مرگ مرموز فرشته عمادی؛ آیا او به قتل رسید یا فشار زندگی جانش را گرفت؟

گزارشگر: آذر

فرشته عمادی بارها هنگامی که با دوستانش درد دل می‌کرد، گفته بود که «یک روز شوهرم مرا خواهد کشت، یا آن‌قدر مرا تحت فشار قرار خواهد داد که مجبور شوم به زندگی خود پایان دهم». اما حالا که نزدیک به ۱۰ روز از مرگ فرشته می‌گذرد، معلوم نیست آیا او توسط شوهرش کشته شده است یا دیگر طاقت تحمل فشار را نداشت و خود به زندگی‌اش پایان داده است؟

نزدیکان فرشته، شوهر او را متهم به قتل می‌کنند، اما شوهرش مدعی است که فرشته خودکشی کرده است. طالبان هم دلیل مرگ فرشته را خودکشی اعلام کرده‌اند. اما بر فرشته چه می‌گذشت که او چگونگی مرگ خود را پیش‌گویی می‌کرد؟

فرشته عمادی که بود؟

فرشته عمادی، زن ۳۳ ساله، کارمند صندوق جمعیت سازمان ملل بود. او در رشته‌ی «کارشناسی مدیریت کسب‌وکار» (BBA) در کابل تحصیل کرده بود و در زمان مرگش دانشجوی مقطع ماستری مدیریت کسب‌وکار (MBA) در یکی از دانشگاه‌های هند بود و تحصیل خود را به‌گونه‌ی آنلاین پیش می‌برد. خانم عمادی از دو سال‌ونیم به این‌طرف برای سازمان ملل کار می‌کرد.

فرشته ۱۵ سال قبل با مردی بزرگ‌تر از خودش به‌نام ویس عمادی ازدواج کرده بود. ثمره‌ی ازدواج آنان یک دختر ۱۳ ساله و یک پسر نُه‌ساله است. فرشته با شوهر و فرزندانش در منطقه‌ی قصبه، در حوزه‌ پانزدهم شهر کابل زندگی می‌کرد.

چه بر فرشته عمادی گذشت؟

فرشته از کودکی طعم تلخ فقدان پدر را چشیده بود. پس از درگذشت پدرش، مادر او ازدواج مجدد کرد و به کانادا مهاجرت نمود. او از پدرش یک خواهر داشت و تنها همین خواهر در کنار او در افغانستان بود.

اما در جوانی برای فرشته همه‌ چیز خوب بود، جز رفتار شوهرش. او می‌گفت: «همه‌ چیز در زندگی خوب است، فقط کاش رفتار شوهرم با من خوب می‌بود.» این روایت یکی از نزدیکان فرشته از دل‌گویه‌های او است. به‌گفته‌ی این منبع، فرشته از برخورد شوهرش رنج می‌برد و خانواده‌ی شوهرش نیز بر او ظلم می‌کردند.

یک منبع دیگر نیز درباره‌ی وضعیت زندگی فرشته می‌گوید: «او ۱۵ سال بود که زیر ظلم و ستم قرار داشت. بسیار فشار از طرف شوهرش بود. همیشه او را از خانه بیرون می‌کرد، می‌گفت طلاق هستی، در حالی که تمام مصارف خانه سر خود فرشته بود. لت‌وکوب زیادی را تحمل کرده بود، از سوی خسر، ایور (برادرشوهر)، ننو (خواهرشوهر) و خشو (مادر شوهر).»

منبع می‌افزاید که فرشته نمی‌خواست کار کند، اما شوهرش او را به‌خاطر پول مجبور به کار می‌کرد. طبق ادعای این منبع، فرشته حتا مصارف لباس و تیل موتر شوهرش را می‌پرداخت. این منبع اضافه می‌کند: «[فرشته] در عید قربان برای شوهرش لباس نخریده بود، چون برای خودش گوشی خریده بود، به همین دلیل سه روز عید را سر فرشته زهر ساخته بود.» به‌گفته‌ی منبع، روز چهارم عید قربان، یک روز قبل از مرگ فرشته نیز میان او و شوهرش بر سر لباس عید «جگرخونی» شده بود.

این منبع افزود که فرشته بارها از سوی شوهرش مورد ضرب‌وشتم قرار گرفته بود و حتا تهدید به مرگ شده بود. این منبع گفت: «شوهرش چندین بار فرشته را اخطار داده بود که من حلالت می‌کنم. حتا یک بار در خانه بالن گاز روشن کرده بود که فرشته را می‌کشد. چندین بار که فرشته را لت‌وکوب کرده بود، ایورش (برادرشوهرش) از دست ویس نجاتش داده بود. چندین بار فرشته را خفه کرده بود.»

این منبع ادامه داد: «وقتی ظلم می‌کرد، فرشته را از خانه می‌کشید، باز پس می‌آمد دنبالش‌. مثل آدم مظلوم گریه می‌کرد که مرا ببخش، من دیگر این کار را نمی‌کنم.»

به‌گفته‌ی منبع، ویس عمادی بارها اطمینان داده بود که دیگر علیه فرشته خشونت نکند، اما بازهم به خشونت ادامه داده بود.

در یک تعهدنامه که در اختیار روزنامه اطلاعات روز قرار گرفته است، ویس عمادی گفته است که تعهد می‌دهد که او و خانواده‌اش باعث آزارواذیت روحی و جسمی فرشته عمادی نشوند. این نامه پس از جنجال ویس عمادی و همسرش به‌تاریخ ۲۵ ثور ۱۴۰۴ نوشته شده است.

چرا مرگ فرشته مرموز است؟

صبح روز یک‌شنبه (۱۰ جوزا) برای دوستان فرشته خبر رسید که او به «قتل رسیده است». این خبر قابل باور نبود، اما در نهایت تأیید شد که فرشته دیگر زنده نیست.

در فضای مجازی ادعا شده بود که او توسط افراد مسلح ناشناس به قتل رسیده است. پس از همرسانی گسترده‌ی این خبر، هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما)، در یک پیام کوتاه مرگ فرشته عمادی را تأیید کرد، اما درباره‌ی دلیل مرگ او چیزی نگفت.

پس از نشر پیام سازمان ملل، یک منبع در پیامی به روزنامه اطلاعات روز گفت که فرشته به‌دلیل خشونت و نزاع خانوادگی جان خود را از دست داده است و شوهرش به اتهام قتل وی تحت پیگرد است. طالبان ویس عمادی را بازداشت کرده بودند، اما به‌گفته‌ی منابع، او با قید ضمانت دوباره رها شده است.

اما ویس عمادی، شوهر فرشته، اتهام قتل علیه خودش را رد می‌کند و مدعی است که همسرش خودکشی کرده است. او در گفت‌وگوی با کانال «سلام‌پریس»، می‌گوید که فرشته خودش را با سیم اینترنت در سقف خانه حلق‌آویز کرده است.

او مدعی است که صبح روز یک‌شنبه (۱۰ جوزا) برخلاف دیگر روزها، او زودتر از فرزندانش خانه را ترک کرده بود، دختر و پسرش به‌دنبال او، به مکتب رفتند و همسرش تنها در خانه بود.

آقای عمادی می‌گوید که چاشت همان روز، وقتی پسر نُه‌ساله‌اش از مکتب برگشته، مادرش را حلق‌آویز دیده است. پسر فرشته به «سلام‌پریس» می‌گوید که سیم اینترنتی را که مادرش با آن حلق‌آویز شده بود، با چاقو بریده است. چاقویی که او نشان می‌دهد، چاقوی میوه‌خوری است.

ویس عمادی ادعا دارد که فرشته قبل از خودکشی پیامی روی صفحه‌ی گوشی خود گذاشته و در آن گفته است که در خواجه‌رواش دفن شود. همچنین به‌گفته‌ی این مرد، در موبایل همسرش ویدیوهایی درباره‌ی خودکشی وجود دارد.

روایت طالبان هم همین است. نظراحمد ابوذر، معاون آمر حوزه‌ پانزدهم طالبان، با اشاره به پیام روی گوشی فرشته می‌گوید که شواهد معتبر وجود دارد که این زن خودکشی کرده است.

اما یکی از نزدیکان فرشته، ادعای خودکشی او را نادرست و تمام ادعاها و شواهد ارائه‌شده در این زمینه را ساختگی می‌داند. این منبع می‌گوید ویس عمادی فرشته را خفه کرده و جسد او را حلق‌آویز کرده است.

منبع می‌گوید که هنگام انتقال جسد فرشته به طب عدلی، دست‌ها و لباس او خیس بود. به‌گفته‌ی منبع، به نظر می‌رسد شوهر فرشته تلاش کرده اثر انگشتش را پاک کند. منبع می‌افزاید که قبل از رسیدن خواهر فرشته بر سر جسد او، همه جا با آب شسته شده بود.

یکی از نزدیکان فرشته که جسد او را دیده است، می‌گوید: «صورت فرشته کبود شده بود، دست‌هایش آثار جراحت داشت و زیر چشمانش نشانه‌های واضح ضرب‌وشتم دیده می‌شد. وضعیت او به‌گونه‌ای بود که نشان می‌داد پیش از مرگ مورد خشونت قرار گرفته است.»

یک منبع دیگر می‌گوید که شوهر فرشته، برای این‌که قتل همسرش را خودکشی جلوه دهد، خودش روی گوشی فرشته پیامی با حروف انگلیسی ثبت کرده و همچنین درباره‌ی حلق‌آویزکردن، چند ویدیو از اینترنت دانلود کرده است.

در این پیام که دختر فرشته آن را در گفت‌وگو با خبرنگار «سلام‌پریس» از روی گوشی مادرش می‌خواند، آمده است: «مرا در قبرستان خواجه‌رواش دفن کنید و بالای قبرم بنویسید زندگی چیست، خون دل خوردن، زیر دیوار آرزو مردن، و نامم را در انگلیسی و فارسی نوشته کنید. اولادهایم را مهربان کلان کنید که از راست گفتن پشیمان نشوند و مانند من، سگ جنگی نشوند.»

یک منبع می‌گوید که ویس حتا به فرزندانش گوشزد کرده است که درباره‌ی مرگ مادرشان چه بگویند. این منبع مدعی است که فرزندان فرشته درباره‌ی مرگ مادرشان اظهارات دروغ به جنایی طالبان ارائه کرده‌اند.

این منبع می‌گوید که دختر فرشته پس از اظهاراتش به جنایی، به خاله‌اش گفته است: «حالا مادرم مرده است. پدرم می‌گوید که اگر از ظلم من قصه کنید، من را پولیس می‌برد.»

پسر نُه‌ساله‌ی فرشته به خبرنگار «سلام‌پریس» می‌گوید: «خاله‌ی ما آمد، کل چیز را سر پدرم انداخت. یعنی تو کرده‌ای (قتل انجام داده‌ای)، پس رفتی.»

خود ویس عمادی می‌گوید که آن روز در مکتب «مؤسسه‌ خیریه‌ امداد نور» که خودش رییس این مؤسسه است، برنامه داشت و حضور او در دوربین ثبت شده است.

او در پاسخ به این پرسش که چه دلیلی باعث شده که فرشته خودکشی کند، می‌گوید: «یکی از عادت‌هایش بود که اندکی جگرخون می‌شد، خوده به خودکشی وادار می‌کرد.» ویس با صحبت‌های پراکنده می‌گوید که فرشته تا کنون چند بار اقدام به خودکشی کرده بود و فکر می‌کند، «در خانه‌ی خود (پیش از ازدواج) نیز چنین مفکوره‌ای داشته است». او در پاسخ به این پرسش که آیا اعضای خانواده‌اش گواهی می‌دهند که فرشته قبلا اقدام به خودکشی کرده بود، مردد می‌گوید: «بله، دقیقا.»

اما یکی از نزدیکان فرشته، ادعای اقدام به خودکشی او را رد می‌کند. یکی از دوستان فرشته نیز می‌گوید که فرشته عاشق زندگی بود؛ او هیچ‌گاهی دوست نداشت به خودش ضرر برساند.

یکی از دوستان فرشته می‌گوید که او با وجود مصروفیت‌های فراوان کاری و آموزشی، همواره به مسئولیت‌های خانوادگی‌اش توجه کامل داشت و با عشق و تعهد از خانه و فرزندان خود مراقبت می‌کرد.

یکی از دوستان فرشته می‌گوید که او در هنر نقاشی و دکوراسیون منزل نیز بسیار لایق و خوش‌سلیقه بود.‏

ویس عمادی در ادامه‌ی اظهارات خود، در پاسخ به این پرسش که آیا فرشته را به داکتر برده بود، می‌گوید: «پیش داکتر برده بودم، همیشه یک سردردی داشت. من ورق‌هایش را در اختیار شما می‌گذارم، گویا که من کدام اقدامی نکرده‌ام در این باره. وقتی یک طرف بینی‌اش بند بود، گفتند سردردی شدید از آن است، استرس و نیم‌سری‌اش هم از همان دلیل است. من بینی‌اش را هم دو بار عملیات کرده بودم.»

یکی از نزدیکان فرشته می‌گوید که او «اصلا استرس و مرض روانی نداشت». این منبع مدعی است که شوهر فرشته به زور به او دارو می‌خوراند و همین دارو سبب ناآرامی فرشته می‌شد.

بااین‌حال، یک منبع می‌گوید که بستگان فرشته عمادی نیز از سوی خانواده‌ی همسر او مورد تهدید قرار گرفته‌اند که در صورت افشای حقیقت در مورد وضعیت خانم عمادی، با سوءاستفاده از کودکان خردسال، اقدام به نشر تهمت‌ها و اخبار نادرست خواهند کرد.

شواهد چه را نشان می‌دهد؟

اتاقی که به ادعای ویس عمادی، فرشته در آن‌جا خودکشی کرده، دارای سقف بلند است.

ویس عمادی می‌گوید که پسر نُه‌ساله‌اش، سیم اینترنت را بریده و جسد حلق‌آویز مادرش را پایین کشیده است. چاقویی که گفته می‌شود با آن سیم اینترنت بریده شده، یک چاقوی کوچک میوه‌خوری است.

سیم اینترنت که گفته می‎‌شود فرشته با آن خودش را حلق‌آویز کرده، در صورتی که بریده‌شده باشد، باید دو تکه باشد، اما در تصویر یک تکه دیده می‌شود.  شوهر فرشته می‌گوید که تکه‌ی دیگر سیم را «حوزه، بخش جنایی و این‌گپا» برده است.

نتیجه‌ی تحقیقات طب عدلی تا کنون اعلام نشده است. به‌گفته‌ی منبع، قرار بود روز شنبه هفته‌ی جاری نتیجه‌ی تحقیقات اعلام شود، اما تا اواخر این هفته اعلام نشده است.

در ویدیویی که روز دوشنبه از خانه‌ی فرشته نشر شده و تاریخ ثبت‌اش مشخص نیست، گفته می‌شود که جسد فرشته هنوز در طب عدلی است، در حالی که نزدیکان فرشته می‌گویند که جسد او روز سه‌شنبه هفته‌ی گذشته (۱۲ جوزا) دفن شده است.

سرگذشت فرشته عمادی، شبیه به سرگذشت لیزا شمس است؛ زن ۲۹ ساله‌ای که ۱۴ سال خشونت خانگی را تجربه کرده بود و چهار ماه قبل، پس از ضرب‌وشتم به دست شوهرش در کابل جان باخت. خانواده‌ی شوهر لیزا نیز مدعی اند که او خودکشی کرده است، اما پدر لیزا می‌گوید که دخترش به قتل رسیده است. خانواده‌ی لیزا می‌گویند که شکایات‌شان برای رسیدگی به پرونده‌ قتل لیزا به جایی نرسیده است.

خشونت خانگی یکی از رایج‌ترین انواع خشونت علیه زنان در افغانستان است. این خشونت پس از بازگشت طالبان به قدرت افزایش یافته است؛ زیرا به‌دلیل سیاست‌های این گروه، زنان در چهاردیواری خانه حبس شده و به نهادهای عدلی و قضایی دسترسی ندارند.

طالبان در اصول‌نامه‌ی جزایی خود، خشونت فیزیکی علیه زنان را «شکستن استخوان یا کبودی شدید» تعریف کرده و برای عامل این خشونت حداقل ۱۵ روز مجازات در نظر گرفته است.

همچنین در اصول‌نامه‌ی محاکم طالبان، برای زنانی که به خانه‌ی پدر یا بستگان‌شان می‌روند و از دسترس شوهران‌شان خارج می‌شوند، مجازات در نظر گرفته شده است.