در روستاهای ولسوالی درهصوف پایین ولایت سمنگان، مدتی است که فرارسیدن شب برای شماری از مردم با ترس و اضطراب همراه است. یک هفته پس از حملهی گرگها به دستکم ۱۹ نفر، از جمله زنان و کودکان، مردم «قرهجنگل» و «اویمتال شمالک» با سلاح، داس و چراغقوه در اطراف خانههای خود نگهبانی میدهند. پشت این هراس جمعی، پرسشهای بزرگتری نیز وجود دارد: چرا گرگها بر مردم این روستاها حمله میکنند؟ آیا حملهی گرگهای هار فقط یک حادثهی اتفاقی و گذرا است یا نشانهای از برهمخوردن تعادل محیط زیست منطقه؟ کارشناسان کاهش طعمههای طبیعی، خشکسالی مداوم و تغییر رفتار حیات وحش (زیر فشار تغییرات محیطزیستی) را از عواملی میدانند که میتوانند سبب نزدیکشدن فزایندهی حیات وحش به سکونتگاههای انسانی شوند و حوادث ناگواری به بار بیاورند.
اکنون، با گذشت یک هفته از آن حمله، بخشی از باشندگان این دو روستا همچنان شبها بیدار میمانند تا در صورت هجوم دوبارهی گرگها، مانع حملهی آنها به مردم شوند. یکی از باشندگان ولسوالی درهصوف پایین، داسی را که برای کندن گیاههای خودرو در صحراها استفاده میشود، حوالی ساعت ۱۱ شب برمیدارد و همراه دوستانش از خانه بیرون میشود تا به محلی برود که گرگ در آنجا دیده شده است.
او میگوید: «برای حفاظت خود همین داس را گرفتهام و میرویم که جلو گرگها را بگیریم.»
محمد نیز همراه با شماری از جوانان دیگر، با موتورسایکل خود را به یکی از روستاهای ولسوالی درهصوف میرساند؛ جایی که صدای گرگها شنیده شده و همچنین شماری از باشندگان آنها را مشاهده کردهاند.
بهگفتهی باشندگان محل، از زمانی که گرگ در این روستا مشاهده شده است، مردم برای دور کردن آن، در برخی موارد به شلیک سلاح نیز متوسل میشوند.
عکسها و ویدیوهایی از ولسوالی درهصوف پایین سمنگان منتشر شده است که نشان میدهد مردم برای جلوگیری از حملهی گرگها و همچنین محافظت از خود، در کنار تختخوابهایشان سلاحهای شکاری یا کارد نگهداری میکنند.
در میان کسانی که شب حادثه در محل حضور داشتهاند، برخی جزئیات بیشتری از نحوهی حملهی گرگ را روایت میکنند.
یکی از باشندگان روستای قرهجنگل میگوید که با کلاشینکف تلاش کرده است به سمت گرگ شلیک کند، اما تیرش به هدف نخورده و گرگ به مردم حمله کرده است.
او رویداد را اینگونه توصیف میکند: «طارق به من گفت که (گرگ) کجا شد، گفتم آنجا. او هم آمد و من هم ته (پایین) شدم و همگی ما که به بند برآمدیم، همینجا یک خر مرده بود و به همین خاطر سگها به این سمت پایین نشد و این (گرگ) بالا شد و همین قسم میده میده آمد و من هم با کلاشینکف یک مرمی آنجا زدم و یک مرمی که آنجا زدم، در ظرف شش ثانیه خود را به اینجا رساند.»
یکی از زخمیان گرگگزیدگی در ولسوالی درهصوف پایین سمنگان نیز میگوید که گرگ نخست به زنان خانوادهی آنها حمله کرده و سپس به او حمله کرده است. او برای رسیدگی به وضعیتش به یکی از مرکزهای صحی سمنگان منتقل شده و پیشانی و همچنین یکی از پاهایش که آثار حملهی گرگ بر آن دیده میشود، بانداژ شده است.
او گفت: «زنان را پیش از من دندان گرفته بود، زنان که مرا بیدار کردند که یک چیز آنها را گزیده است، تا من بیرون شدم، از پای من کشید و یک نیش این قسمت پای من و یک نیش این قسمت پای من زد. من که محکم گلوی گرگ گرفتم، مرا رها کرد.»
شلیک، شایعه و هراس
پس از حملهی گرگ به باشندگان این دو روستا، ترس از بازگشت دوبارهی آن باعث شده است که شبها سکوت روستا با پارس سگهای نگهبان و گاه صدای شلیک سلاح شکسته شود؛ صداهایی که برای بسیاری از باشندگان به نشانهی نزدیک شدن دوبارهی گرگها تبدیل شده است.
صدای سگهای نگهبان هنگام ورود یا نزدیک شدن گرگها بلند میشود و این یکی از هشدارهایی است که باشندگان بومی را از حضور گرگها آگاه میکند.
در کنار نگرانی مردم، گروهی از داکتران نیز برای بررسی وضعیت زخمیان به روستای «قرهجنگل» رفتند تا وضعیت کسانی را که روز (سهشنبه، ۳۰ سرطان) در حملهی گرگ زخمی شده بودند، ارزیابی کنند. روستای قرهجنگل بهدلیل راه ارتباطی دشوارگذری که از میان کوه میگذرد، باعث شده است که تیم صحی سمنگان با تأخیر به این روستا برسد.
اما تا کنون جزئیات بیشتری دربارهی چگونگی رسیدگی به کسانی که در اثر حملهی گرگ گزیده شدهاند، منتشر نشده است.
پولیس طالبان در سمنگان روز (سهشنبه، ۳۰ سرطان) اعلام کرد که در اثر حملهی یک حیوان درنده در روستاهای «قرهجنگل» و «اویمتال شمالک» در ولسوالی درهصوف پایین، دستکم ۱۹ نفر، بهشمول زنان و کودکان زخمی شدند.
در اطلاعیهی پولیس طالبان آمده است که نیروهای این گروه به محل رویداد رفتهاند تا این حیوان را از بین ببرند. پولیس طالبان در گام نخست، گونهی این حیوان را مشخص نکرد و همین موضوع باعث شد شایعات بیشتری در میان مردم دربارهی پیدا شدن حیوانی ناشناخته و خطرناک منتشر شود. در ادامه، برخی از کاربران شبکههای اجتماعی با دستکاری عکس گرگ، این شایعه را بیشتر دامن زدند که این حیوان بخشی از اندامها، بهویژه دستها و پاهایی شبیه انسان دارد. انتشار این شایعات، ترس و هراس بیشتری را در میان مردم ایجاد کرد.
یک گرگ کشته شد، نگرانی باقی ماند
پس از حضور نیروهای طالبان در محل، شماری از آنان در روستای قرهجنگل یکی از گرگها را با شلیک گلوله کشتند و سپس به مردم این روستا اطمینان دادند که نگرانی از حملهی دوبارهی گرگها برطرف شده است. بااینحال، تنها یک گرگ هدف قرار گرفته است.
یکی از نیروهای طالبان که سلاح ام4 امریکایی بر شانه داشت، گفت: «خوب شد که مردم از این تشویش و ناراحتی خلاص شدند. مردم نگران بودند و تشویش میکردند که چه بلا بود و این گرگ واقعیت که گرگ خطرناکی بود و مردم از تشویش خلاص شدند و ما هم خلاص شدیم.»
نیروهای طالبان لاشهی این گرگ را در محل رها کردند.
هشدار دربارهی هاری
با وجود کشتهشدن یکی از گرگها، هنوز مشخص نیست که آیا همین حیوان عامل حمله به باشندگان روستاها بوده است یا خیر. در همین حال، برخی کارشناسان محیط زیست نسبت به علت این حمله و احتمال وجود خطرهای بیشتر هشدار دادهاند.
کاظم همایون، کارشناس محیط زیست، گفته است که رفتار گرگ در ولسوالی درهصوف سمنگان در حمله به انسانها، کاملا غیرمعمول و مرموز است.
او در حساب کاربری فیسبوک خود نوشت: «برخلاف گرگهای گرسنهی معمولی که ابتدا به دامها هجوم میبرند تا سیر شوند، این گرگ هیچ آسیبی به دامها نزده و مستقیما سراغ انسانها رفته، بهویژه صورت و چهرهی قربانیان را با دندان میگرفت. در حالی که گرگهای وحشی معمولا از انسان دوری میکنند، این یکی انگار فقط بهدنبال انسان بود.»
او گفت که گرسنگی شدید ناشی از خشکسالی، کاهش طعمههای طبیعی و تغییرات آبوهوایی، گرگها را از ارتفاعات کوهستانی به سمت روستاها و خانههای مردم میکشاند. همایون، در عین حال، هشدار داد که به احتمال زیاد گرگهایی که در سمنگان به انسانها حمله کردهاند، به بیماری هاری مبتلا بودهاند.
او گفت: «چون گرگهای مبتلا به بیماری هاری، ترس خود را کاملا از دست میدهند، رفتار غیرطبیعی و تهاجمی نشان میدهند و مستقیم به انسان حمله میکنند. هاری در گرگها شایع است و دقیقا میتواند توضیحدهندهی تمرکز حمله روی چهرهی افراد باشد.»
او تأکید کرد که تمام زخمیان حملهی گرگها باید هرچه سریعتر واکسن هاری و سرم ضدهاری دریافت کنند.
او هشدار داد: «هاری بیماری کشندهای است که اگر درمان به موقع انجام نشود، تقریبا همیشه منجر به مرگ میشود.»
افغانستان با خشکسالی شدید چندساله مواجه است و این خشکسالی، همراه با شکار بیرویه، باعث کاهش گونههای جانوری در کوهها و دشتهای افغانستان شده است. کاهش طعمههای طبیعی سبب میشود برخی از گونههای حیات وحش، از جمله پلنگ برفی و گرگها، برای یافتن غذا به مواشی و مناطق مسکونی نزدیک شوند.
بااینحال، حملهی گرگ به انسانها در سمنگان نگرانی دیگری را نیز ایجاد کرده است. این نگرانی وجود دارد که باشندگان محل، در واکنش به این رویداد، با انگیزهی بیشتری برای شکار گرگها اقدام کنند؛ اقدامی که ممکن است باعث از بین رفتن گرگهایی شود که به بیماری هاری مبتلا نیستند و بهطور طبیعی از حمله به انسان پرهیز میکنند.
با گذشت یک هفته از این رویداد، ترس از بازگشت گرگها هنوز از میان نرفته است. در حالی که کارشناسان احتمال میدهند گرگهای مهاجم به بیماری هاری مبتلا بوده باشند و خشکسالی و کاهش طعمههای طبیعی را از عوامل نزدیک شدن حیات وحش به مناطق مسکونی میدانند، نگرانی دیگری نیز شکل گرفته است؛ اینکه افزایش شکار گرگها پس از این حادثه، جان گرگهایی را نیز بگیرد که به بیماری هاری مبتلا نیستند و بهطور طبیعی از انسان دوری میکنند. به این ترتیب، حملهی گرگها به باشندگان سمنگان، علاوه بر ایجاد هراس در میان مردم، بار دیگر توجهها را به پیآمدهای خشکسالی، کاهش حیات وحش و ضرورت مدیریت تعارض میان انسان و حیات وحش جلب کرده است.
