بگذارید از شما یک سوال کنم. چند ولایت را سراغ دارید که حد اقل یکی از ولسوالیهایش از زمان به حکومت رسیدن اشرف غنی و عبدالله عبدالله به دست طالبان سقوط کرده باشد؟ چه؟ پانزده ولایت؟ بابا شما بیخی از حد گذشتاندید! معلوم است که اصلاً علمالولایت شما رشد نکرده. بیانصاف بگو بیست و پنج ولایت که دل ما سرخ شود.
روانشناسی یکی از قبیحترین رشتههای علمی است که تعدادی از نیروهای بشری خود را مصروف آن کرده است. توهین نمیکنم، بگذارید ثابت کنم. از تاریخ شروع کنم، افغانستان چند سال است صاحب استقلال شده؟ ببین دقیق یادت نیست، مجبوری از 1919 تا حالا حساب کنی. اینجا روانشناسی تو را محکوم نمیکند. میگوید حساب کن، حتی برای اطمینان خاطرت میتوانی پنج مرتبه بشماری. اما اگر خدا به کمرت بزند و از خود بپرسی که خُب! ما از روز استقلال تا حالا چند میلیون نفر را از دست دادیم؟ اینجاست که سر و کلهی روانشناسی پیدا شده و میگوید که این سوالت درست نیست. بعد توصیه میکند که نیمهی پر گیلاس را ببین!
حالا در سلسلهی همین سوالها، اگر بپرسیم که تا حالا چند ولسوالی سقوط کرده، نیمهی پر گیلاس را ندیدهایم. باید سوال میکردیم که در مجموع چند ولسوالی سقوط نکرده؟ اگر بگوییم که 120 سرباز در محاصرهی طالبان درآمده و هر آن ممکن است بدست طالبان اسیر و شهید شوند، باز در حق روانشناسی جفا کردهایم. باید میگفتیم که تمام فرماندهان بلندرتبهی وزارت داخله و دفاع سالم و سرحال اند. تعداد شان دیروز در جبلالفراخ، فامیلی چکر رفته بودند. جای تان خالی خیلی خوش گذشت! همینطور اگر یادتان باشد طالبان (البته باید شک کرد که طالب باشند) ماهها قبل 31 نفر را گروگان گرفت که بعدها اشرف غنی شش میلیون دالر مصرف کرد تا 19 نفرش را آزاد کند. در ادامه، 10 نفر دیگر را گرفتند، 5 نفر دیگر را گرفتند، باز 5 نفر، چهار نفر، 11 نفر، 16 نفر را گرفتند و بهانه آوردند که فلان چیز ما را آزاد کنید، گروگانها را آزاد میکنیم. حال اگر بگوییم که عجب رییس جمهور فرشتهی داریم! نصف نفوس را طالبان گروگان گرفت و این آقا عین خیالش هم نیست، باز روانشناسی در محضر آدم لشکر میکشد. سند ارایه میکند که نصف دیگرش را گروگان نگرفته، چرا این قسمتش را نمیبینی؟
خلاصه این روانشناسی دست از سر ما بر نمیدارد. نمیدانم سراغ طالبان هم میرود یا نه مثل مقامات دولتی فقط مخالفین غیر مسلح را پیدا کرده و هر روز علیه شان لشکرکشی میکند؟ یا بگذارید از خودم بپرسم که اگر این علم پیش طالبان برود به طالبان چه پیشنهاد خواهد کرد؟ مثلاً خواهد گفت که شما میتوانید! شما میتوانید! کابل از شماست! مزار از شماست! غزنی از شماست! نیمهی پر همینگونه است دیگه!
البته من هنوز نپرسیدهام که آن یک میلیون شغلی که آقای اشرف غنی وعدهاش را داده بود، کجا شد؟ اصلاً دلم نمیشود بپرسم چون فوراً یک عده اجیر علم روانشناسی از راه میرسد و از من میپرسد که چرا نیمهی پر گیلاس را نمیبینم؟! اصلاً برپدر نیمهی پرش را لعنت! گیلاس را نیمه از زهر پر کرده دست مردم میدهید. بعد شکایت میکنید که چرا نیمهی پرش را نمیبینیم. درست مثل هر رشتهی دیگر از علم، بر روانشناسی هم رفع حاجت کردیم! کی قرار است بفهمیم که این جهان، جهانی برای زندگی است و زندگی تنها به رفاه و سرمستی قبیله خلاصه نمیشود. کنار قبیلهی تو، قبیلهها وجود دارد. اگر این مسئله را نمیفهمی، به یقین که گوشهایت دراز است.
