این روزها افزایش ناامنی و آدمربایی به کابوسی برای طلا فروشان شهر هرات تبدیل شدهاند. به همین دلیل بسیاری از طلافروشان درهرات ترجیح میدهند، سرمایهی خود را به بیرون از افغانستان انتقال دهند. آمار اتحادیه زرگران هرات نشان میدهد که بهدلیل افزایش ناامنیها و آدمرباییها، دستکم ۱۰ زرگر طی یکسال گذشته از هرات به خارج کشور، مخصوصاً ایران مهاجرت کردهاند.
نثاراحمد توکلی، رییس اتحادیه زرگران هرات به روزنامه اطلاعاتروز میگوید که هر زرگر در هرات ۵ تا ۱۰۰ کیلوگرام طلا دارد بر بنیاد آمار اتحادیه زرگران هرات، هم اکنون ۲۰۰ دکان طلا فروشی و ۲۰ دکان طلاسازی در بازار زرگریها فعال هستند. زرگران هرات پس از کابل بیشترین هزینه را روی طلا در سطح افغانستان سرمایهگزاری کردهاند.
طلا فروشی در چنگ آدم ربایان
حدود دو ماه پیش جواد عباسی، از زرگران در مسیر شاهراه هرات – اسلامقلعه توسط افراد مسلح ناشناس ربوده شود و بستگاناش به روزنامه اطلاعات روز میگویند که در بدل رهاییاش مجبور شدهاند که پول هنگفت به آدمربایان بپردازند. نثار احمد توکلی، رییس اتحادیه زرگران هرات میگوید که این زرگر در بدل ۹۰ هزار دالر امریکایی از بند آدمربایان رها شده است: «آدمربایان این زرگر را در بازار قدوسآباد در مسیر شاهراه هرات – اسلامقلعه پائین و ۲۰ روز نزد خود نگهداری کردند و با دریافت پول در بازار قدوسآباد رها کردند.»
ترس از ناامنیها، آدمربایی و کمبود تشکیل پولیس باعث شده است که اتحادیه زرگران هرات در حدود ۱۰ فرد مسلح را برای محافظت از بازار زرگرها استخدام کند، تا به بخشی از تهدیدات امنیتی پاسخ دهد.
آدمربایی از جمله جدیترین چالش، سد راه رشد فعالیتهای تجارتی در هرات است. بارها هراتیان در واکنش به افزایش آدمرباییها دست به اعتصاب کاری و تجمعات اعتراضی زدهاند و از حکومت خواستار برچیده شدن بساط آدمربایی شدهاند، اما کماکان آدمربایی در هرات ادامه دارد.
دام و دانه برای ایران
اتحادیه زرگران هرات میگوید، ایران برای طلا فروشان هرات مشوقهای اقتصادی زیادی فراهم کرده است. هم اکنون شمار زیادی از زرگران یا سرمایهشان را به کشورهای ایران و ترکیه منتقل کردهاند و یا بخش کوچکی از سرمایهشان را در هرات نگه داشتهاند.
نثار احمد توکلی، رییس اتحادیه زرگران هرات میگوید که ایران برای هر زرگری که سرمایه خود را از افغانستان خارج کند، همه امکانات بودوباش را بهشمول سند اقامت و خانه فراهم میسازد: «بیشتر زرگران هرات به ایران رفتهاند و سرمایههای خود را به آنجا منتقل کردهاند و ایران برایشان سند اقامت و به بچههای شان امکان رفتن به مکتب را فراهم ساخته است.»
او هشدار میدهد که با افزایش دامنه ناامنیها و آدمرباییها شمار بیشتری از زرگران، هرات را به مقصد کشور ایران ترک خواهند کرد و بخش عمده از سرمایه افغانستان، که همانا طلا باشد، به ایران سرازیر خواهد شد. زرگران هرات مدعی اند هزینه هنگفت بهخاطر تأمین امنیت شان ازطریق استخدام محافظ خرج میکنند، تا از این طریق بخشی از تهدیدات امنیتی را کاهش دهند.
شریف احمد، یکی از زرگران در هرات است. اوائل ماه سنبله سالجاری سارقان مسلح بر دکان طلا فروشیاش در منطقهی موسوم به «پل رنگینه» مربوط ناحیه ششم شهر هرات هجوم آوردند و قصد سرقت طلاهایش را داشتند که با حضور پولیس، موفق به این کار نشدند. او به روزنامه اطلاعاتروز میگوید: «دو سارق مسلح موتورسایکل سوار توسط پولیس کشته شدند و حالا بستگان این سارقان تصور میکنند که من به پولیس گزارش دادم و باعث قتل این سارقان شدهام. من زیر تهدید هستم و به همین خاطر به کشور ایران رفتهام.»
سید وحید قتالی والی هرات به تاریخ ۲۳ میزان در نشست با زرگران، صرافان و صنعتگران در مسجد جامع بزرگ هرات گفته بود که یک کشور همسایه با ایجاد رعب و وحشت در تلاش خروج سرمایه و طلا از هرات است. او گفت:«من آن خواب را به آن کشور همسایه حرام میکنم که قرار باشد، شهرک صنعتی ما را به کشور خود انتقال بدهد. وحشت و دهشت به راهانداختهاند که سرمایه برود، دالر برود، طلا برود و ما در فقر و بدبختی دست به دامن آنها زندگی بکنیم و باز مهاجر باشیم و دست ما دراز باشد.» هر چند او از این کشور همسایه نامی نمیبرد، اما هرات تنها با کشورهای ایران و ترکمنستان مرز مشترک دارد و منظور والی هرات به طور واضح ایران است.
قاچاق طلا
اتحادیه زرگران هرات میگوید، در کنار اینکه ایران برای زرگران مشوقهای اقتصادی برای خروج سرمایه از افغانستان پیشنهاد میکند، قاچاق طلا از افغانستان به ایران نیز یک مشکل جدی است. نثاراحمد توکلی، رییس این اتحادیه میگوید که زورمندان و افراد با نفوذ به ایران طلا قاچاق میکنند و هیچ کس جرئت نمیکند که جلو این افراد را بگیرد: «طلا به ایران قاچاق میشود و افرادی هستند که از کابل عمدتاً طلا به ایران میبرند. کسانی که طلا به ایران میبرند، زورمند هستند.»
او تأکید دارد که زرگران هرات قادر به قاچاق طلا به ایران نیستند؛ چرا که مسیر شاهراه هرات – اسلامقلعه به شدت ناامن هست و احتمالاً سرمایهشان به دست طالبان، سارقان و آدمربایان میافتد. آمار مشخصی از میزان قاچاق طلا به ایران وجود ندارد.
پولیس هرات به تاریخ ۲۶ ماه سنبله یک فرد را به اتهام قاچاق طلا به خارج کشور بازداشت کرده بود. زرگران هرات نیز میگویند که بخشی از قاچاق طلا توسط موترهای ترانزیتی از هرات به ایران صورت میگیرد.
اما عبدالاحد ولیزاده، سخنگوی پولیس هرات در صحبت با روزنامه اطلاعاتروز، بر مبارزه جدی با هر نوع قاچاق تأکید میکند: «مسئله مبارزه با قاچاق مواد مواد مخدر و به خصوص اشیای قیمتی، آثار باستانی و اشیای ممنوعه در اولویت کاری پولیس قرار دارد. پولیس نهایت تلاش خود را میکند که کسی این مواد را به خارج کشور انتقال ندهد.»
