ما چرا به خواسته‌های جهان گوش بدهیم؟

«اگر جهان از ما حمایت نکند، ما کشور خود را ویران خواهیم کرد.» این سخن مضحک به نظر می‌رسد، اما جوهر سیاست طالبان در برابر جامعه‌ی جهانی است. اخیرا، سخن‌گوی حکومت طالبان گفته است: «جامعه‌ی جهانی هرگز از ما حمایت نخواهد کرد. پس ما چرا باید به خواسته‌های آنان گوش بدهیم؟»

این سخن طالبان را از دو وجه می‌توان تحلیل کرد:

یک، خواسته‌های جامعه‌ی جهانی چیستند؟

دو، طالبان اگر گوش ندهند، چه خواهد شد؟

خواسته‌های جهان

آیا جهان از طالبان می‌خواهد که بخش‌هایی از خاک افغانستان را به کشورهای دیگر بدهند؟ آیا از طالبان می‌خواهند که مهاجران کشورهای دیگر را در افغانستان بپذیرند؟ آیا جامعه‌ی جهانی از طالبان می‌خواهد که سالانه به سازمان‌های بین‌المللی پول بدهند؟ آیا کشورهای دیگر از طالبان می‌خواهند که برای کمک به ممالک دیگر سرباز و تجهیزات نظامی بفرستند؟ جامعه‌ی جهانی از طالبان چه می‌خواهد که طالبان نمی‌خواهند خواست جامعه‌ی جهانی را برآورده کنند؟

آنچه سازمان ملل متحد و جامعه‌ی جهانی از طالبان می‌خواهند اجازه‌ی حق تحصیل و کار برای زنان، ایجاد یک حکومت فراگیر و در پیش گرفتن رفتار انسانی با شهروندان افغانستان است. جامعه‌ی جهانی از طالبان می‌خواهد که به آزادی بیان و فعالیت‌ رسانه‌ها احترام بگذارند. جامعه‌ی جهانی از طالبان می‌خواهد که از سازمان‌های تروریستی حمایت نکنند.

جامعه‌ی جهانی هرگز از طالبان چیزی برای خود نخواسته است. تنها دولتی که مطالبه‌ی مشخصی در برابر حکومت طالبان نهاده دولت ایران است که مسأله‌ی حق‌آبه‌ی رود هلمند را مطرح کرده است. آن خواسته -چنانچه پاسخ مثبت بگیرد- تنها مطالبه‌ی بیرونی است که نفعش به یک کشور دیگر می‌رسد. پاکستان و بعضی کشورهای عربی از حامیان طالبان هستند و می‌توان گفت که طالبان وقتی از گوش ندادن به خواسته‌های جامعه‌ی جهانی سخن می‌گویند، مخاطب‌شان این کشورها نیست.

طالبان اگر گوش ندهند، چه خواهد شد؟

طالبان اگر به خواسته‌های جامعه‌ی جهانی گوش ندهند، افغانستان رو به تباهی بیشتر خواهد رفت. برای جامعه‌ی جهانی حق تحصیل زنان افغانستان مسأله‌ی مرگ و زندگی نیست. طالبان اگر تمام نشانه‌های زندگی مدنی را در افغانستان نابود کنند، خواب از چشم جامعه‌ی جهانی نخواهد پرید. در هیچ جای دنیا عزا نخواهند گرفت که چرا مردم افغانستان (به‌خاطر سیاست‌های غلط طالبان) از تحصیل، رفاه و آزادی محروم شده‌اند. بنابراین، آن زبان داد-و-ستد که میان کشورها رایج است، وقتی کار می‌دهد که شما بتوانید منافع طرف مقابل‌تان را تهدید کنید. آلمان چه آسیبی خواهد دید اگر شما تمام دختران افغانستان را خانه‌نشین کنید؟ امریکا چه گونه در تنگنا قرار خواهد گرفت اگر شما حتا یک رسانه‌ را هم در کشور باقی نگذارید؟ استرالیا چه گونه متضرر خواهد شد اگر شما تمام مضامین علمی را از نصاب درسی مکاتب و دانشگاه‌های‌تان حذف کنید؟

تهدید طالبان فعلا این است: اگر شما از ما حمایت نکنید، ما افغانستان را نابود خواهیم کرد.

پاسخ جهان: نابود کنید. ما مسئول کشور شما نیستیم.

طالبان یک وسیله برای آسیب‌زدن به جامعه‌ی جهانی در اختیار دارند و آن تروریسم است. به بیانی دیگر، یگانه ابزاری که طالبان می‌توانند با آن جامعه‌ی جهانی را اندکی به تعامل و داد-و-ستد وادار کنند، تروریسم است. اما این وسیله هم دیگر برد چندانی ندارد. تروریسم اسلامی سال‌هاست که زمینگیر شده و قدرت تهدیدکننده یا کیفردهنده‌ی خود را از دست داده است.

با این حساب، طالبان حتا اگر به خواسته‌های جهان گوش ندهند، جامعه‌ی جهانی چیزی از دست نمی‌دهد. این مردم افغانستان ‌اند که همه چیز خود را از دست خواهند داد. به علاوه، طالبان هیچ وسیله‌ی فشار مؤثری هم در دست ندارند که با آن جامعه‌ی جهانی را تهدید کنند. تنها کار مؤثری که می‌توانند این است که افغانستان را بیشتر ویران کنند (تا از این طریق جامعه‌ی جهانی نگران شود). اما شعاع تأثیرگذاری آن کار در همان حد است: نگران‌شدن جهان.

از آن‌سو، اگر طالبان به خواست‌های جامعه‌ی جهانی پاسخ مثبت بدهند، سودش هم به حکومت خودشان خواهد رسید و هم به مردم افغانستان. ایجاد جزیره‌ی ویژه‌یی به‌نام خلافت/امارت اسلامی در این عصر ممکن نیست. اگر ممکن هم باشد، خلافت بر ویرانه‌ی یک کشور از هم پاشیده خواهد بود. افغانستان یا عضو جامعه‌ی جهانی می‌شود (با رعایت الزامات این عضویت)، یا برای همیشه از کاروان جهانی توسعه -که هر روز شتاب بیشتر می‌گیرد- عقب خواهد افتاد. مقام‌های طالبان بفهمند یا نفهمند.