سراب روابط حسنه‌ی افغانستان و پاکستان

منبع: دیپلمات

نویسنده: میکایل کوگلمن

برگردان: حمید مهدوی

باوجود نشانه‌های امیدبخش چند ماه گذشته، کابل و اسلام آباد تا دستیابی به مصالحه راه دراز و پرخم و پیچی در پیش دارند.

جنرال عاصم بجوا، سخن‌گوی ارتش پاکستان در 18 ماه می‌در تویترش مسئله کلانی را اعلام کرد. جنرال بجوا در تویترش نوشت که سازمان‌های استخبارات افغانستان و پاکستان تفاهم‌نامه‌ای را امضا کرده اند که به اشتراک گذاری معلومات استخباراتی و عملیات‌های هم آهنگ در زمینه مبارزه با تروریزم را می‌طلبد. امضا کنندگان این تفاهم‌نامه به همان اندازه قابل توجه بودند که خود تفاهم‌نامه. در طول چند دهه، افغانستان و پاکستان از داشتن روابط پر تنش و پر سر وصدا رنج برده اند. و با این حال آن‌ها تفاهم‌نامه‌ای را امضا کردند که همکاری‌های نزدیک و میزان بالایی از اعتماد را می‌طلبد.

میراث روابط پر چالش

در مورد روابط پر چالش پاکستان با همسایه شرقی‌اش، هند، مطالب زیادی نوشته شده است. اما از روابط پر چالش اسلام آباد با همسایه غربی‌اش کم‌تر گفته شده است.

از لحاظ تاریخی، عامل اصلی تنش‌های موجود میان افغانستان و پاکستان مرز مورد مناقشه، خط دیورند با طول 1500 مایل، بوده است. این مرز، مرزی است که کابل از روزی که یک مقام انگلیس استعماری در هند، سر هنری موتیمر دیورند، این مرز را در سال 1893 میان افغانستان و هند برتانوی ترسیم کرد، به رسمیت نشناخته است. پس از ایجاد این مرز جدید، مناطق قبایلی قوم پشتون (در حال حاضر، مناطق قبایلی فدرال) تحت کنترول بریتانیا و در ادامه تحت کنترول پاکستان درآمد. افغانستان هم چنان این مناطق را از خود می‌خواند.

خط دیورند، مرز به شدت آزادی است و در جریان چندین سال بسیاری از پناه‌جویان افغانستان که از جنگ فراری بوده اند از طریق این مرز به طرف پاکستان رفته اند. مقام‌های افغانستان، پاکستان را به تبعیض در برابر این پناه‌جویان که تعداد مجموعی آن‌ها به 3 میلیون تن می‌رسد، متهم می‌کنند و این امر به تنش‌های دوجانبه بیشتر دامن زده است. مقام‌های در اسلام آباد در سال جاری گفته اند که قصد دارند بسیاری از این پناه‌جویان را به کشورشان بازگردانند.

در جریان سال‌های اخیر، شورشیان طالب در افغانستان مسلما به منبع اصلی تنش میان دو طرف تبدیل شده است. کابل پیوسته ارگان‌های امنیتی پاکستان متهم کرده است که با حمایتش از طالبان افغانستان و شبکه حقانی، از جمله با فراهم کردن پناهگاه‌های امن در مناطق قبایلی فدرال و دیگر مناطق پاکستان، افغانستان را بی ثبات می‌سازد. رهبران ارشد طالبان افغانستان در کویته مستقر اند، هرچند برخی از چهره‌های ارشد این گروه احتمالا در کراچی خواهند بود. در سال 2013، نصرالدین حقانی، یکی از رهبران شبکه حقانی در نزدیکی اسلام آباد که با راولپندی، شهری که فرماندهی مرکزی ارتش پاکستان در آن قرار دارد و برخی‌ها به این باورند دیگر رهبران شبکه‌ی حقانی در آن مستقر اند، به ضرب گلوله کشته شد.

روابط دوجانبه در سال‌های اخیر چنان پرتنش بوده است که برخی از مشاهدان بر اساس این فرضیه که نیروهای افغانستان توانایی راه اندازی عملیات علیه پناهگاه‌های امن طالبان افغانستان در مناطق قبایلی فدرال را دارد و باعث حملات تلافی جویانه پاکستان در افغانستان می‌شود، احتمال جنگ را مطرح کرده اند. در چنین سناریویی، در مورد ظرفیت‌های نیروهای امنیتی افغانستان به شدت گزافه گویی می‌شود. با این حال، در جریان سال‌های اخیر، شورشیان حملات فرامرزی را از دو طرف خط دیورند راه اندازی کرده اند. دلیلی وجود دارد بترسیم که گلوله باری‌های تلافی جویانه از دو طرف مرز، توسط ارتش هردو کشور، می‌تواند به مسئله جدی تری تبدیل شود.

دیدگاه‌های شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *