«هدیه‌ای برای مردم امریکا»: عزیز هزاره ۲۰ تن زباله را از بگرام به امریکا باز می‌گرداند

عزیز هزاره که در کارهای هنری خود همواره به پدیده‌ی جنگ در افغانستان می‌پردازد، اکنون محموله‌ای غیرعادی را راهی امریکا کرده است؛۲۰ تن زباله جمع‌آوری شده از پایگاه هوایی بگرام، که سابقا بزرگ‌ترین پایگاه نظامی ایالات متحده در افغانستان بود، به سوی سرچشمه‌ی خود، یعنی ایالات متحده باز می‌گردد. این محموله از کراچی و خلیج می گذرد، اقیانوس هند را درمی‌نوردد، از اقیانوس اطلس عبور می‌کند تا سرانجام به ایالات متحده بازگردد.

این هنرمند که در حال حاضر در کابل و برلین فعالیت می‌کند، می‌گوید این سفر شاید یک سال به طول انجامد، زیرا دقیقا همان مسیری را طی می‌کند که وی با عنوان «زنجیره تامین جنگ جهانی علیه تروریسم» از آن یاد می‌کند: مسیری در امتداد بنادر و شهرهای مختلف جهان که سربازان و تسلیحات امریکایی در طول جنگ برای رسیدن به افغانستان از آن‌جا عبور کرده‌اند. وقتی سرانجام در خاک ایالات متحده فرود آمد، سرانجام به خانه رسیده است. هزاره عنوان «هدیه‌ای برای مردم امریکا» را برای کار هنری خود برگزیده است.

او برای این‌که مشمول مقررات واردات زباله نشود (ایالات متحده چنین محموله‌هایی را ممنوع می‌کند، با وجود این‌که سالانه ده‌ها تن‌ از زباله‌های خود را به آسیای جنوب شرقی صادر می‌کند)، ظروف پر از زباله را تحت عنوان «اثر هنری» ارسال کرده است. هزاره که قوانین را به دقت بررسی کرده توضیح می‌دهد که اگر با موفقیت به این کشور برسد، امکان بازگرداندن آن وجود ندارد. او می‌گوید: «وقتی برسد، متعلق به امریکایی‌هاست. وقتی در امریکا باشد، امکان لغو آن وجود ندارد.»

این کار برای نمایشگاه بین المللی‌ کارنگی ۲۰۲۲ سفارش داده شده است. یک نمایشگاه بزرگ هنری که هر سه تا چهار سال یک بار برگزار می‌شود و در ماه سپتامبر در شهر پیتسبرگ ایالت پنسیلوانیا در امریکا، برگزار خواهد شد.

هزاره در سال ۱۹۹۲ در ولایت وردک به دنیا آمده و خانواده اش در کودکی به کابل نقل مکان کردند. جنگ شوروی و افغانستان، درگیری‌های داخلی و تهاجم ایالات متحده زندگی همواره ذهن او را مخدوش کرده و بسیاری از خاطرات و جهان‌بینی او را شکل داده‌اند.

او می‌گوید: «بخشی از کودکی در کابل از یک جنبه، نمایشی ترسناک است.»

از فیلم و عکاسی گرفته تا نصب و اجرا، او در آثارش به جنگ و اشغال، از شوروی گرفته تا امریکایی‌ها، و تأثیرات ماندگار آن‌ها می‌اندیشد. هزاره اغلب کودکان را در آثار خود نشان می‌دهد، انتخابی که به گفته او نشان دهنده «وسواس» او نسبت به دوران کودکی‌اش است.

در ماه دسامبر، او برنده جایزه هنری ۱۰۰ هزار دالری «هنر نسل آینده» از مرکز هنری پینچوک‌ اوکراین شد.

هزاره می‌گوید که بسیاری از کودکان افغانستان بر نحوه‌ی استفاده و حتا تقلید صدای سلاح‌های مختلف مسلط شده‌اند. آن‌ها حتا تفاوت‌های میان کلاشینکف‌های طالبان و تفنگ‌های ام۱۶ ارتش ایالات متحده را تشخیص می‌دهند. او می‌گوید: «جنگ بسیار عادی شده، ما با آن بزرگ می‌شویم، با آن می‌میریم، آن را گرامی می‌داریم، تحسین می‌کنیم و به یاد می‌آوریم.»

او می‌افزاید طالبانی که اکنون در افغانستان می‌جنگند، همان کودکانی هستند در دهه‌ی ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰آواره شده و در اردوگاه‌های پناهندگان در پاکستان بزرگ شده‌اند.

این هنرمند چیزی را یادآوری می‌کند که همه به درستی آن باور داریم. این‌ که جنگ با عقب‌نشینی و حتا با زمین گذاشتن سلاح خاتمه نمی‌یابد. زخم، آثار و ضربه‌هایی دارد که حتا اگر ایالات متحده و ائتلافش بخواهند، پاک نمی‌شود. امروز افغانستان نه تنها غم و اندوه بیش از ۱۷۰ هزار کشته (برآورد محافظه‌کارانه‌ی «پروژه هزینه‌های جنگ») و میلیون‌ها آواره را به دوش می‌کشد، بلکه با بحرانی بشری مواجه است که به سرعت رو به وخامت است.