نویسندگان: دیوید ای.سنگر، اریک اشمیت و جویان ای.بارنز
مترجم: شریفه عرفانی
مقامات ارشد کاخ سفید که استراتژی مقابله با روسیه را طراحی میکنند، بیسروصدا بحث درباره نگرانی جدید را آغاز کردهاند: اینکه سیل تحریمها علیه مسکو، که بیشتر از آنچه تصور میکردند سرعت گرفته، رییسجمهور ولادیمیر پوتین را به انزوا برده است؛ این انزوا شاید او را وادار به تشدید حملات کند و احتمالا درگیری را فراتر از مرزهای اوکراین گسترش دهد.
به گفته سه مقام در جلسات اتاق وضعیت، در روزهای اخیر این موضوع بارها مطرح شده است. مقامات اطلاعاتی امریکا به کاخ سفید و کنگره گفتهاند آنچه آقای پوتین در ذهن دارد این است که هرزمان احساس کرد که در دام نفوذ خود گرفتار شده، شدت عمل خود را دو چندان کند. بنابراین آنها مجموعهای از واکنشهای احتمالی را پیشبینی کردهاند، از بمباران بیرویه شهرهای اوکراین برای جبران اشتباهات اولیه نیروهایش، حملات سایبری به سیستم مالی امریکا، تهدیدات هستهای بیشتر و شاید اقداماتی برای فراتر بردن جنگ از مرزهای اوکراین.
بحث در مورد حرکات بعدی آقای پوتین به بررسی مجدد فوری وضعیت روحی رهبر روسیه توسط آژانس های اطلاعاتی و اینکه آیا جاه طلبیها و میل او به خطر کردن با دو سال انزوای کووید تغییر کرده یا نه، بستگی دارد.
این نگرانیها پس از صدور دستور قرار دادن تسلیحات هستهای راهبردی این کشور در حالت آماده باش از سوی آقای پوتین در روز یکشنبه در واکنش به «نظرات تهاجمی» غرب افزایش یافت. (اما در روزهای بعد، مقامات امنیت ملی میگویند که شواهد اندکی در منطقه مشاهده کردهاند که نشان میدهد حالت آمادهباش نیروهای هستهای روسیه واقعا تغییر کرده است.)
لوید جی آستین، وزیر دفاع امریکا روز چهارشنبه اعلام کرد که آزمایش موشکی مینوتمن که قبلا برنامهریزی شده بود را لغو میکند تا از تشدید چالشهای مستقیم با مسکو جلوگیری کند یا بهانهای به آقای پوتین ندهد تا بار دیگر از قدرت زرادخانه هستهای این کشور استفاده کند؛ اینها همه نشان از عمق نگرانی امریکا دارد.
جان اف کربی، سخنگوی پنتاگون روز چهارشنبه گفت: «ما این تصمیم را عجولانه نگرفتیم، بلکه میخواستیم نشان دهیم که یک قدرت هستهای مسئول هستیم. ما درک میکنیم که در این لحظه تنش چقدر حیاتی است، که هم ایالات متحده و هم روسیه خطر اشتباه محاسباتی را در نظر داشته باشند و اقداماتی را برای کاهش این خطرات انجام دهند.»
با این وجود، واکنش آقای پوتین به موج اولیه تحریمها طیفی از نگرانیها را برانگیخت که یکی از مقامات ارشد آن را «مشکل پوتین در انزوا» نامید. منشأ این نگرانیها مجموعهای از اعلامیههای اخیر است: خروج شرکتهای نفتی مانند اکسون و شل از میادین نفتی درحال توسعهی روسیه، اقدامات علیه بانک مرکزی روسیه که باعث سقوط روبل شد، و اقدام غافلگیرکننده آلمان که اعلام کرد ممنوعیت ارسال تسلیحات مرگبار به نیروهای اوکراینی را لغو میکند و هزینههای دفاعی آن را افزایش میدهد.
اما فراتر از لغو آزمایش موشکی، هیچ مدرکی مبنی بر اینکه ایالات متحده در حال بررسی اقداماتی برای کاهش تنش است وجود ندارد و یک مقام ارشد گفت که هیچ میلی به عقبنشینی از تحریمها وجود ندارد.
این مقام که مانند سایر مقامات امریکایی که حاضر به گفتوگو در مورد بحثهای داخلی مشاوران آقای بایدن شدهاند، خواست نامش فاش نشود، گفت: «کاملا برعکس».
در واقع، رییسجمهور بایدن روز پنجشنبه تحریمهای گستردهای که طبقه اولیگارشی روسیه را هدف گرفته اعلام کرد. بسیاری از کسانی که از آنها برده میشود، از جمله دیمیتری اس. پسکوف، سخنگوی آقای پوتین و یکی از مشاوران نزدیک او، در زمره تأثیرگذارترین مدافعان وی و ذینفعان سیستمی هستند که او ایجاد کرده است.
آقای بایدن، که بیانیهای از پیش نوشته شده را در جلسهای بدون پرسشوپاسخ خواند، گفت که تحریمها «تا کنون تأثیرات عمیقی داشتهاند».
آژانس رتبهبندی اعتباری اساندپی گلوبال، چند ساعت پس از سخنان او، در بیانیهای رتبه اعتباری روسیه را بهCCC تنزل داد. این رتبه بسیار پایینتر از سطح اوراق قرضه باطله است که روسیه چند روز پس از حمله [به اوکراین] به آن تنزل کرد و تنها دو درجه بالاتر از سطح هشداری است که این کشور خودبهخود در حال حرکت به سوی آن بود.
این نشان میدهد که تلاش آقای پوتین برای «ضد تحریم» کردن اقتصادش تا حد زیادی شکست خورده است. و حداقل در حال حاضر، برای رهبر روسیه هیچ مفر آشکاری برای اعلام آتشبس یا عقبنشینی نیروهایش وجود ندارد، اقداماتی که او تاکنون هیچ تمایلی به انجام آنها نشان نداده است.
جن ساکی، سخنگوی مطبوعاتی بعدازظهر پنجشنبه در یک نشست خبری در کاخ سفید گفت که هیچ تکاپویی برای نشان دادن راهحلی به آقای پوتین کارساز نیست. «فکر میکنم در این لحظه، آنها با کاروانی به سمت کیف حرکت میکنند و به اقدامات وحشیانه علیه مردم اوکراین ادامه میدهند. بنابراین اکنون زمانی نیست که ما گزینههایی برای کاهش تحریمها ارائه دهیم.»
با این حال، یکی از مقامات ارشد وزارت امور خارجه، در پاسخ به سوالی درباره بحثهای داخلی دولت در مورد خطرات پیش رو، گفت که در رویکرد دولت نکات ظریف و دقیقی برای نشان دادن راهحلهای احتمالی به رهبر روسیه وجود دارد.
این مقام گفت، هدف سیاست آقای بایدن تغییر رژیم در روسیه نبود. به گفته او، ایده این بود که بر اقدامات آقای پوتین تأثیر بگذاریم، نه بر قدرت او. این مقام مسئول خاطرنشان کرد: «تحریمها نه به عنوان مجازات، بلکه به عنوان اهرمی برای پایان دادن به جنگ طراحی شده است. این مقام گفت، اگر آقای پوتین [حملات] را تشدید کند، تحریمها نیز تشدید خواهند شد. اما اگر پوتین شروع به تنشزدایی کند، دولت برای تحریمهای خود قواعدی در نظر میگیرد و شاید آنها را کاهش دهد.»
این مقام گفت که از آنجایی که آقای پوتین اکنون کنترلی بسیار شدید بر رسانههای روسی اعمال کرده و آخرین بقایای سازمانهای خبری مستقل را بسته، میتواند نوعی از تنشزدایی را یک پیروزی جلوه دهد.
با این حال، ارزیابیها از غرایز آقای پوتین، که بسیاری از آنها مبتنی بر مشاهدات آشکار و غیر محرمانه است، با چنین امیدی در تضاد است.
ویلیام جی برنز، رییس سیا، یکی از مدافعان اولیه این دیدگاه بود که رهبر روسیه قصد حمله دارد، و نیروهایش را در اطراف اوکراین صرفا برای به دست آوردن اهرم فشار در نوعی بازی چانهزنی مستقر نکرده است.
آقای برنز، سفیر سابق امریکا در مسکو که بیش از دو دهه با پوتین در ارتباط بوده، در ماه دسامبر گفت: «من هرگز ریسکپذیری رییسجمهور پوتین در مورد اوکراین را دست کم نمیگیرم.»
نظرات آقای پوتین در مورد اوکراین بسیار قاطعانه است. بعید به نظر میسد او نتایجی را بپذیرد که به هدف او برای نزدیکتر کردن اوکراین به حصار روسیه منتهی نشود. و به ویژه پس از عملکرد ضعیف ارتش روسیه در هفته اول جنگ، او شاید نگران این باشد که بوی هرگونه شکستی بتواند قدرت او را تضعیف کند.
برخی دیگر از مقامات امریکایی پس از شتاب گرفتن بحران در جلسات غیرعلنی هشدار دادهاند که استراتژی او در هفتههای آینده میتواند هدایت درگیری به سمت واشنگتن باشد، به این امید که تمرکز را از حملات نیروهای روسی به غیرنظامیان در اوکراین منحرف کند و واکنشی ملیگرایانه به اقدامات دشمنی دیرینه را برانگیزد.
اگر آقای پوتین بخواهد به سیستم مالی امریکا ضربه بزند، همانطور که بایدن به سیستم مالی او ضربه زد، تنها یک مسیر مشخص در پیش رو دارد: ارتش هکرهای آموزش دیدهاش، و گروهی از اپراتورهای باجافزار جنایتکار همجوارش، که برخی از آنها علنا متعهد شدهاند که در نبرد به او کمک کنند.
تاتیانا بولتون، مدیر سیاست امنیت سایبری و تهدیدات نوظهور در موسسه آر استریت، روز پنجشنبه ابراز اطمینان کرد که صنعت مالی [روسیه] آماده بوده است.
خانم بولتون، یکی از مقامات ارشد سابق وزارت امنیت داخلی که خانوادهاش از روسیه مهاجرت کردهاند، گفت: «جیپی مورگانهای جهان بیش از بسیاری از سازمانهای دولتی برای امنیت سایبری هزینه میکنند».
اما او نگران این احتمال بود که پوتین بالاخره «بدافزار از پیش تعیین شده در بخش انرژی را به عنوان ابزاری برای حمله به ایالات متحده فعال کند».
اعضای کنگره همچنین ابراز نگرانی کردهاند که پوتین میتواند شبکه مسکو متشکل از هکرهای جنایتکار را که حملات باجافزاریشان که پیش از این شفاخانهها، کارخانههای فرآوری گوشت و شبکه لوله کلونیال را که تقریبا نیمی از بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیماها را در ساحل شرقی حمل میکرد، تعطیل کرده، فعال کند.
مایک گالاگر، نماینده جمهوریخواه ایالت ویسکانسین، عضو کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان که به عنوان رییس مشترک کمیسیون فضای سایبری پرنفوذ فعالیت میکرد، گفت: «اگر وضعیت [جنگ] شدت بیشتری بگیرد، من فکر میکنم که شاهد حملات سایبری روسیه علیه زیرساختهای حیاتی خود خواهیم بود».
احتمال دیگر این است که آقای پوتین به پیشروی به مولداوی یا گرجستان تهدید کند؛ کشورهایی که مانند اوکراین عضو ناتو نیستند، و در نتیجه نیروهای امریکایی و ناتو وارد آن نمیشوند. آنتونی جی. بلینکن، وزیر امور خارجه، قصد دارد مولداوی را به یکی از توقفگاههای خود در تور اطمینانی که از روز پنجشنبه آغاز شد، تبدیل کند.
نگرانیهای بزرگتری نیز وجود دارد، از جمله تهدیدات هستهای بالقوه. یکشنبه گذشته، با شتاب گرفتن درگیریها، بلاروس یک همهپرسی را به اجرا گذاشت که بر اساس آن قانون اساسی این کشور اصلاح شد تا اجازه دهد سلاحهای هستهای بار دیگر در قلمرواش مستقر شود. مقامات امریکایی انتظار دارند که رییسجمهور الکساندر جی. لوکاشنکو از آقای پوتین بخواهد که سلاحهای تاکتیکی را در کشورش قرار دهد؛ جایی که آنها را به پایتختهای اروپایی نزدیکتر میکند. و آقای پوتین دو بار در این هفته نشان داد که آماده است تا قدرتهای زرادخانه خود را به رخ جهان بکشد.
اما حرکت بعدی آقای پوتین احتمالا تشدید عملیاتهای او در اوکراین خواهد بود که تقریبا به طور قطع منجر به تلفات و ویرانی بیشتر غیرنظامیان خواهد شد.
بت سانر، یکی از مقامات ارشد سابق اطلاعاتی، گفت: «این برای پوتین کاری سهل و آسان نبود و اکنون او چارهای جز تشدید [جنگ] ندارد. این همان کاری است که مستبدان انجام میدهند. نمیتوانند راهشان را کج کنند یا ضعیف به نظر برسند.»
پوتین در دامی که غربیها در راستای تضعیف اقتصاد روسیه پهن کردن افتاد و فعلا چارهای نداره جز ادامه این جنگ وبدست آوردن یه حداقلهایی که برای راضی نگهداشتن افکار عمومی کشورش لازم داره.و برای بدست آوردنش ممکنه دست به هر کاری بزنه.خلاصه که نوبتی هم که باشه نوبت اونایی که چندین ده است برای فروش صلاح و امنیت خودشون جنگ و خونریزی رو به منطقهی ما کشوندن.حالا که سایهی شوم جنگ رو بالای سرشون احساس میکنن شاید کمی به مردم ایران و افغانستان و سوریه و عراق و لبنان و یمن و… که سالهاست با جنگ و تبعات بعدش دست و پنجه نرم میکنن احساس همدردی کنن.