پروسه‌ی کابل؛ طرحی در مواجهه با نشست مسکو

«پروسه‌ی کابل» در واقع همان شکل افغانیزه‌‌شده‌ی نشست‌هایی است که در دو سال اخیر به ابتکار دولت روسیه در مسکو برگزار شده بود. اولین دور پروسه‌ی کابل در شانزدهم ماه جوزای سال روان با تدابیر شدید امنیتی در ارگ ریاست‌جمهوری برگزار شد.
دومین دور نشست «پروسه‌ی کابل» قرار است فردا چهارشنبه (9 حوت) در مقر وزارت خارجه در کابل برگزار شود. تلاش‌های صلح به رهبری افغان‌ها و مبارزه با تروریسم جهانی محور اصلی بحث در این نشست خوانده شده است. نمایندگان 25 کشور در سطح وزرای خارجه و فرستادگان سازمان‌های بین‌المللی در این نشست دعوت شده‌اند.
دو سال قبل در دسامبر 2016 روسیه تلاش کرد نقش منطقه‌یی خود در افغانستان را پرنگ‌تر کند. به همین منظور نشستی به حضور نمایندگان چین و پاکستان در مسکو برگزار کرد. نمایندگان روسیه، چین و پاکستان در آن نشست اعلام آمادگی کردند که برای تامین صلح در افغانستان برخی از چهر‌های طالبان را از فهرست افراد مشمول تحریم خارج کنند.
همچنان رایزنی‌ها برای تداوم تلاش‌ها با هدف پیشبرد روند آشتی ملی در افغانستان، پیشگامی طرف‌های افغان در این زمینه همراه با حفظ اصل بازگشت افراد مسلح گروه‌های مختلف به زندگی صلح‌آمیز در افغانستان و گسترش دامنه‌ی مذاکرات برقراری صلح، مورد توافق نمایندگان سه کشور قرار گرفت. در آن نشست نماینده‌یی از افغانستان و امریکا دعوت نشده بود.
دعوت نشدن افغانستان، واکنش تند دولت افغانستان را در پی داشت. مقام‌های افغان تدویر چنین نشست‌هایی را تخریب پروسه‌ی صلح افغانستان به‌رهبری افغان‌ها عنوان کردند.
در نهایت در دور بعدی این نشست که در سطح معاونین وزارت خارجه و یا هم نمایندگان خاص آن‌ها در 27 دلو 1395 در مسکو برگزار شد، از سه کشور افغانستان، ایران و هند نیز دعوت شد. در آن نشست توافق شد که از طالبان خواسته شود بر میز گفت‌وگوهای صلح حاضر شوند. مقام‌های افغان گفتند که در نشست مسکو با این پیام شرکت کردند که کشورهای منطقه از سیاست افغانستان در برابر هراس‌افگنی حمایت کننند و رابطه‌ی آنان با کابل دولت‌محور باشد.
در نشست شش‌جانبه نیز امریکا که حامی اصلی افغانستان در مبارزه با هراس‌افگنی است، دعوت نشد.
برخی ناظران سیاسی باور دارند که جای خالی امریکا در نشست‌هایی که در مسکو برگزار شده بود، حکومت افغانستان را واداشت که روند جدیدی زیر نام «پروسه‌ی کابل» را آغاز کند.
اما مقام‌های افغان می‌گویند که پروسه‌ی کابل چتری است برای ابتکار کشورهای دیگر که به‌منظور تامین صلح در افغانستان انجام می‌شوند. شکیب مستغنی سخن‌گوی وزارت خارجه به اطلاعات روز گفت که تلاش‌های منطقه‌یی دیگر نظیر تلاش‌ سازمان همکاری‌های شانگهای و نشست مسکو به‌منظور تامین صلح و امنیت در افغانستان زیر چتر پروسه‌ی کابل به رهبری دولت افغانستان ادامه خواهد یافت.
نخستین دور نشست پروسه‌ی کابل در شانزدهم ماه جوزای سال روان برگزار شد، نشستی که تلاش دارد به یک اجماع بین‌المللی و منطقه‌یی در پیوند به صلح و ثبات در افغانستان برسد.
در این نشست نماینده‌های امریکا، ناتو و 20 کشور دیگر شرکت داشتند. مقا‌م‌های افغان پروسه‌ی کابل را ابتکار افغانستان عنوان کردند و مدعی شدند اگر این پروسه به صلح منتهی شود، در واقع صلح به‌رهبری خود افغان‌ها تامین شده است. در آن نشست رییس‌جمهور غنی گفت که حاضر است با باز شدن دفتر نمایندگی طالبان در کابل و یا هر کشور دیگر در صورتی توافق کند که طالبان واقعا متعهد به توافق صلح با افغانستان باشند. او همچنین گفت که این آخرین شانس برای طالبان است و افزود: «اگر طالبان آماده نباشند، ما نمی‌توانیم صلح کنیم.»
این در حالی است گفت‌وگوها با طالبان به‌رهبری حکومت افغانستان همواره محور منازعه بین طالبان و حکومت افغانستان بوده است. طالبان ادعا می‌کنند دولت افغانستان دست‌نشانده‌ی امریکا است و آنان با دست‌نشانده‌ی امریکا مذاکره نمی‌کند.
نخستین دور نشست پروسه‌ی کابل در حالی برگزار شد که در آن روزها کابل هنوز در شوک سنگین حمله‌ی مرگبار شبکه‌ی حقانی در چهارراهی زنبق به‌سر می‌برد، حمله‌یی که 160 کشته و بیش از 500 زخمی برجای گذاشت و سبب شکل‌گیری اعتراض‌های گسترده‌یی در پایتخت گردید.
معترضان مقام‌های ارشد امنیتی افغانستان، مشخصا رییس‌ عمومی امنیت ملی و مشاور امنیت ملی را به بی‌کفایتی متهم کردند و خواستار استعفای آنان شدند. این اعتراض‌ها به خشونت گرایید و چند تن معترض در آن کشته و زخمی شدند. در میان کشته‌شده‌ها پسر محمدعلم ایزدیار نایب اول مجلس سنا و یکی از بزرگان حزب جمعیت نیز شامل بود.
با کشته شدن پسر آقای ایزدیار و یک روز پس وقوع سه حمله‌ی انتحاری در مراسم تشییع جنازه‌ی وی که 7 کشته و 100 زخمی برجای گذاشت اعتراض‌ها شدت گرفت، در حدی که صلاح‌الدین ربانی وزیر خارجه و رییس شورای رهبری حزب جمعیت نیز خواستار استعفای مقام‌های ارشد امنیتی از جمله محمدحنیف اتمر مشاور امنیت ملی و محمدمعصوم استانکزی رییس عمومی امنیت ملی شد.
قرار بود نخستین دور «پروسه‌ی کابل» در مقر وزارت خارجه برگزار شود، اما به‌دلیل اشتراک نکردن صلاح‌الدین ربانی و برپایی خیمه‌های تحصن در اطراف جاده‌های منتهی به وزارت خارجه، نشست با تدابیر شدید امنیتی در ارگ ریاست‌جمهوری برگزار شد.
دومین دور نشست بین‌المللی پروسه‌ی کابل نیز در حالی برگزار می‌شود که پیش‌تر در حمله‌ی طالبان بر ورودی جاده‌ی وزارت داخله‌ی سابق و در چندقدمی شفاخانه‌ی جمهوریت و حمله بر هوتل‌ انترکانتیننتال بیش از 400 تن کشته و زخمی شدند.
کریم خلیلی، رییس شورای عالی صلح حملات مرگبار اخیر طالبان در کابل را تخریب پروسه‌ی صلح عنوان کرد.
به باور آگاهان در دومین دور پروسه‌ی کابل حکومت افغانستان طرح جدیدی پیرامون گفت‌وگوهای صلح با مخالفان مسلح دولت را مطرح خواهد کرد، طرحی که برای تامین صلح مطابق آن، دولت افغانستان متکی به پاکستان نخواهد بود. از سوی دیگر، این دیدگاه نیز در میان برخی ناظران وجود دارد که پناه جستن به عربستان سعودی و استمداد از این کشور برای کمک به روند صلح افغانستان، کابل را دوباره به اسلام‌آباد نزدیک خواهد کرد. این ناظران استدلال می‌کنند که پاکستان با عربستان سعودی رابطه‌ی تنگاتنگی دارد و تلاش‌های عربستان برای کمک به دولت افغانستان نیز از سوی پاکستان استقبال و تشویق می‌شود.
وحید مژده آگاه سیاسی معتقد است که سفر اخیر حنیف اتمر مشاور امنیت ملی افغانستان به عربستان سعودی به‌منظور جلب حمایت عربستان از پروسه‌ی صلح افغانستان صورت گرفته است. به گفته‌ی آقای مژده مشاور امنیت ملی افغانستان از دولت عربستان خواسته که در تامین صلح و کشانیدن طالبان به میز مذاکره دولت افغانستان را کمک کند.
آقای مژده می‌افزاید که حنیف اتمر در مصاحبه با روزنامه‌ی عربی شرق‌الاوسط گفته که به‌زودی دفتر طالبان در قطر بسته خواهد شد.
به باور آقای مژده، خواست افغانستان برای بسته شدن دفتر قطر طالبان با خواست صلح‌جویانه‌ی دولت افغانستان منافات دارد و نوعی تناقض را نشان می‌دهد، زیرا بسته شدن دفتر طالبان در قطر که آنان از آن به‌عنوان تنها مرکز مذاکره یاد می‌کنند، به این معنا است که دولت افغانستان نمی‌خواهد با طالبان مذاکره کند.