گیسو یاری، فعال حقوق زن و کمیشنر پیشین کمیسیون اصلاحات اداری و خدمات ملکی افغانستان، میگوید تعامل برخی کشورها و نهادهای جهانی به طالبان جسارت میدهد تا رژیم آپارتاید جنسیتی خود را تحکیم کنند.
خانم یاری که دوشنبهشب (۳۰ سنبله) در نشستی با میزبانی سازمان ملل متحد در مورد وضعیت زنان افغانستان در نیویورک صحبت میکرد، از عادیسازی روابط با طالبان انتقاد کرد.
او گفت که زنان و دختران در داخل افغانستان علیه سیاستها و قوانین طالبان مقاومت میکنند، اما برخی در جامعهی جهانی با تعامل خود این گروه را در تطبیق آپارتاید جنسیتی جسورتر میسازند.
خانم یاری گفت: «به مدت پنج سال، زنان و دختران افغانستان مقاومت کردهاند. آنان در خفا و پشت درهای بسته آموزش دادهاند، سازماندهی کرده و دست به اعتراض زدهاند. آنان موارد نقض حقوق بشر را مستند کرده و خواستار عدالت شدهاند. آنان به خلق آثار هنری پرداخته و در مکانهایی که منع شده بودند، کار کردهاند. اما در حالی که ما مقاومت میکنیم، برخی در جامعهی جهانی به سمت عادیسازی اوضاع گرایش پیدا کردهاند؛ آنها میزبان مقامهای طالبان هستند، با این گروه توافقنامه امضا میکنند و به طالبان جسارت میدهند تا رژیم آپارتاید جنسیتی خود را تحکیم کنند.»
این فعال حقوق زن میگوید طالبان طی پنج سال گذشته، بیش از ۲۰۰ فرمان، قانون و دستورالعمل وضع کردهاند که تمامی جنبههای زندگی زنان در افغانستان را تحت تأثیر قرار داده است.
بهگفتهی او، دختران از تحصیل در دورهی متوسطه مکتب و بالاتر از آن محروم شدهاند، از بیشتر فرصتهای شغلی کنار گذاشته شدهاند و ورودشان به اماکن سازمان ملل ممنوع شده است.
همچنین آزادی رفتوآمد، مشارکت در زندگی اجتماعی و حقوق بنیادین زنان برای ابراز عقیده و پیشرفت، بهشدت سرکوب و از سوی طالبان پایمال شده است.
گیسو یاری گفت که برای زنان افغانستان هر سال شرایط وخیمتری را به همراه داشته است. در سال ۲۰۲۴، قانون «امر به معروف و نهی از منکر» محدودیتها علیه زنان را تثبیت و گسترش داد و زنان را از نشان دادن چهرهشان در بیرون از خانه، صحبت کردن در اماکن عمومی و خروج از منزل بدون همراهی یک سرپرست مرد، منع کرد. در جنوری ۲۰۲۶، قانون موسوم به «قانون جزا» سیستم قضایی تبعیضآمیز را تشدید کرد و عملا بردهداری را بهرسمیت شناخت و خشونت خانگی را مجاز دانست. در ماه می، «قانون تفریق زوجین»، ازدواج کودکان را بهرسمیت شناخت.
او افزود که «این یک نظام نهادینهشده از سرکوب جنسیتی است؛ این آپارتاید جنسیتی است و پیآمدهای آن به این نسل محدود نخواهد ماند».
گیسو یاری هشدار داد که این موضوع تنها به حقوق زنان و دختران امروز مربوط نمیشود؛ بلکه مسألهای است که آیندهی افغانستان و آیندهی برابری جنسیتی در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار میدهد.
او گفت بهعنوان کسی که در دوران نوجوانی ازدواج زودهنگام (کودکهمسری) را تجربه کرده و پدرش توسط طالبان ربوده شد و با گذشت ۲۶ سال هنوز بازنگشته است، به خوبی پیآمدهای همهی تصمیمات طالبان را درک میکند.
خانم یاری گفت: «من میدانم وقتی تصمیمات مربوط به تحصیل، ازدواج، بدن و آیندهتان توسط دیگران برای شما گرفته میشود، چه معنایی دارد. همچنین میدانم ایستادگی در برابر آن تصمیمات، مبارزه برای تحصیل، بازپسگیری حق انتخاب و باور به اینکه زندگی میتواند مسیر متفاوتی داشته باشد، چه معنایی دارد.»
او تأکید کرد که باید فرصتی فراهم شود تا صدای زنان و دختران از داخل افغانستان شنیده شود.
خانم یاری گفت: «دختران از داخل افغانستان از ما خواستهاند تا کمک کنیم صدایشان شنیده شود. اما آنها به ما گفتند: “اجازه ندهید محرومیت زنان و دختران افغانستان به وضعیت عادی و پذیرفتهشده بدل شود. و به جای ما سخن نگویید؛ بلکه فرصتی فراهم کنید تا خودمان صدایمان را به گوش جهانیان برسانیم”.»
