چهارمین نشست سهجانبهی افغانستان، پاکستان و انگلیس در همین روزها قرار است در لندن برگزار شود. در این نشست رییس جمهور کرزی، نواز شریف، نخستوزیر پاکستان و دیوید کامرون، نخستوزیر انگلیس شرکت خواهند داشت. همکاری در ساحات مختلف، بهخصوص همکاری در مبارزه با تروریسم و افراطیت، تهدیدات مشترک امنیتی که هردو کشور با آن مواجه هستند و گسترش روابط و همکاریهای دو کشور از محورهای اصلی این گفتوگوها عنوان شده است. این چهارمین نشست از سلسله نشستهای سهجانبه میباشد؛ سه نشست قبلی در اسلامآباد و لندن دایر شده و هرسه جانب در گفتوگوهای قبلی موافقتها و تعهدات مشترک زیادی در زمینههای مبارزه با تروریسم و افراطیت، گسترش همکاریهای سیاسی و اقتصادی داشتند. طالبان و خصوصا روند مصالحه یکی از مهمترین محورها و اجنداهای تمامی این نشستها تاکنون بوده است. اکنون نیز در کنار دیگر موضوعات، بحث مصالحه و جلب همکاری پاکستان در روند مصالحه از مهمترین اهداف رییس جمهور کرزی میباشد.
تاکنون متأسفانه تمامی نشستهای قبلی بیثمر خاتمه یافته و هیچگونه دستآوردی نصیب دولت افغانستان نشده است. هیچیک از تعهداتی که این دو کشور در نشستهای قبلی خصوصا در زمینهی مبارزه با تروریسم و پروسه مصالحه داشتهاند، عملی نشده و چشمانداز روشنی نیز برای آن دیده نمیشود.
هرچند این روند به صورت عموم روی موضوعات مهمی ایجاد گردیده و هریک از نشستهای قبلی آن در زمانهای حساسی دایر شده، اما تاکنون در هیچیک از نشستهای قبلی و در هیچیک از موضوعات محوری دستآورد محسوسی نداشته است.
حقیقت این است که هریک از روندهای منطقهای در مورد افغانستان معطوف به نیاز و هدف ناتو و مبتکران و گردانندگان آن دایر شده است. تاکنون نشستهای سهجانبهی زیادی با میزبانی و ابتکار متحدان غربی افغانستان با پاکستان برگزار شده است؛ نشستهای سهجانبهی استانبول با میزبانی ترکیه، نشستهای سهجانبهی افغانستان، پاکستان انگلیس با میزبانی لندن و نشستهای سهجانبهی افغانستان، پاکستان و امریکا با میزبانی امریکا همه تلاشهای دیپلوماتیکی بودند که طی دو سال اخیر انجام شدهاند، اما در عمل هیچیکی از این روندها، تأثیر روشنی در روند مصالحه یا مناسبات سه کشور وارد نکرده است.
روابط افغانستان و پاکستان به عنوان دو متحد اصلی جنگ با تروریسم، از متغیرهای اصلی پیروزی جنگ افغانستان بوده که برای مأموریت نظامی ناتو و مسئولیت سیاسی جامعهی جهانی حیاتی میباشد. بنابراین، تحکیم همکاریهای سیاسی و امنیتی میان افغانستان و پاکستان، بخشی از استراتژی ناتو و جامعهی جهانی برای مبارزه با تروریسم و ایجاد ثبات سیاسی در افغانستان و منطقه بوده است. هرچند کشورهای خارجی در معادلات منطقهای و خصوصا رقابت در روند مصالحه گاهی تلاش کردهاند رشتهی این همکاریها را به نفع خود بگسلند، اما از سوی دیگر تمام اعضای ناتو به همکاری نظامی و سیاسی افغانستان به عنوان متغیر اصلی پیروزی جنگ نگاه کرده و نتوانسته از آن چشم بپوشند.
از همین رو است که اعضای ناتو هرکدام تلاش میکنند بانی نشستها و مذاکرات افغانستان با پاکستان باشند و بحثها و روندهای سیاسی و اقتصادی متعددی را برای تقویت همکاریها میان این دو همسایه به راه بیندازند. آمریکا، ترکیه و انگلستان به عنوان اعضای مهم پیمان ناتو، هرکدام بارها میزبان نشستهای سهجانبه با افغانستان و پاکستان بوده که در هرکدام آنها، کشورهای اعضای ناتو صرفا میزبان و تسهیل کنندهی مذاکرات افغانستان با پاکستان بوده است.
در حال حاضر عملا سه روند سیاسی جاری برای ایجاد همکاریهای بیشتر میان این دو همسایه از سوی ناتو به راه انداخته شده است؛ نشستهای سهجانبهی افغانستان، پاکستان و ترکیه، نشستهای سهجانبهی افغانستان، پاکستان و بریتانیا و نشستهای سهجانبهی افغانستان، پاکستان و امریکا. هرکدام از این دو روند برای ایجاد اعتماد و همکاری میان افغانستان و پاکستان از سوی ناتو به راه انداخته شدهاند.
اما متأسفانه رهبران افغانستان و پاکستان تاکنون نتوانستهاند از این فرصتها برای تحکیم همکاریهای سیاسی و امنیتی استفاده نمایند. روابط میان دو کشور هنوزهم بیثبات و غیرقابل اعتماد بوده و رهبران دو کشور به همدیگر با سو ظن مینگرند. با این که کابل و اسلامآباد هردو به نقش حیاتی همکاریهای سیاسی و امنیتی برای ایجاد ثبات و امنیت در دو کشور پی برده، اما در ایجاد فضای اعتماد و همکاری واقعی میان دو کشور مشکل داشتهاند.
