سیگار یا بازرس ویژه ایالات متحدهی امریکا باری بازسازی افغانستان در گزارش تازهی خود دریافته است که ۲.۴ میلیارد پول مالیهدهندگان امریکا در ساخت و خرید تأسیسات عامهی غیرمؤثر در افغانستان به هدر رفته است.
بر بنیاد این گزارش، به ارزش ۲.۴ میلیارد دالر تأسیسات و وسایط که در افغانستان با پول مالیهدهندگان امریکا تهیه و ساخته شده است، یا ویران شده یا در حال ویرانشدن است و یا به مقصدی که باید استفاده میشد استفاده نشده است. این ۲.۴ میلیارد دالر از مجموع ۷.۸ میلیارد دالری است که سیگار در گزارش قبلی خود بررسی کرده بود.
در این گزارش همچنان آمده است که از مجموع ۷.۸ میلیارد تأسیسات عامه، ۱.۲ میلیارد دالر به مقصدی که در نظر بوده، استفاده شده و تنها ۳۴۳.۲ میلیون دالر در حالت خوب حفظ شده است.
براساس گزارش سیگار این پول در ساخت مکتب، شفاخانه، زندان، جاده، یک هتل و تاسیسات نظامی مصرف شده.
در این گزارش به نقل از جان ساپکو، بازرس ویژهی امریکا برای بازسازی افغانستان آمده است: «یافتههای سیگار نشان میدهد که نهادهایی امریکایی پول هنگفتی را بسیار سریع در کشوری واریز میکند که برای جذب آن بسیار کوچک است.»
آقای ساپکو اضافه کرده است: «این یک واقعیت است که از سرمایهگذاری و بیشتر تأسیسات استفاده نشده است. این تأسیسات یا ویران شده و یا بدون استفاده به حال خودش رها شده است.»
بر اساس این گزارش، بخش عمدهی این تأسیسات و وسایط، بهدلیل اینکه منابع مورد نیاز برای استفادهی مؤثر از آن وجود نداشته یا ویران شده است و یا به مقصدی که باید استفاده میشد استفاده نشده است.
در این گزارش دلیل عمده و اصلی ضیاع منابع، کمبود نیروی انسانی متخصص و کافی برای عملیاتی کردن و استفاده از این تأسیسات خوانده شده است.
در این گزارش به نقل از مقامهای افغان آمده است که به علت کمبود بودجه، نیروی انسانی مورد نیاز و برق کافی شماری از این تأسیسات به مقصدی که باید استفاده میشدند استفاده نشده است.
بهعنوان مثال، دستگاه تولید برق دیزلی ترهخیل که ۳۳۵ میلیون دالر هزینه برده درست کار نمیکند و بیاستفاده مانده است. بهخاطری که مقامهای افغان میگویند متخصصانی که بتوانند آن را راه اندازی و عملیاتی کنند در افغانستان وجود ندارند. مقامهای افغان گفتهاند که آنان برای ترمیم این سیستم یک کمپنی خارجی را استخدام کردند اما به گفتهی آنان این کمپنی آنطوری که باید، آن را ترمیم نکرده است.

بر بنیاد گزارش سیگار شبیه دستگاه برق دیزلی ترهخیل، دهها مورد دیگر هم وجود دارد که استفادهی مؤثر از آن نمیشود و در واقع هزینهای که شده هدر رفته است.
در این گزارش آمده است که قوانین متعددی در ایالات متحده حکم میکند که نهادها تا زمانی که مطمئن نشدهاند کشورهای مستفیدشونده توانایی مالی و تخنیکی حفظ آن را دارند، نباید به ساخت و تهیه آن اقدام کنند. براساس این گزارش بهرغم وجود چنین قانونهایی پول مالیهدهندگان به هدر رفته است.
در این گزارش آمده است که از نشر نخستین گزارش سیگار در سال ۲۰۰۹ تا کنون، ایالات متحدهی امریکا ۱۰۹.۲۴ میلیارد دالر کمک برای امور بشردوستانه، امنیت و بازسازی در افغانستان اختصاص داده است.