در آستانه پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو) میگوید که از سال ۲۰۲۱ تاکنون حدود ۲.۴ میلیون دختر در افغانستان از آموزش محروم شدهاند.
یونسکو امروز (سهشنبه، ۲۰ اسد) با نشر گزارشی گفت که زنان نیز از سال ۲۰۲۲ از تحصیل در دانشگاهها منع شدهاند و همچنان با محدودیتهای شدید در زمینه اشتغال و مشارکت در زندگی عمومی روبهرو هستند.
یونسکو در بیانیهای گفته است که افغانستان تنها کشور در جهان است که در آن دختران و زنان بهطور رسمی از تحصیل در دوره متوسطه و آموزش عالی منع شدهاند.
این نهاد هشدار داده است که این ممنوعیت «افغانستان را با خطر از دست دادن ظرفیتهایش برای دههها، افزایش فقر و آسیبهای جبرانناپذیر» مواجه میکند.
یونسکو برآورد کرده است که ممنوعیت تحصیل دختران و زنان میتواند تا سال ۲۰۶۶ باعث خروج ۶۰۰ هزار زن از بازار کار شود، مجموع زیانهای درآمدی را به ۹.۶ میلیارد دالر برساند و خطر ازدواج زودهنگام را افزایش دهد.
یونسکو گفته است محدودیت تحصیل زنان در آموزش عالی همچنین کمبود آموزگاران زن را تشدید خواهد کرد. به گفتهی این نهاد، بیش از دو میلیون کودک در دورهی ابتدایی به دلایلی غیر از ممنوعیتهای اعمالشده علیه دختران و زنان، از مکتب بازماندهاند.
یونسکو برآورد میکند که افغانستان تا سال ۲۰۳۰ با کمبود بیش از ۱۱ هزار آموزگار زن واجد شرایط مواجه خواهد شد.
هودا جبریان، هماهنگکنندهی برنامهی یونسکو برای آموزش در شرایط اضطراری، در یک نشست خبری گفت: «بسیاری از آموزگاران کشور را ترک کردهاند و آنهایی که در نظام آموزشی باقی مانده بودند، از ادامهی تدریس منع شدهاند.»
او افزود: «تصمیم برای منع زنان از تدریس به پسران، نهتنها شمار قابلتوجهی از آموزگاران و مربیان واجد شرایط را از نظام آموزشی خارج کرده، بلکه باعث شده است پسران توسط آموزگاران مرد فاقد صلاحیت آموزش ببینند. در نتیجه، یا آموزگاران مرد فاقد صلاحیت داریم یا اصلاً آموزگاری نداریم.»
یونسکو گفته است بیش از ۹۰ درصد کودکان ۱۰ ساله در افغانستان نمیتوانند یک متن ساده را بخوانند و نرخ باسوادی در این کشور ۳۷ درصد است.
طالبان پس از بازگشت به قدرت، نخست دختران بالاتر از صنف ششم را از آموزش منع کردند و سپس دروازههای دانشگاهها و انستیتوتهای طبی را بستند. با وجود انتقادهای گسترده جهانی از این اقدامات طالبان در پنج سال گذشته، این گروه از موضع خود عقبنشینی نکرده است.
با وجود این محدودیتها، یونسکو گفته است که همچنان تلاش میکند روند آموزش در افغانستان متوقف نشود.
این نهاد افزوده است که از طریق برنامههای سوادآموزی مبتنی بر جامعه، آموزش مهارتها و حمایتهای روانی-اجتماعی، فرصتهای آموزشی جایگزین فراهم میکند.
شهلای ۲۸ ساله که در یک برنامه سوادآموزی و خیاطی تحت حمایت یونسکو در نورستان شرکت میکند، گفته است: «این برنامه زندگیام را تغییر داد. یادگیری خواندن همهچیز را تغییر داد. برای نخستینبار توانستم مراحل خیاطی را خودم بنویسم و در خانه آنها را تمرین کنم تا در آن مهارت پیدا کردم. تنها آرزویم این است که به هر دختر در جامعه ما نیز همین فرصت داده شود.»
یونسکو افزوده است که از سال ۲۰۲۱ تاکنون، بیش از ۶۹ هزار نفر از این برنامهها بهرهمند شدهاند که ۷۳ درصد آنان را زنان تشکیل میدهند.
