هزینه جنگ؛ نیروهای هوایی امریکا بزرگ‌ترین عامل کشتار غیرنظامیان افغانستان

نِتا سی کرافورد، استاد و رئیس دیپارتمنت علوم سیاسی دانشگاه بوستون و مدیر مشترک پروژه «هزینه‌های جنگ» دانشگاه‌های بوستون و براون است. وی طی یک پژوهش دریافته است که از سال ۲۰۱۷ به این‌سو میزان تلفات غیر نظامیان، به دلیل افزایش حملات هوایی بالا رفته است. نتیجه‌ی پژوهش خانم کرافورد که به تاریخ ۷ دسمبر/ ۱۷ قوس، در قالب یک مقاله علمی از سوی دانشگاه براون به نشر رسید، نشان می‌دهد که تلفات غیرنظامیان به دلیل حملات هوایی بین سال‌های ۲۰۱۷-۲۰۲۰ افزایش یافته است.

بر بنیاد مقاله این استاد دانشگاه بوستون، در ۲۶ اکتبر سال روان یک حمله هوایی نظامیان ایالات متحده به طالبان، سه کودک و یک فرمانده طالبان را کشت. طبق گزارش‌ها چهار روز قبلش نیز در یک حمله هوایی که یک مدرسه دینی را هدف قرار داد، ۱۲ کودک کشته و ۱۴ غیرنظامی زخمی شد.

خانم کرافورد در پژوهش خود تلاش کرده است به دو پرسش پاسخ بدهد. پرسش اول در مورد چگونگی افزایش تلفات غیر نظامیان با آغاز مذاکرات صلح بین‌الافغانی‌ست در حالی‌که در سوال دوم می‌پرسد: «آیا خروج ایالات متحده منجر به کاهش تلفات غیرنظامیان خواهد شد؟»

در مقدمه مقاله خانم کرافورد آمده است که ارتش ایالات متحده یک دهه پیش تشخیص داد که وقتی حملات هوایی ناتو و ایالات متحده ناخواسته باعث کشته شدن غیرنظامیان در افغانستان می‌شود، از ایستادن ایالات متحده در کنار افغان‌های عادی کاسته و پیروزی در جنگ را دشوارتر می‌کند. با توجه به همین نگرانی ارتش ایالات متحده بر کاهش آسیب به غیرنظامیان تمرکز کرد و ژنرال استنلی مک کریستال که از کشته شدن غیرنظامیان توسط حملات هوایی ایالات متحده در افغانستان نگران بود، در ماه جون ۲۰۰۹  دستور داد که قوانین استفاده از نیروی هوایی سخت باشد، طوری که خطر تلفات غیرنظامیان به حداقل برسد.

هنگامی‌که در ۱۷ جولای ۲۰۰۹  دو هفته پس از صدور دستورالعمل مک کریستال، ۱۳ غیرنظامی در یک حمله پشتیبانی هوایی ایالات متحده در قندهار زخمی و دست‌کم پنج نفر کشته شدند، ژنرال مک کریستال تحت فشار قرار گرفت و گفت: «این چه چیزی‌ست که ما نمی فهمیم؟ اگر جلوی کشتن غیرنظامیان را نگیریم، این جنگ لعنتی را خواهیم باخت.»

از سال ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹  راهنمایی‌های ارتش ایالات متحده در مورد حملات هوایی در افغانستان، بین پارامترهای محدود کننده کم و کم‌تر در نوسان بوده است. وقتی نیروهای بین‌المللی و دولتی ترس از باختن در جنگ دارند و یا معتقدند که باید فشارهای خود را بر شبه نظامیان افزایش دهند، قوانین حملات هوایی را سست می‌کنند که سبب افزایش تلفات غیرنظامیان می‌شود.

هنگامی‌که ارتش از جانب افغان‌ها، سازمان‌های غیردولتی و رسانه‌های خبری برای کاهش تلفات غیرنظامیان احساس فشار می‌کند و یا خود متقاعد می‌شوند که تلفات غیرنظامی برای مأموریت تاثیر منفی دارد، قوانین اجرای حملات هوایی را سخت‌تر می‌کنند. اعمال محدودیت در حملات هوایی برای نجات جان غیرنظامیان است و این محدودیت‌ها به‌طور کلی انجام می شود: شواهد نشان می‌دهد که با کاهش حملات هوایی، تلفات غیرنظامیان کاهش می یابد.

از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ ایالات متحده قوانین اجرای حملات هوایی را کاهش داد. در نتیجه، تلفات غیرنظامیان به دلیل حملات هوایی از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ افزایش یافت و در سال ۲۰۱۹ غیرنظامیان افغان بیش از هر زمان دیگری در حملات هوایی کشته شدند.

مذاکرات ایالات متحده با طالبان در دسامبر ۲۰۱۸ آغاز شد و در طی آن مذاکرات، جنگ افغانستان با تشدید تلاش هر یک از طرف‌ها برای به دست آوردن قلمرو و اهرم فشار، افزایش یافت. گزارش‌های یوناما نشان می‌دهد که غیرنظامیان هزینه امتیاز طلبی دو طرف جنگ را پرداخت کرده‌اند، چون از آغاز مذاکرات در دسمبر ۲۰۱۸ تا امضای توافق‌نامه در فبروری ۲۰۲۰، ۳۸۰۰ تن فقط در سال ۲۰۱۸ کشته شدند. پس از امضای توافق‌نامه ایالات متحده-طالبان،  حملات هوایی ایالات متحده و سایر نیروهای بین‌المللی کاهش یافته اما حملات نیروی هوایی افغانستان افزایش یافته است.

مذاکرات مستقیم دولت افغانستان با طالبان در ۱۲ سپتمبر ۲۰۲۰، ۱۹ سال پس از حملات ۱۱ سپتمبر و آغاز جنگ ایالات متحده در افغانستان، شروع شد. در حالی که مذاکرات در جریان است، تا زمانی‌که آتش بس برقرار نشود، هر دو طرف تلاش خود را برای دست‌یابی به یک مزیت تاکتیکی ادامه می‌دهند و احتمال دارد تلفات غیرنظامیان افزایش یابد.

تشدید جنگ هوایی ایالات متحده و افزایش تلفات غیرنظامی، ۲۰۱۷ – فبروری ۲۰۲۰

در دوره‌های مختلف مذاکرات، هر یک طر‌ف‌ها – دولت افغانستان، ایالات متحده و متحدان آن و گروه‌های شبه نظامی ضد دولت – حملات خود را افزایش داده‌اند و این امر منجر به افزایش نگران‌کننده کشتار غیرنظامیان شده است. عناصر ضد دولت، از جمله طالبان و داعش، بین سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ طور اوسط سالانه ۱۹۶۴ غیرنظامی را کشته‌اند. همچنان این نیروها بین سال‌های۲۰۱۷ و ۲۰۱۹ هر ساله طور اوسط ۲۰۷۱ نفر را کشته‌اند که ۵ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

ایالات متحده، متحدانش و دولت افغانستان، که سازمان ملل متحد آن‌ها را نیروهای طرف‌دار دولت می‌نامد، نیز عملیات خود را قبل از و در طول مذاکرات به امید بازپس‌گیری مناطق مورد مناقشه و به‌دست آوردن اهرم‌ها افزایش دادند و تعداد غیرنظامیان کشته و زخمی شده توسط نیروهای طرف‌دار دولت نیز قبل از توافق صلح ایالات متحده در اوایل سال ۲۰۲۰ افزایش یافت. نیروهای طرف‌دار دولت از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶  سالانه به‌طور اوسط ۵۸۲ غیرنظامی را کشته است و از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ هر ساله به طور متوسط ۱۱۳۴ غیرنظامی را کشته‌اند که تقریبا ۹۵ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

از سال ۲۰۱۷  ایالات متحده و متحدانش استفاده از سلاح‌های هوایی را به طرز چشم‌گیری افزایش دادند. پنتاگون در اپریل ۲۰۱۷ هنگامی‌که بزرگ‌ترین بمب خود را که ملقب به «مادر همه بمب‌ها» بود، علیه نیروهای داعش در شرق افغانستان استفاده کرد، سبب تشدید جنگ شد. تعداد حملات هوایی در دوره منتهی به توافق صلح فبروری ۲۰۲۰ بین ایالات متحده و طالبان، به‌طور قابل توجهی افزایش یافته بود. افزایش تعداد حملات هوایی با کاهش تعداد کل نیروهای مستقر در افغانستان مطابقت داشت.

ایالات متحده به‌طور فزاینده‌ای از حملات هوایی استفاده می‌کرد زیرا نیروهای کم‌تری در زمین داشت، اما استفاده از حملات هوایی دلیل دیگری هم داشت. ایالات متحده برای دهه‌ها – از جمله در جنگ ویتنام – معتقد بود که استفاده از نیروی هوایی برای آوردن دشمن به میز مذاکره موفق عمل می‌کند. هما‌ن‌طور که لنس آر بانچ، یک فرمانده آمریکایی در جون ۲۰۱۸ گفت: «تمام هدف مبارزات هوایی ما فشار بر طالبان برای آشتی و کمک به آن‌هاست که درک کنند گفت‌وگوهای صلح بهترین گزینه است.» در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ بیشتر از سال ۲۰۱۱ که اوج حضور نیروهای ایالات متحده در افغانستان بود، از حملات هوایی استفاده شده است.

چرا تغییرات در قوانین استفاده از حملات هوایی مهم است؟

در طول جنگ ایالات متحده در افغانستان، تعداد غیرنظامیان کشته شده توسط حملات هوایی نیروهای بین‌المللی وابسته به تاکتیک‌ها و اولویتی که ایالات متحده برای جلوگیری از تلفات غیرنظامیان تعیین کرده است، متفاوت است. در سال ۲۰۰۸  به تعداد ۵۵۲ غیرنظامی در حملات هوایی نیروهای بین‌المللی کشته شدند. پس از آن ایالات متحده و متحدانش متعهد شدند که تلفات غیرنظامیانی ناشی از حملات هوایی را کاهش دهند. این ائتلاف با اجرای یک سری دستورالعمل‌های تاکتیکی، از جمله محدود کردن حملات هوایی ایالات متحده به مواردی که ایالات متحده یا سایر نیروهای نظامی ائتلاف با نیروهای ضد دولتی در تماس بودند، موفقیت در کاهش آسیب به غیرنظامیان را به دست آورد. این محدودیت‌ها باعث کاهش تعداد حملات هوایی و کاهش مرگ غیرنظامیان تا سال ۲۰۱۵ شد.

در سال ۲۰۱۷ جیم متیس، وزیر دفاع آمریكا اعلام كرد كه ایالات متحده قوانین استفاده از حملات هوایی در افغانستان را تغییر داده است. آقای متیس گفت این قوانین اصلاح شده است تا ایالات متحده مجبور نباشد در تماس مستقیم با نیروهای دشمن باشد و حملات هوایی انجام دهد، بنابراین کارخانه‌های مواد مخدر هدف قرار می‌گیرند و ارتش افغانستان می‌تواند حملات هوایی را انجام دهد. متیس به کمیته خدمات مسلح سنا گفت: «در حالی‌که ایالات متحده متعهد بود از آسیب رساندن به غیرنظامیان جلوگیری کند، محدودیت‌های که به ما اجازه استفاده کامل از نیروی هوایی را نمی داد، حذف شده است.»

عواقب تغییر در قوانین استفاده از حملات هوایی فوری بود. تعداد کل غیرنظامیان کشته شده توسط حملات هوایی بین‌المللی و نیروی هوایی افغانستان افزایش یافت. نیروهای نظامی بین‌المللی به رهبری ایالات متحده مسئول اکثر کشته شدگان حملات هوایی از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ هستند: یک هزار و۳۵۷ کشته توسط نیروهای بین‌المللی در مقایسه با ۴۶۱ کشته شده توسط  نیروی هوایی افغانستان. تعداد غیرنظامیان کشته شده توسط حملات هوایی بین المللی از سال ۲۰۱۶  تا ۲۰۱۹، آخرین سالی که اطلاعات کامل آن موجود است، حدود ۳۳۰ درصد افزایش یافت.

در مواردی درصدی قابل توجه کشتار غیرنظامیان در سال‌های اخیر به دلیل نقش بیشتر نیروهای هوایی افغانستان بوده است که از سال ۲۰۱۵ شروع شد. در برخی موارد، یوناما قادر به تشخیص و تفکیک نیروهای بین‌المللی و نیروی هوایی افغانستان که باعث کشته شدن غیر نظامیان می‌شد، نبود. با این حال، حتا اگر همه ۱۶۰ مرگ غیرقطعی در اثر حملات هوایی به نیروی هوایی افغانستان نسبت داده شود، پس از آغاز حملات هوایی نیروهای هوایی افغانستان از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ حملات هوایی بین‌المللی هنوز بزرگ‌ترین عامل کشتار غیرنظامیان را تشکیل می‌دهد.

تعداد زخمی‌های ناشی از حملات هوایی بین‌المللی با زخمی‌های ناشی از حملات نیروی هوایی افغانستان تقریباً با هم برابر اند. طبق آمار یوناما از سال ۲۰۰۹ تا سپتمبر۲۰۲۰ دو هزار ۵۸۸ غیرنظامی در حملات هوایی نیروهای طرف‌دار دولت زخمی و بیش از سه هزار و ۳۴۰  غیرنظامی دیگر کشته شده‌اند.

یادآوری این نکته نیز مهم است که ایالات متحده با آمار سازمان ملل از تلفات غیرنظامیان موافق نیست. به عنوان مثال، در حالی‌که یوناما ۵۴۶ کشته و ۲۰۹ زخمی را به حملات هوایی نیروهای بین‌المللی در سال ۲۰۱۹ نسبت می دهد، ایالات متحده تعداد ۹۷ کشته و ۵۹ زخمی را ناشی از حملات هوایی نیروهای ایالات متحده می‌داند.

ایالات متحده آسیب رساندن به غیرنظامیان افغان را به‌عنوان بخشی از استراتژی نظامی خود تصدیق می‌کند. در سال ۲۰۱۹  ایالات متحده بابت ۶۵ «وجه تسلیت»‌ مبلغ ۳۱۴ هزار دالر به غیر نظامیان افغان پرداخت کرد و این مبلغ بخشی از ابراز تسلیت، هم‌دردی یا حسن نیت بود نه به‌عنوان وسیله‌ای برای جبران خسارت. تعداد و مجموع پرداخت‌های ایالات متحده به افغان‌ها در سال ۲۰۱۹ نسبت به پرداخت‌های  سال‌های۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ افزایش یافته است.

در حالی‌که فرماندهان آمریکایی موظف‌اند سوابق مربوط به پرداخت وجه تسلیت را ثبت کنند، جزئیات مربوط به حوادثی که منجر به پرداخت وجه تسلیت ایالات متحده شده، در دسترس عموم نیست. با این حال، از آن‌جا که فعالیت نیروی زمینی ایالات متحده تا سال ۲۰۱۹ بسیار کاهش یافته است، احتمالاً اکثر این پرداخت‌ها مربوط به مرگ یا جراحاتی است که به عقیده ایالات متحده ناشی از حملات هوایی آن است.

فاز جدید ۲۰۲۰: افزایش حملات هوایی نیروی هوایی افغانستان و تلفات غیرنظامیان

به‌دنبال توافق‌نامه صلح آمریكا و طالبان، نیروهای بین‌المللی فعالیت رزمی مستقیم خود را در افغانستان كاهش دادند. این کاهش شامل حملات هوایی نیروهای بین‌المللی کمتر در نه ماه اول سال ۲۰۲۰ است که به نوبه خود با کاهش تعداد غیرنظامیان کشته و زخمی شده در حملات هوایی نیروهای بین‌المللی مطابقت دارد. به طور نمونه، در این دوره ۲۴ حمله هوایی توسط نیروی بین‌المللی صورت گرفته که منجر به ۸۳ کشته و ۲۷ زخمی شده و در مقایسه با ۲۰۱۹ کاهش یافته است.

اگرچه جنگ هنوز در یک بن‌بست به سر می‌برد، اما فعالیت‌های نظامی نیروهای دولت افغانستان افزایش یافته است، زیرا ایالات متحده در سال ۲۰۲۰  بیشتر جنگ‌ها را به نیروهای دفاع ملی و پلیس افغانستان منتقل کرده است. این انتقال مسئولیت به نیروهای افغان شامل انتقال بار حملات هوایی به نیروهای هوایی افغانستان است. در سپتمبر ۲۰۲۰، پس از آغاز مذاکرات بین طالبان و دولت افغانستان، جنگ بین دو طرف شدت گرفت که هم حملات هوایی نیروی هوایی افغانستان و هم تعداد غیرنظامیان کشته و زخمی شده در آن حملات، افزایش یافت. برای مثال، یوناما گزارش داده است که در ۱۹ سپتمبر نیروی هوایی افغانستان یک حمله هوایی علیه طالبان در منطقه خان آباد ولایت کندز انجام داد که منجر به كشته شدن ۱۵ غيرنظامي و زخمي شدن پنج تن ديگر شد. برعلاوه، در جنگ ماه اکتبر بین دولت افغانستان و طالبان در ولایت هلمند که شامل حملات هوایی نیز بود، غیرنظامیان از خشونت همه طرف‌ها آسیب دیدند. مطابق گزارش نیویورک تایمز ۲۱۲ غیرنظامی در این جنگ کشته شدند و از سپتمبر ۲۰۱۹ این ماه را به بدترین ماه تلفات غیرنظامیان تبدیل کرد.

در حالی‌که ایالات متحده مسئولیت انجام حملات هوایی به نیروهای افغان داده است، تا حدودی مسئول عمل‌کرد نیروی هوایی افغانستان است، چون ارتش ایالات متحده از سال ۲۰۰۵ نیروهای افغانستان را در زمینه‌های جنگی و سایر تاکتیک‌ها آموزش داده است. این آموزش که شامل انتقال ۱۸ هواپیمای ۲۹ A-  به نیروی هوایی افغانستان از سال ۲۰۱۶ است، بین سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۲۰  بیش از هشت میلیارد دالر هزینه داشته است.

حدود پانزده سال پس از جنگ امریكا در افغانستان، امریكا آموزش دادن به نیروهای ارتش افغانستان را در زمینه پیش‌گیری از تلفات غیرنظامی آغاز كرد كه شامل آموزش خلبانان افغان در «به كارگیری صحیح سیستم‌های تسلیحاتی و تأثیرات آن‌ها از جمله راه‌های به حداقل رساندن خسارات جانبی» است. در حالی‌که بیشتر آموزش‌های نیروی هوایی افغانستان توسط نیروهای آمریکایی در داخل افغانستان اتفاق می‌افتد، ایالات متحده از سال ۲۰۰۹ شروع به آموزش اعضای نیروی هوایی افغانستان در پایگاه‌های ایالات متحده کرد. ایالات متحده قصد دارد آموزش تمام خلبانان افغان مستقر در ایالات متحده را تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۰ متوقف کند، حتا قصد دارد شش فروند ۲۹A- دیگر را در فبروری ۲۰۲۱ به نیروی هوایی افغانستان تحویل دهد.

با در نظر گرفتن قدرت طالبان از سال ۲۰۰۱ به بعد، دولت افغانستان در حالت دفاعی قرار دشت و به‌دنبال افزایش فشارهای نظامی بر طالبان در جریان مذاکرات است. در این زمینه، خواه ایالات متحده در افغانستان بماند یا نماند، حملات هوایی نیروی هوایی افغانستان به‌طور فزاینده‌ای عواقب ویران‌گر برای غیرنظامیان به دنبال خواهد داشت، و احتمالاً اعتماد غیرنظامیان به دولت افغانستان را كاهش می‌دهد، مگر این‌که نیروهای افغان قوانینی را برای حملات هوایی تصویب كند كه تلفات غیرنظامیان را به حداقل برساند. یا این‌که دولت افغانستان و طالبان در هنگام مذاکره می‌توانند با آتش‌بس متقابل موافقت کنند که صرف نظر از این تاکتیک، جان افراد را نجات دهند.