شماری از فعالان و سازمان‌های متعلق به هزاره‌ها در ۱۲ کشور جهان به نمایش یک مجموعه لباس الهام گرفته‌شده از فرهنگ و صنایع دستی افغانستان توسط «گابریلا هرست»، طراح مشهور مد و «بنیاد فیروزکوه» در هفته‌ی مد پاریس، اعتراض کرده‌اند.
آنان با نشر یک نامه‌ی سرگشاده از گابریلا هرست و بنیاد فیروزکوه خواسته‌اند «بابت نادیده‌گرفتن فرهنگ هزاره و زنان هزاره‌ای که از مجموعه‌ای از میراث آنان الهام گرفته شده است، به‌طور عمومی
عذرخواهی کنند».
امضاکنندگان این نامه توضیح داده‌اند که «مدل شماره ۱۲» از مجموعه‌ی «بهار، تابستان ۲۰۲۷» که در پنجم اکتبر در موزیم «پتی پاله»ی پاریس به نمایش درآمد، بازآفرینی «دستمال مُهر» هزاره‌ها است، اما در توضیحات آن از مردمی که این اثر متعلق به آنان است، هیچ نامی برده نشده است.
آنان افزوده‌اند که بنیاد فیروزکوه در پست‌های انستاگرامی خود این طرح را «اثری متعلق به دهه‌ی ۱۹۵۰ ساخته‌شده در غزنی افغانستان» توصیف کرده و گفته است که توسط «زنان گلدوز افغان و با استفاده از دوخت سنتی خامک» بازآفرینی شده است.
به‌گفته‌ی امضاکنندگان این نامه، گابریل هرست نیز در انستاگرام «مدل شماره ۱۲» را کار «زنان صنعت‌گر بنیاد فیروزکوه افغانستان» دانسته است.
فعالان هزاره می‌گویند که در هیچ یک از این پست‌ها نامی از مردم هزاره برده نشده است؛ در حالی که موزیم‌های معتبر جهان از جمله موزیم بریتانیا، «مرکز تحقیقات نساجی لیدن»، «موزیم هنرهای مردمی بین‌المللی سانتافه» و «موزیم نساجی دانشگاه جورج واشنتگن» این اثر را متعلق به مردم هزاره دانسته‌اند.
آنان افزوده‌اند که «مدل شماره ۱۲» گابریلا هرست و بنیاد فیروزکوه یک پیراهن بافتنی ابریشمی چهارخانه به شکل ستاره و با گلدوزی در بالاتنه‌ی خود است که بر گرفته شده از «دستمال مُهر» هزاره‌ها است؛ پارچه‌ای که هزاره‌ها در آن مُهری را که برای نمازخواندن استفاده می‌کنند، نگهداری می‌کنند.
به‌گفته‌ی فعالان هزاره، موزیم مردم‌شناسی دانشگاه زوریخ سوئیس بیش از ۹۰۰ نمونه از این آثار را در اختیار دارد که همگی توسط زنان هزاره در منطقه‌ی «جاغوری» غزنی ساخته شده‌اند.
امضاکنندگان این نامه گفته‌اند که توجه به این نادیده‌انگاری مهم است؛ زیرا قوم هزاره بیش از یک قرن با آزارواذیت، نسل‌کشی، به حاشیه رانده شدن و تخریب عمدی میراث فرهنگی خود مواجه بوده‌اند.
آنان با اشاره به قوانین و کنوانسیون‌های بین‌المللی در زمینه‌ی میراث ملموس و نامملوس فرهنگی گفته‌اند که مجموع این اسناد بر این نکته تأکید دارند که استفاده از میراث یک جامعه باید تنها با رضایت آزادانه، آگاهانه و پیش‌دستانه‌ی آن جامعه صورت گیرد، جامعه‌ی مذکور باید در منافع حاصله سهیم باشد و نباید تصویری نادرست یا تحریف‌شده از میراث آن ارائه شود.
به‌گفته‌ی آنان، در نمایش گابریلا هرست و بنیاد فیروزکوه، «هیچ مدرک یا سابقه‌ی عمومی دال بر رعایت این استانداردها وجود ندارد».
آنان از گابریلا هرست و بنیاد فیروزکوه خواسته‌اند که ضمن عذرخواهی عمومی از مردم هزاره، توضیحات خود در شبکه‌های اجتماعی را اصلاح کرده و منبع اثر را به‌عنوان «دستمال مُهر» معرفی کنند و به اهمیت مذهبی و فرهنگی آن اذعان کنند.
امضاکنندگان همچنین گفته‌اند که در تمامی اقلام مربوط به مجموعه‌ی «بهار، تابستان ۲۰۲۷» به خاستگاه هزارگی اثر اشاره شود و به‌صورت کتبی اعلام شود که «آیا صنعت‌گران هزاره این طرح را بازآفرینی کرده‌اند یا خیر، آیا با نمایندگان جامعه‌ی هزاره مشورت شده است یا نه، و این‌که چگونه اعتبار و مالکیت معنوی میراث هزاره لحاظ خواهد شد».
آنان همچنین از بنیاد فیروزکوه خواسته‌اند که «تعهد عمومی مبنی بر رعایت اصول ایمنی و احترام فرهنگی در تعامل با صنعت‌گران همکار خود ارائه دهد و مشخص کند که در همکاری‌های آتی، چگونه رضایت، مشورت و انتساب صحیح اثر (ذکر منبع و صاحب‌اثر) تضمین خواهد شد».
امضاکنندگان این نامه گفته‌اند: «هدف ما جلوگیری از بزرگداشت صنایع دستی افغانستان توسط دیگران نیست. میراث هزاره بخشی از روایت افغانستان است، اما متعلق به مردمی است که فرهنگ‌شان طی نسل‌ها به‌طور عمدی محو و نابود شده است. وقتی اثری از غزنی معرفی می‌شود اما نامی از زنان هزاره‌ای که آن را خلق کرده‌اند برده نمی‌شود، آن روند محو کردن هویت ادامه می‌یابد. میراث مادی و معنوی ما را نمی‌توان از ما جدا کرد.»
گابریلا هرست، طراح مشهور مد اهل یوروگوئه و بنیادفیروزکوه مجموعه‌ای را که با الهام از فرهنگ و صنایع دستی افغانستان برای فصل بهار و تابستان طراحی کرده‌اند، در پنجم ماه جاری میلادی در هفته‌ی مد پاریس به نمایش گذاشتند.
