سازمان ملل متحد هشدار داده است که افغانستان پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، با بحران انسانی روبهوخامت ناشی از محدودیت‌های گسترده بر حقوق زنان و دختران، اقتصاد شکننده، بازگشت میلیون‌ها مهاجر و کاهش شدید کمک‌های بشردوستانه روبه‌رو است.
برونو لومارکیس، معاون نماینده‌ی ویژه دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان و هماهنگ‌کننده‌ی امور بشردوستانه‌ی این سازمان، روز جمعه (۱۵ عقرب) گفت افغانستان در یک «دوراهی دشوار» قرار دارد.
به‌گفته‌ی او، با وجود «ثبات و امنیت نسبی»، وضعیت اقتصادی شکننده، محدودیت‌های گسترده‌ی حقوق بشری و نیازهای شدید انسانی، آینده‌ی این کشور را با چالش روبه‌رو کرده است.
لومارکیس گفت زنان و دختران افغانستان همچنان با محدودیت‌های «شدید و گسترده» روبه‌رو هستند و از بسیاری فرصت‌های آموزش، کار و مشارکت در زندگی عمومی محروم شده‌اند.
او گفت که از سال ۲۰۲۱ تا کنون بیش از ۲.۶ میلیون دختر از آموزش متوسطه محروم شده‌اند و شمار دختران دانشجو در دانشگاه‌های افغانستان به صفر رسیده است.
لومارکیس این وضعیت را «یکی از حساس‌ترین چالش‌های آموزشی در جهان» توصیف کرده است.
این مقام سازمان ملل متحد گفت که به‌دلیل مشکلات اقتصادی، برخی خانواده‌ها حتا از فرستادن پسران‌شان به مکتب نیز خودداری می‌کنند.
لومارکیس افزود که از سپتامبر ۲۰۲۵، کارمندان زن اجازه‌ی ورود به دفترهای سازمان ملل در سراسر افغانستان را نداشته‌اند و این ممنوعیت همچنان ادامه دارد.
بازگشت ۶.۷ میلیون مهاجر به افغانستان
معاون نماینده‌ی ویژه دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان می‌گوید از سال ۲۰۲۰ تا کنون حدود ۶.۷ میلیون شهروند افغانستان به کشور بازگشته‌اند.
به‌گفته‌ی او، بخش بزرگی از این مهاجران از پاکستان و ایران اخراج شده‌اند و ورود این جمعیت، فشار بیشتری بر خدمات عمومی و امکانات محدود افغانستان وارد کرده است.
او گفت که برخی از بازگشت‌کنندگان حتا پیش از این در افغانستان زندگی نکرده بودند و اکنون به اسناد قانونی، حمایت و فرصت‌های شغلی نیاز دارند.
افزایش کشت خشخاش
لومارکیس با اشاره به گزارش اخیر اداره‌ی مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل گفت که تولید تریاک در افغانستان سال گذشته ۳۳۰ درصد افزایش یافته است.
به‌گفته‌ی او، مبارزه‌ی مؤثر با کشت خشخاش بدون فراهم‌کردن منبع درآمد جایگزین برای دهقانان امکان‌پذیر نیست.
لومارکیس می‌گوید برخی دهقانان به او گفته‌اند بدون کشت خشخاش، «ما نمی‌توانیم زنده بمانیم».
کاهش کمک‌های بشردوستانه و خطر فروپاشی خدمات صحی
سازمان ملل پیش‌بینی کرده است که نیازهای بشردوستانه‌ی افغانستان در سال ۲۰۲۷ به‌شدت افزایش یابد.
بازگشت گسترده‌ی مهاجران، بی‌ثباتی منطقه‌ای و پدیده اقلیمی «ال‌نینو»، از عوامل تهدیدکننده‌ی امنیت غذایی و دسترسی مردم به خدمات اساسی عنوان شده‌اند.
این در حالی است که کمک‌های بشردوستانه به افغانستان پیوسته کاهش یافته است.
براساس آمار ارائه‌شده از سوی لومارکیس، کمک‌های بشردوستانه در سال ۲۰۲۳ حدود دو میلیارد دالر بود. این رقم در سال ۲۰۲۵ به یک میلیارد دالر کاهش یافت و در سال ۲۰۲۶ تا کنون تنها به ۵۷۰ میلیون دالر رسیده است.
همچنین پیش‌بینی می‌شود که بین سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، حدود ۴۰ درصد مراکز مراقبت‌های اولیه صحی، معادل ۷۰۰ مرکز از مجموع هزار و ۹۰۰ مرکز، تعطیل شوند.
لومارکیس با هشدار درباره‌ی پی‌آمدهای این وضعیت، از جامعه‌ی جهانی خواست که افغانستان را فراموش نکند.
او گفت که پی‌آمدهای بحران افغانستان ممکن است از مرزهای این کشور فراتر رفته و بر امنیت منطقه‌ای، ثبات و مسیرهای مهاجرت تأثیر بگذارد.
