است.
آقای پارسا کارزار «هر کودک یک کتاب» را برای جمعآوری کمک مالی برای چاپ کتابهای که در وبسایت گهواره نشر شد، به راه انداخته تا این کتابها در اختیار کودکانی که در دوردستهای افغانستان به انترنت و کمپیوتر دسترسی ندارند نیز قرار بگیرد.
به اعتقاد آقای پارسا برای حل مشکل افغانستان باید فرهنگ کتابخوانی میان کودکان ترویج و فرهنگسازی شود: «ما کارزارهای فراوانی برای کمک به خانوادهی شهدا یا سربازان یا بیجاشدگان و سیلابزدگان داریم. این کارهای انسانی بدون شک نیاز اند و مشکلات مقطعی را حل میکنند، اما نهادینهسازی فرهنگ کتابخوانی کودکان به باور من تلاشی برای حل ریشهای مشکل افغانستان است.»
افغانستان حدود چهل سال است که در آتش جنگ میسوزد، جنگی که به باور اغلب عامل آن بیسوادی گستردهی مردم افغانستان است.
به باور ذبیح مهدی، رییس گروه گهواره، مردمی که به فکر امروز کودکانشان هستند و برای آنان وقت میگذارند، کتابهای خوب تولید میکنند، موسیقی خوب میشنوانند و پویانمایی (انیمیشن) خوب تولید میکنند، در واقع آیندهی کشورشان را مهندسی میکنند.
به اعتقاد آقای مهدی در صورتی که مردم افغانستان امروز به کودکانشان توجه نکنند، از آیندهی افغانستان توقعی نداشته باشند : «اگر به کودکانمان در خردسالی کتابِ قصه و سرگرمی برسانیم و آنها را با مطالعه عادت بدهیم، در بزرگسالی به تروریست و انتحاری تبدیل نمیشوند.»
آقای مهدی میگوید نگاه آنان به این کارزار فقط مالی نیست، بلکه هدف اصلی آن تبلیغ یک روش فرهنگی است که پدران و مادران و هر چه بزرگسال در افغانستان است، به اهمیت کودکان پی ببرند.
کارزار هر کودک یک کتاب با شروع فصل بهار و باز شدن دروازههای مکتب آغاز شد و از آن روز تا کنون شماری زیادی از داوطلبان برای همکاری، به این کمپین پیوستهاند. به گفتهی آقای پارسا در حال حاضر حدود 120 تن به طور داوطلب در این کارزار به عنوان رضاکار سهم دارند و در جمعآوری کمکها همکاری میکنند. این گروه کمکها را در دو حساب افغانی و دالر در داخل کشور و حساب «پیپال» در بیرون از کشور به صورت نقدی جمعآوری و برای تأمین شفافیت در پایان کارزار فهرست کمکها را بانام کمککنندگان نشر میکند. برای چاپ کتابها براساس مقدار پول جمعشده از چاپخانههای داخلی خواسته میشود که بهترین قیمت و کیفیت را به صورت علنی پیشنهاد کنند: «داوطلبی علنی هم سبب شفافیت شده و هم رقابت سالم برای به دست آوردن قیمت کمتر و کیفیت بهتر خواهد بود. ما در نهایت کتابها را در همان فضای عمومی به یک یا چند چاپخانه خواهیم سپرد.»
به گفتهی آقای پارسا، تا کنون کمکهزینه برای چاپ پنج هزار جلد کتاب بهدست آمده است: «کارزار ما تا پایان ماه اپریل یعنی 22 روز دیگر دوام دارد و امیدواریم بتوانیم این شمار را به دهها هزار جلد کتاب برسانیم.»
این گروه قرار است پس از چاپ کتابها در هماهنگی با وزارت معارف، وزارت کار و نهادهای دیگر کتابها را به کتابخانهی مکاتب، کودکستانها و پرورشگاهها بفرستد تا کودکان پس از خواندن هر کتاب فرصت تعویض آن را نیز داشته باشند.
کارهای فرهنگی در زمینهی ترغیب کودکان به کتابخوانی در افغانستان کمکم در حال پا گرفتن است. کتابخانهی سیار چارمغز که با استفاده از یک ملیبس آبی ساخته شده است، نیز برای کودکان کابل زمینهی کتابخوانی را فراهم کرده است و روزانه ۱۵۰ تا ۲۰۰ کودک برای مطالعه و سرگرمی به آن مراجعه میکنند.
