شماری از خبرنگاران افغان که پس از رویکارآمدن طالبان به پاکستان رفتهاند، سالگرد سقوط دولت افغانستان را «سالگرد مرگ آزادی بیان» خوانده و به این مناسبت شمعافروزی کردهاند.
در حال حاضر دهها خبرنگار افغان در پاکستان در تبعید به سر میبرند. آنان شامگاه روز شنبه (۲۲ اسد) در یک گردهمایی خواستار توجه جهان به وضعیت رسانهها و آزادی بیان در افغانستان شدند.
حمیده لسانی، یکی از این خبرنگاران میگوید که رسانهها و آزادی بیان در افغانستان الگو در جهان بود، اما پس از تسلط طالبان «شاهد مرگ رسانهها هستیم».
عبدالله حمیم، یکی دیگر از خبرنگاران تبعیدشده نیز میگوید که با سقوط کابل، دستاوردهای ۲۰ ساله افغانستان در عرصه آزادی بیان از دست رفته است. به باور او، مرگ آزادی بیان در افغانستان یک ساله شد.
او میگوید که پس تسلط طالبان، خبرنگاران آواره، بیکار، شکنجه و زندانی شدند.
حمیم تأکید دارد که جامعه جهانی باید به خبرنگاران در افغانستان که هنوز هم در این کشور کار میکند و سایر خبرنگارانی که از این کشور فرار کرده، توجه کند.
طالبان محدودیتهای گستردهای را علیه خبرنگاران و رسانهها وضع کردهاند. پس از روی کارآمدن این گروه، شماری از زیادی از خبرنگاران افغانستان را ترک کردهاند.
خبرنگاران افغان در پاکستان میگویند که جامعه جهانی خبرنگاران افغانستان را فراموش کردهاند. به گفتهی آنان، صدها خبرنگار افغان در داخل و خارج از این کشور در وضعیت نامناسب قرار دارند.
ندا، یکی از این خبرنگاران میگوید که آنان یک سال است که در پاکستان بیسرنوشت و بیخانمان هستند.
براساس نظرسنجی گزارشگران بدون مرز (RSF)، پس از رویکارآمدن طالبان در افغانستان، نزدیک به ۴۰ درصد رسانههای این کشور تعطیل و ۶۰ درصد از خبرنگاران نیز بیکار شدهاند.
به گفتهی این سازمان، زنان روزنامهنگار بیشترین تأثیر را متحمل شده و ۷۶.۱۹ درصد از آنان شغل خود را از دست دادهاند.
به گفتهی این سازمان، از ۱۵ آگست ۲۰۲۱، حداقل ۸۰ روزنامهنگار برای دورههای مختلف توسط نیروهای امنیتی، بهویژه توسط استخبارات طالبان بازداشت شده که در اکثر موارد آن، خودسرانه و در برخی از بازداشتها هم خشونتآمیز بودهاند.
در حال حاضر سه خبرنگار در افغانستان بیدلیل زندانی هستند. تنها یک مورد محاکمه شده است. او خالد قادری، شاعر و روزنامهنگار رادیو نوروز هرات است که در هفتم می ۲۰۲۲ توسط دادگاه نظامی به یک سال زندان محکوم شد.
میرزا حسنی، مالک رادیو آفتاب در ولایت دایکندی که در ۲۲ می ۲۰۲۲ و عبدالحنان محمدی، خبرنگار خبرگزاری پژواک در کاپیسا که در ۱۲ جون ۲۰۲۲ بازداشت شدهاند، در انتظار محاکمه هستند.
گزارشگران بدون مرز میگوید که از ۱۵ آگست ۲۰۲۱، همچنین دستکم ۳۰ مورد خشونت علیه خبرنگاران را ثبت کرده که در جریان کار از سوی نیروهای طالبان انجام شده است.
