حدود دو هفته پیش، در بعدازظهر جمعه، ۲۵ سرطان، سلسله علیخیل، دختر نجیبالله علیخیل، سفیر افغانستان در اسلامآباد، ربوده شد. این رویداد واکنشهای گستردهای را در افغانستان از سیاستمداران تا مردم و حتا گروه طالبان به دنبال داشت. مقامات ارشد پاکستان و از آن جمله نخستوزیر عمران خان فورا اعلام کردند که تحقیقات همهجانبه برای بررسی این رویداد را روی دست میگیرند.
با پایان یافتن مهلت تعیینشدهی عمران خان برای پیگیری پروندهی اختطاف سلسله علیخیل، شیخ رشید احمد، وزیر داخله پاکستان در تاریخ ۲۹ سرطان گفت که خانم علیخیل اختطاف نشده است، بلکه حادثه برای «بدنامسازی» پاکستان چیده شده است.
او توضیح داده است که تحقیقکنندگان پرونده ۷۰۰ ساعت ویدیوی کمرههای امنیتی را دیده و ۲۰۰ تاکسی را جستوجو کردهاند، اما هیچ شواهدی مبنی بر اختطاف را نیافتهاند.
این اظهارات رشید احمد، تنش دیپلماتیک میان دو کشور را افزایش داده و دو طرف همدیگر را به اظهارنظرهای غیرمسلکی متهم و به کاهش روابط دیپلماتیک با استفاده از فراخواندن مأمورین دیپلماتیکشان تهدید کردند.
سلسله علیخیل کیست؟ چگونه ربوده شد؟ واکنشها به اختطاف او چگونه بود؟ آیا اظهارات مقامات پاکستان غیرمسلکی است؟ و آخرین اقدام وزارت خارجهی افغانستان چیست؟ در این گزارش سعی شده با استفاده از معلومات ارائهشده توسط منابع آگاه در وزارت خارجهی افغانستان به این پرسشها پاسخ داده شود.
سلسله کیست؟
سلسله علیخیل، دخترنجیبالله علیخیل، سفیر افغانستان در اسلامآباد است. او آموزشهای دوران مکتب را در کابل و اتریش به پایان رسانیده و با سپری کردن آزمون سراسری کانکور، به رشته حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل راه یافت.
سلسله ۲۶ سال سن دارد و قرار بود که تحصیلاتش را در کابل به پایان برساند، اما با سفیر شدن پدرش در هنگری، وارد دانشگاه کاروینوس شد. با ختم دورهی کارشناسی، سلسله تحصیلات کارشناسی ارشد را در رشتههای امنیت بینالملل در دانشگاه Science Po پاریس و مطالعات جنگ صلح در دانشگاه Freice University آغاز کرد. سلسله با سفیرشدن آقای علیخیل به پاکستان و گسترش کرونا و قرنطینشدن شهرها، به دیدار خانوادهاش به پاکستان آمده بود و تحصیلاتش را بهصورت غیرحضوری از پاکستان دنبال میکرد. قصد برگشت به اروپا را داشت، اما اختطافشدنش، برنامههای او و روابط افغانستان و پاکستان را وارد فاز جدید و تنشآلود کرد.
«بار دیگر نوبت تو»
حوالی ساعت دو بعدازظهر روز جمعه (۲۵ سرطان)، خانم علیخیل برای خریداری به یک بازار محلی نزدیک به محل اقامت دیپلماتها میرود. او بعد از ده دقیقه خرید، سوار تاکسی میشود. راننده با توقف در مسیر راه، فردی را بهعنوان مسافر سوار میکند. کاری که سبب اعتراض خانم علیخیل میشود. براساس معلومات ارائهشده، این اعتراض اما با دشنام و کُتککاری فرد تازهوارد پاسخ مییابد.
مسافر تازهوارد با الفاظ رکیک سلسله را دشنام میدهد و او را کتک میزند. حوالی ساعت شش بعدازظهر، سلسله خودش را با لباسهای پاره و گِلآلود، در محل متروکه مملو از گِل و لای و کثافات مییابد. خانم علیخیل با همان وضع، به یکی از پارکهای شهر میرود و از آنجا به سکرتر سفیر افغانستان تماس میگیرد و برای برگشت به محل اقامت کمک میطلبد.
براساس معلومات ارائهشده از سوی منابع در وزارت خارجه و آزمایشهای پزشکی سلسله که در کشورهای پاکستان و ترکیه انجام شده، ربایندگان دست و پای سلسله را درحال بیهوشی بسته و او را شکنجه کردهاند.
آنان بعد از شکنجه، با پاره کردن لباسهای سلسله، دست و پایش را باز و او را در منطقهی متروکه، مملو از کثافات در میان گِل و لای با یک تلفن بدون سیمکارت و یک نوت پنجایی کلدار که بالای آن به پشتو نوشتهاند که «دا ځل ستا نوبت» (بار دیگر نوبت تو) که ظاهرا اخطارش به شخص سفیر است، رها میکنند.
براساس معلومات ارائهشدهی پزشکی، با آنکه ربایندگان لباسهای سلسله را پاره کرده، اما به او تعرض جنسی نکردهاند. آزمایشها همچنین نشان میدهد که خانم علیخیل هنوز درگیر ترومای بعد از حادثه است و از شوک عصبی و خوابهای وحشتناک، رنج میبرد.
واکنشها
بعد از نشر خبر اختطاف و شکنجهشدن خانم علیخیل، وزارت خارجه به دستور محمد اشرف غنی، رییسجمهوری کشور، سفیر و دیپلماتان ارشد کشور را از پاکستان به کابل فراخواند. در اعلامیهی وزارت خارجه آمده است که این اقدام تا رفع کامل تهدیدات امنیتی بهشمول گرفتاری و محاکمهی ربایندگان دختر سفیر افغانستان رویدست گرفته شده است.
وزارت خارجهی افغانستان، همچنین سفیر پاکستان در کابل را احضار کرد و خواستار پیگیری و توضیحات در مورد اختطاف و شکنجهشدن دختر سفیر افغانستان در پاکستان شد.
افزون به این، امرالله صالح، معاون نخست ریاستجمهوری در تویتر خود نوشت که آزار و اذیت سلسله علیخیل، اولین مورد نیست، بلکه آزار و اذیت دیپلماتها در دستور کار دولت پاکستان است. آقای صالح در ادامه نوشته است که دولت پاکستان، دیپلماتهایی را که مطابق با سیاست این کشور رفتار نکنند، مورد آزار و اذیت قرار میدهد.
عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحهی ملی افغانستان و حامد کرزی، رییسجمهور پیشین این رویداد را تکاندهنده خوانده و بهشدت نکوهش کردهاند.
آقای عبدالله در اعلامیهای گفته است که تأمین امنیت دیپلماتها و خانوادههایشان براساس کنوانسیونها و میثاقهای بینالمللی وظیفهی دولتهای میزبان است و در شرایط دشوار و حساس کنونی، چنین رویدادها به مغشوشسازی اذهان عمومی میانجامد.
دواخان مینهپال، رییس مرکز اطلاعات و رسانههای حکومت افغانستان در تویتر خود طالبان را مسئول این رویداد دانسته است. عبدالسلام ضعیف، عضو پیشین گروه طالبان نیز اختطاف و شکنجهشدن دختر سفیر افغانستان در پاکستان را موضوع عزت تمام افغانها دانسته است.
داکتر محمد نعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در دوحه، در تویتی اختطاف «یک دختر افغان» در پاکستان را «اقدامی علیه اسلام و بشریت» خواند و آن را بهشدت محکوم کرد. آقای نعیم گفت از پاکستان میخواهد تلاشاش برای دستگیری و مجازات عوامل این رویداد را تسریع کند.
پس از رسانهایشدن اختطاف و شکنجهشدن سلسله علیخیل در پاکستان و افزایش واکنشها، عمران خان، نخستوزیر این کشور به شیخ رشید احمد، وزیر داخله پاکستان ۴۸ ساعت مهلت داده بود که عاملان ربودن سلسله علیخیل را بازداشت کند.
وزیر داخلهی پاکستان به دستور عمران خان، رییس هیأت تحقیقکننده تعیین شد. با پایان یافتن مهلت تعیینشده، وزیر داخله پاکستان در تاریخ ۲۹ سرطان در یک نشست خبری گفت که خانم سلسله علیخیل اختطاف نشده است، بلکه حادثه برای «بدنامسازی» پاکستان چیده شده است.
اما محمدحنیف اتمر، وزیر خارجهی کشور در یک تماس تلفنی که با شاهمحمود قریشی، وزیر خارجهی پاکستان داشت، این اظهارات را نظرهای غیرمسلکی و قضاوتهای پیش از وقت تحقیقات خواند.
چرا اظهار نظرها غیرمسلکی است؟
معلومات ارائهشده از سوی منابع در وزارت خارجه نشان میدهد که پولیس و افراد مسئول تحقیق پروندهی سلسله علیخیل، دختر سفیر افغانستان در پاکستان، بدون مستندکردن وضعیت او، با طرحکردن پرسشهای تکراری و بیربط، دختر سفیر را مورد بازجویی غیرمسلکی قرار دادهاند.
تیم ششنفرهی مسئول تحقیق پروندهی خانم علیخیل همچنان تلاش کردهاند که با زیر فشار قراردان قربانی، اصل قضیهی اختطاف و شکنجهشدن سلسله را نادرست و آنرا وارونه جلوه دهند.
معلومات نشان میدهد که خلاف واقعیت، تیم تحقیقکننده در نتیجهی بررسیهایش آورده است که خانم علیخیل روز جمعه (۲۵ سرطان) در گرمای ۴۰ تا ۴۵ درجهای در عین ساعات و زمان در جاهای مختلف حضور داشته و برای پنج ساعت در شهر با سه تاکسی گردش کرده است. چیزی که خانم علیخیل آن را رد کرده و گفته است که برای خرید یک کلیدبند به برادر کوچکش تنها به بازار محلی نزدیک به محل اقامت دیپلماتها رفته و این خرید ده دقیقه زمان برده است.
سلسله علیخیل با داشتن مصونیت دیپلماتیک از منطقهی امن ربوده شده است. این امر به اختلاف افغانستان و پاکستان افزوده است.
اعزام هیأت از کابل به اسلامآباد
وزارت خارجهی کشور ضمن تأکید مجدد بر تسریع روند پیگیری حادثهی اختطاف سلسله علیخیل، در اعلامیهای گفته که قرار است در جریان هفتهی جاری، هیأت جمهوری اسلامی افغانستان جهت انجام تحقیقات مشترک و شریکسازی معلومات در مورد قضیهی اختطاف سلسله علیخیل، به اسلامآباد برود.
طبق این اعلامیه، گزارشهای طبی و سایر مدارک بهدستآمده نشان میدهد که خانم علیخیل در تاریخ ۲۵ سرطان پس از اختطاف، مورد شکنجه و خشونت جسمی و روحی قرار گرفته است.
این وزارت تاکید کرده است که هیچ دلیلی نمیتواند وقوع جنایتی را که بنابر گزارشهای طبی و مدارک موجود به اثبات رسیده است، توجیه کند.
وزارت خارجه افزوده است که دولت پاکستان مطابق به میثاقها و تعهدات بینالمللی آن کشور مکلف است امنیت نمایندگیهای سیاسی و مصونیت کامل دیپلماتهای افغان و اعضای خانوادهیشان را تأمین کند.
امنترین مکان
اسلامآباد یکی از امنترین شهرهای جهان بهشمار میرود و دیپلماتهای خارجی در این شهر در امنترین محل (F7-2) اقامت دارند. سفیران و خانوادههایشان بهشمول دیپلماتان کشورهای اروپایی در این محل شهر بدون محافظاند.
آنان حتا در بازارها، رستوانها، پارکها، محلات ورزشی داخل شهر و اطراف آن بدون محافظ پیادهگردی میکنند و شماری با بایسکل رفت و آمد دارند. دیپلماتان افغان نیز از این امر مستثنا نیستد.
دیپلماتهای افغان از گذشتهها تا کنون، محافظ نداشتهاند و نه هم کشور میزبان به این امر تأکید کرده است. مقامها در افغانستان با توجه به این مسأله، اختطافشدن خانم علیخیل را جنایت سازمانیافته دانسته و خواهان تحقیقات همهجانبه از سوی پاکستان اند.
