«دیدبان نسل‌کشی» با نشر گزارشی درباره‌ی وضعیت هزاره‌ها در افغانستان گفته است که وضعیت این جامعه پس از بازگشت طالبان به قدرت وخیم‌تر شده است. به‌گفته‌ی این نهاد، هزاره‌ها همچنان با از دست دادن جان، سرزمین، نابودی ساختارهای اجتماعی، آوارگی اجباری و محرومیت مواجه‌اند.
در گزارش این نهاد آمده است که مردم هزاره در افغانستان بیش از یک قرن است که به‌دلیل هویت‌های قومی و مذهبی متمایز خود با آزار و سرکوب نظام‌مند مواجه بوده‌اند.
دیدبان نسل‌کشی گفته است که آزار و سرکوب هزاره‌ها، ریشه در شکل‌گیری سیاسی افغانستان معاصر دارد.
این نهاد اشاره کرده است که در جریان لشکرکشی‌های عبدالرحمان‌خان در اواخر قرن نوزدهم، جوامع هزاره در فاصله‌ی سال‌های ۱۸۹۱ تا ۱۸۹۳ با کشتار گسترده، بردگی، مهاجرت اجباری و مصادره‌ی گسترده‌ی زمین مواجه شدند.
دیدبان نسل‌کشی افزوده است که عبدالرحمان‌خان با اعلام هزاره‌ها به‌عنوان «کافران شیعه» جهاد علیه این جامعه به راه انداخت و این رویدادها الگوهایی از طرد و نیت نسل‌کشانه را ایجاد کرد که در بخش بزرگی از قرن بیستم و تا جنگ داخلی افغانستان در اواخر دهه‌ی ۱۹۹۰ ادامه یافت.
دیدبان نسل‌کشی گفته است که این جنایت‌های تکرارشونده نشان می‌دهد که آزار و سرکوب هزاره‌ها به یک رویداد تاریخی واحد محدود نبوده، بلکه به الگویی پایدار از خشونت، سلب مالکیت و مصونیت از مجازات تبدیل شده است.
این نهاد گفته است که اگرچه عاملان این اقدامات در طول تاریخ تغییر کرده‌اند، اما پی‌آمدهای آن همچنان یکسان باقی مانده است.
سرکوب هزاره‌ها در دور اول حاکمیت طالبان
دیدبان نسل‌کشی گفته است که هزاره‌ها در دوره‌ی نخست طالبان، سرکوب گسترده‌ای را تجربه کردند که در بسیاری موارد نگرانی‌هایی درباره‌ی نسل‌کشی ایجاد کرده است.
در آگست ۱۹۹۸، نیروهای طالبان مزار شریف در شمال افغانستان را تصرف کردند و شمار زیادی از غیرنظامیان را به قتل رساندند که بیشتر آنان هزاره، تاجیک و اوزبیک بودند.
دیدبان حقوق بشر در گزارش خود برآورد کرده است که دست‌کم دو هزار غیرنظامی کشته شدند، در حالی که هزاران نفر به‌طور عمدی ناپدید یا به اسارت فرستاده شدند.
به‌گفته‌ی دیدبان نسل‌کشی، عدم تحمل مذهبی و تمایل به سرکوب مخالفت‌های احتمالی، محتمل‌ترین انگیزه‌های این کشتار بودند.
به‌گفته‌ی دیدبان نسل‌کشی، این رویداد همچنان نمونه‌ای برجسته از نیت نسل‌کشانه‌ی طالبان است.
خشونت علیه هزاره‌ها پس از دور اول حکومت طالبان
در گزارش دیدبان نسل‌کشی آمده است که دولت تحت حمایت امریکا بین ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ اگرچه ظرفیت افزایش نمایندگی از هزاره‌ها را داشت، اما نتوانست به‌طور کامل به سرکوب هزاره‌ها پایان دهد.
سازمان ملل متحد بین جنوری ۲۰۱۷ تا جون ۲۰۲۱، بیش از ۶۵ حمله را در افغانستان ثبت کرد که هزاره‌ها را هدف قرار داده بودند و در مجموع بیش از ۷۵۰ غیرنظامی در آن‌ها کشته شدند.
شرایط وخیم پس از بازگشت طالبان
دیدبان نسل‌کشی گفته است که با روی‌کارآمدن دوباره‌ی طالبان، شرایط زندگی هزاره‌ها وخیم‌تر شده است.
این نهاد با اشاره به رشد داعش گفته است که اگرچه داعش خراسان لزوما با طالبان همسو نیست، اما ایدئولوژی ضدشیعی این گروه ظاهرا آسیب‌پذیری هزاره‌ها را در مناطقی که داعش فعالیت دارد، تشدید کرده است.
دیدبان نسل‌کشی گفته است قدرت سیاسی و آموزه‌های تبعیض‌آمیز طالبان در قبال جمعیت‌های غیرسنی، شرایط را برای وقوع جنایت‌های بیشتر علیه هزاره‌ها در منطقه فراهم می‌کند.
دیدبان نسل‌کشی گفته است که به نظر می‌رسد داعش خراسان عامل اصلی خشونت فیزیکی باشد و اغلب مسئولیت حملات مرگ‌بار را بر عهده می‌گیرد، اما طالبان از اشکال متنوع‌تری از خشونت استفاده می‌کنند.
به‌گفته‌ی این نهاد، طالبان با بهره‌گیری از اهرم سیاسی، می‌توانند اشکال کم‌تر آشکار سرکوب، مانند مهاجرت اجباری و آپارتاید، را نیز اعمال کند.
دیدبان نسل‌کشی با استناد به گزارش‌های نهاد مستقل نوشته است که طالبان طی پنج سال گذشته زیرساخت‌های پولیس را در محله‌های هزاره‌نشین تخریب کرده تا هرج‌ومرج ایجاد کند.
این نهاد تأکید کرده است که سازوکارهای بین‌المللی پاسخگویی باید نقش طالبان در فراهم کردن زمینه‌ی حملات علیه هزاره‌ها را بررسی کنند؛ از جمله برچیدن زیرساخت‌های پولیس در ولسوالی‌های هزاره‌نشین و ناکامی این گروه در حفاظت از مراسم مذهبی و مکاتب شیعی در برابر حملات.
دیدبان نسل‌کشی خواستار تحقیق سازمان ملل درباره‌ی حملات داعش علیه هزاره‌ها شده و گفته است که نتایج این تحقیق به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد ارجاع شود.
تبعیض چندلایه علیه زنان و دختران هزاره
دیدبان نسل‌کشی گفته است که زنان و دختران هزاره به‌دلیل هویت‌های قومی، مذهبی و جنسیتی به‌طور نامتناسبی هدف قرار گرفته‌اند.
آنان به‌عنوان هزاره، به اقلیتی عمدتا شیعه در کشوری با اکثریت سنی تعلق دارند و به‌عنوان زنان و دختران، در معرض نظام تبعیض، محرومیت و آزار جنسیتی طالبان قرار دارند.
گزارشگر ویژه‌ی سازمان ملل در امور افغانستان سال قبل در یکی از گزارش‌های خود گفت که موارد نقض حقوق زنان متعلق به جوامع اقلیت باید به‌عنوان آزارواذیت بر مبنای عوامل متقاطع جنسیت، مذهب و قومیت بررسی شود.
دیدبان حقوق بشر به سابقه‌ی خشونت علیه زنان هزاره به‌دلیل قومی اشاره کرده و گفته است که لشکرکشی‌های امیر عبدالرحمان‌خان در اواخر دهه‌ی ۱۸۰۰، زنان هزاره را در معرض بردگی، آوارگی اجباری و خشونت جنسیتی قرار داد.
به‌گفته‌ی این نهاد، زنان نه‌تنها به‌عنوان قربانیان فردی، بلکه به‌عنوان اعضای جامعه‌ای تحت تأثیر قرار گرفتند که جمعیت، قلمرو و ساختارهای اجتماعی آن به‌طور نظام‌مند در حال از بین رفتن بود.
افزون بر این، سازمان‌های حقوق بشری تجاوز و ربودن زنان هزاره در جریان جنگ داخلی در افشار کابل را نیز مستند کرده است.
وضعیت بد اقتصادی
دیدبان نسل‌کشی گفته است که وضعیت اقتصادی افغانستان دشواری‌هایی را که هزاره‌ها با آن مواجه‌اند تشدید می‌کند.
این نهاد گفته است که بنابراین، تلاش‌ها برای دادخواهی هزاره‌ها باید در کنار آزار و سرکوب اجتماعی-سیاسی، مشکلات اقتصادی را نیز مورد توجه قرار دهد.
دیدبان نسل‌کشی اشاره کرده است که خشونت کوچی‌ها علیه هزاره‌ها در ولسوالی بهسود ولایت میدان وردک در مرکز افغانستان نشان می‌دهد که فقر و آزار و سرکوب چگونه یکدیگر را تشدید می‌کنند.
گزارش‌ها نشان می‌دهد که کوچی‌ها اغلب هنگام کوچ، زمین‌های کشاورزی هزاره‌ها را هدف قرار می‌دهند و به‌دلیل تبعیض اجتماعی و فرهنگی‌ای که هزاره‌ها با آن مواجه‌اند، با مصونیت قابل‌توجهی از مجازات عمل می‌کنند. این حملات پی‌آمدهای اقتصادی شدیدی دارند.
کوچی‌ها به محصولات کشاورزی آسیب می‌زنند، منابع آب را تخریب می‌کنند و جوامع را به زور آواره می‌سازند.
نگرانی‌ها از درگیری داخلی
دیدبان نسل‌کشی گفته است که تشدید خشونت میان طالبان و گروه‌های مخالف این گروه در داخل افغانستان، آخرین عاملی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
به‌گفته‌ی این نهاد، اگرچه درگیری میان طالبان و نیروهای مسلح مخالف مستقیما هزاره‌ها را هدف قرار نمی‌دهد، اما جنگ شرایطی ایجاد می‌کند که در آن نسل‌کشی می‌تواند گسترش یابد.
دیدبان نسل‌کشی گفته است که اگر خشونت مسلحانه همچنان تشدید شود یا طالبان کنترل انحصاری خود بر زیرساخت سیاسی افغانستان را از دست بدهند، احتمالا ناامیدی و بی‌ثباتی افزایش خواهد یافت.
به‌گفته‌ی این نهاد، از آن‌جا که هزاره‌ها همچنان به‌طور مشخص در حاشیه قرار دارند، ازسرگیری درگیری می‌تواند هم انگیزه و هم مصونیت از مجازات برای خشونت نسل‌کشانه علیه آنان را افزایش دهد.
