دیدبان حقوق بشر میگوید طالبان از زمان تسلط دوباره بر افغانستان، آزادی رسانهها را نابود کرده و رسانههای فعال در داخل کشور را زیر سانسور و نظارت شدید قرار دادهاند.
در این گزارش که امروز (پنجشنبه، ۱ عقرب) نشر شده، آمده است که در چهار سال اخیر آزادی رسانهها در افغانستان بهطور چشمگیر محدود شده و قدرت رسانهای این کشور بهشدت تضعیف شده است.
دیدبان حقوق بشر گزارش خود را براساس ۱۸ مصاحبهی آنلاین با خبرنگاران داخل افغانستان و ۱۳ مصاحبهی حضوری با خبرنگاران افغانستانی در ترکیه و سازمانهای پناهجویان افغانستان تهیه کرده است.
این نهاد نوشته است که خبرنگاران در این مصاحبهها از شرایط دشوار داخل افغانستان و چالشهای روزافزون خبرنگاران تبعیدی در کشورهای اتحادیه اروپا، ترکیه و ایالات متحده سخن گفتهاند.
در گزارش آمده است که استخبارات طالبان تمام محتوای رسانهها را زیر نظر دارد و مأموران امر به معروف و نهی از منکر این گروه بر رعایت قوانین مربوط به پوشش و سایر مقررات از سوی کارمندان رسانهها نظارت میکنند.
دیدبان حقوق بشر افزوده است که مقامهای محلی طالبان قوانین را بهصورت خودسرانه اجرا میکنند و این امر باعث ایجاد درجات متفاوتی از سانسور در ولایتهای مختلف شده است.
این نهاد همچنین گفته است که محدودیتهای شدید طالبان بر زنان باعث کاهش چشمگیر شمار خبرنگاران زن در افغانستان شده است.
طبق گزارش دیدبان حقوق بشر، طالبان خبرنگاران زن را مجبور کردهاند پوشش مورد نظر این گروه را رعایت کنند و پخش سریالها و برنامههایی را که در آن زنان حضور دارند، منع کردهاند.
فرشته عباسی، پژوهشگر بخش افغانستان در دیدبان حقوق بشر گفته است: «در حالی که تمام خبرنگاران افغان آسیب دیدهاند و بسیاری کشور را ترک کردهاند، زنان خبرنگار بیش از همه آسیب دیدهاند.»
دیدبان حقوق بشر همچنین گفته است مقامهای طالبان گزارشهای رسانهای را پیش از انتشار مرور میکنند و هر آنچه را که بهزعم خودشان «تأثیر منفی بر روحیه یا نگرش عمومی» دارد، سانسور میکنند.
این نهاد به نقل از یک خبرنگار نوشته است: «به ما میگویند مطمئن شوید گزارشهای شما به ما آسیب نمیزند. اگر چنین کنید، گرفتار خواهید شد.»
براساس گزارش دیدبان حقوق بشر، این محدودیتها باعث شده است که خبرنگاران معمولا خودسانسوری کنند و گزارشهایشان را به رویدادهای رسمی مانند مراسم اهدای جوایز، دیدارهای دیپلماتیک و پروژههای توسعهای محدود سازند.
دیدبان حقوق بشر گفته است حتا عدم گزارش دربارهی این رویدادها نیز میتواند منجر به توبیخ، تهدید و در برخی موارد بازداشت خبرنگاران شود.
یک خبرنگار مستقر در کابل به این نهاد گفته است که دو بار بهدلیل گزارش نکردن از چنین رویدادهایی بازداشت شده است.
خبرنگار دیگری گفته است که سخنگوی مقامهای ولایتی طالبان با او تماس گرفته و گفتهاند باید در مراسم فارغالتحصیلی پولیس شرکت کند. او افزوده است: «من نرفتم چون آن را خبر مهمی نمیدانستم. روز بعد گفتند دیگر اجازه نداری گزارش بدهی.»
دیدبان حقوق بشر گفته است خبرنگاران افغانستانی در تبعید نیز زندگی ناپایداری دارند و از اخراج اجباری به افغانستان و مواجه شدن با شکنجه در هراس اند.
این نهاد از کشورهایی که پناهجویان افغانستان را میپذیرند، خواسته است بر این موضع پابند بمانند که افغانستان برای بازگشت امن نیست و اصل «عدم بازگرداندن» را رعایت کنند.
فرشته عباسی گفته است: «سرکوب رسانهها از سوی طالبان در حالی افزایش یافته که نیاز به رسانههای مستقل در افغانستان بیش از هر زمان دیگری است.»
او افزوده است: «ایالات متحده، بریتانیا، آلمان و دیگر کشورهایی که وعدهی اسکان مجدد افغانها را دادهاند باید حمایت خود را از خبرنگاران افغان در معرض خطر گسترش دهند و همهی اخراجها به افغانستان را متوقف کنند.»
دیدبان حقوق بشر همچنین خواستار افزایش اسکان مجدد پناهجویان افغانستان از پاکستان به کشورهای ثالث و حمایت از رسانههای افغانستان در تبعید، بهویژه خبرنگاران زن شده است.
طالبان از زمان تسلط دوباره بر افغانستان، محدودیتهای گستردهای بر فعالیت رسانهها و خبرنگاران وضع کردهاند. این محدودیتها باعث شده است که فعالیت بسیاری از رسانهها متوقف شود و شمار زیادی از خبرنگاران کشور را ترک کنند.
