از روز جهانی زن در افغانستان در حالی بزرگداشت میشود که این کشور روزهای دشواری را سپری میکند. قتلهای هدفمند بهویژه زنان فعال و خبرنگار در ماههای اخیر افزایش یافته و بر فعالیتهای اجتماعی زنان تأثیر منفی گذاشته است.
در تازهترین مورد، هفتهی گذشته، سعدیه سادات، شهناز رووفی و مرسل حیدری، کارمندان بخش دوبلهی رادیو تلویزیون انعکاس که همه در نخستین سالهای دههی سوم عمرشان قرار داشتند توسط تفنگداران ناشناس در شهر جلالآباد کشته شدند. پیشتر از آن، ملالی میوند، گویندهی این تلویزیون با روش مشابهی در نزدیکی دفتر کارش کشته شده بود.
براساس آمار کمیتهی مصونیت خبرنگاران، در شش ماه اخیر، جامعهی خبرنگاران و رسانهای زن در کشور ۱۸ درصد کاهش یافته است.
این نهاد حامی خبرنگاران به مناسبت روز جهانی زن آماری ارائه کرده که براساس آن، شمار مجموعی کارمندان رسانهای و خبرنگاران زن در ماه اول سال ۱۳۹۹، یکهزار و ۶۷۸ تن بوده اما حالا این رقم به یکهزار و ۳۷۷ تن کاهش یافته است. این نهاد این کاهش را نگرانکننده خوانده است.
با شروع گفتوگوهای بینالافغانی موج ترورهای فعالان مدنی و حقوق بشر، خبرنگاران بهویژه خبرنگاران زن، علما و کارمندان ملکی دولت نیز آغاز شد.
شهرزاد اکبر، رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر که دیروز در برنامهای به مناسبت روز جهانی زن در کابل سال جاری را سال دشوا و تلخی برای زنان بهویژه زنانی که در فعالیتهای سیاسی و اجتماعی سهم دارند، عنوان کرد. او گفت که از شروع سال میلادی جدید، شش زن افغان بهدلیل فعالیتهای اجتماعیشان به قتل رسیدهاند.
همزمان با این، کمیسیون در اعلامیهای به مناسبت هشتم مارچ، خواستار حضور معنادار زنان در تمام مراحل روند صلح شده است. این کمیسیون تأکید کرده است که زنان باید در تمام مراحل پروسه صلح اعم از تصمیمسازی و برنامهریزی، جریان مذاکرات و اجرای توافقنامه صلح حضور داشته و نگرانیها، خواستهها و پیشنهادهایشان شنیده شود.
در اعلامیهی کمیسیون حقوق بشر آمده است که زنان افغان در دو دههی اخیر با تلاشها و قربانیهای فراوان در عرصههای متفاوت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی دستاوردهایی چشمگیر داشتهاند، اما هنوز با چالشها و مشکلاتی جدی مواجهاند و از میزان بالای آسیبپذیری رنج میبرند: «یکی از گروههای اصلی قربانی مخاصمات مسلحانه در افغانستان، زناناند و ادامه جنگ منجر به نقض حقوق بشری شهروندان، بهویژه زنان، شده است.»
انتظار این کمیسیون از روند صلح این است که تأمین عدالت، پاسخگویی در برابر قربانیان و رسیدگی به نیازها و حقوق آنها بهویژه زنان، باید محور اصلی پروسه صلح باشد و نباید در نتیجه مذاکرات صلح، درخواست قربانیان برای عدالت زیرپا شود.
حمایت قاطع جامعه جهانی از زنان افغان
نمایندههای جامعه جهانی در افغانستان به مناسبت هشتم مارچ، حمایتشان را از زنان افغان اعلام کرده و از طرفهای درگیر در افغانستان خواسته که در روند صلح زنان افغان را به گونهی معنادار و عملی شریک کنند.
یوناما به مناسبت روز جهانی زن تأکید کرده است که زنان باید در تمام سطوح روند صلح نقش اصلی را در تصمیمگیری داشته باشند. اما برای این کار آنها، به حمایت همه بخشهای جامعه، دولت و جامعه جهانی نیاز دارند.
در خبرنامهی یوناما به مناسبت هشتم مارچ به نقل از دیبرا لاینز، نماینده خاص سرمنشی سازمان ملل متحد برای افغانستان آمده است که روند صلح رهبران قدرتمند زن افغان را به صحنه آورده که به نمایندگی از جمهوری اسلامی افغانستان مذاکره میکنند. او افزوده: «توانمندسازی این زنان و گسترش مشارکت زنان، برای اطمینان از صلح عادلانه و پایدار که از حقوق همه افغانها محافظت میکند، امری حیاتی است.» اشارهی او به حبیبه سرابی، فوزیه کوفی، فاطمه گیلانی و شریفه زرمتی از اعضای هیأت مذاکرهکنندهی دولت افغانستان است.
یوناما گفته که سازمان ملل متحد به حمایتهایش از تمام تلاشها در راستای برابری جنسیتی و همهی فرصتها برای زنان بهمنظور رسیدن به جایگاه شایستهشان در مقامهای رهبری ادامه میدهد.
روز ولسون، سرپرست سفارت امریکا در کابل به مناسبت روز جهانی زن گفته است که کشورش به تقویت برابری جنسیتی، سهمگیری زنان در اجتماع و در کل بهبود وضعیت زنان و دختران در افغانستان متعهد است.
وزارت خارجه امریکا نیز دیروز در تویتی با انتشار عکسهایی از هفت زن فعال که در جریان امسال در ترورهای هدفمند کشته شدهاند، قدردانی و به آنان جایزه افتخاری زنان شجاع را اعطا کرده است.
مریم نورزاد، قابلهای که در حملهی مسلحانهی داعش بر شفاخانه صد بستر برچی کشته شد، ملالی میوند، خبرنگار تلویزیون انعکاس که در حملهی مردان مسلح در شهر جلالآباد کشته شد، جنرال شرمیلا فروغ که بر اثر انفجار ماین مقناطیسی تعبیهشده در موترش در کابل کشته شد، فرشته، محافظ زندان که در شهر قندهار حین رفتن بهسوی خانهاش از سوی تفنگداران ناشناس کشته شد، فرشته کوهستانی، فعال حقوق زنان که توسط تفنگداران ناشناس در کاپیسا کشته شد، فاطمه رجبی که در ولایت غزنی حین رفتن بهسوی خانه در مسیر راه توسط طالبان نخست اسیر و سپس کشته شد و در نهایت فاطمه خلیل، کارمند کمیسیون حقوق بشر که همراه با رانندهاش در نتیجهی انفجار ماین مقناطیسی کشته شد، از زنانی هستند که این جایزه افتخاری را دریافت کردهاند.
گروه سفیران دوست زنان افغان به مناسبت روز جهانی زن با نشر اعلامیهای از طرفهای درگیر جنگ خواسته است که در روند صلح بهخصوص در رهبری این پروسه فرصت حضور معنادار زنان را فراهم کنند: «برای رسیدن به یک توافق سیاسی پایدار و نیز برای بازسازی افغانستان نیاز است که زنان افغان بهطور کامل، یکسان و معنادار در پروسه سهیم شوند.»
این گروه در اعلامیهاش تصریح کرده است که از حقوق اساسی زنان مثل حق تحصیل و کار که از دستآوردهای دو دههی گذشته است، حمایت میکند.
گروه سفیران دوست زنان افغان متشکل از نمایندههای ارشد کشورهای آسترالیا، دنمارک، شبکهی توسعهی آغا خان، کانادا، اتحادیه اروپا، هالند، ترکیه، بریتانیا و ایالات متحدهی امریکا است.
از روز جهانی زن در حالی بزرگداشت میشود که گفتوگوهای صلح در جریان است و هیچ اطمینانی از حفظ دستآوردهای ۲۰ سال گذشته که حقوق زن از مهمترین بخش آن است، وجود ندارد.
گروه طالبان با آنکه مدعی است دیدگاهش نسبت به زنان تغییر کرده، اما هیچ نمایندهای زن در هیأت طالبان حضور ندارد. این گروه بارها اعلام کرده است که به حقوق زنان احترام میگذارد اما در چوکات اسلام؛ اینکه این چوکات چقدر با شرایط کنونی افغانستان و جهان همخوانی دارد مشخص نیست.
