یک شرکت امنیتی سایبری اعلام کرده است که پس از کشف دو آسیب‌پذیری حیاتی در زبان برنامه‌نویسی «پی‌اچ‌پی» با کمک هوش مصنوعی، میلیون‌ها تلاش برای هک وب‌سایت‌های دولتی و شرکت‌ها را در سراسر جهان ثبت کرده است.
به گزارش رویترز، متیو پرینس، مدیرعامل شرکت «کلودفلر» گفته است که در ۴۵ دقیقه‌ی اول پس از اعلام عمومی این آسیب‌پذیری، تلاش‌ها برای هک وب‌سایت به ده‌ها هزار مورد رسید، ظرف دو ساعت به صدها هزار مورد افزایش یافت و اکنون به میلیون‌ها مورد رسیده است.
توسعه‌دهندگان زبان برنامه‌نویسی «پی‌اچ‌پی» دیروز نسخه‌های اصلاح‌شده و فوری را برای رفع آسیب‌پذیری‌هایی منتشر کردند که سال‌ها در این نرم‌افزار پنهان مانده بودند تا این‌که با استفاده از هوش مصنوعی شناسایی شدند. آنان از کاربران خواستند که «فورا» وب‌سایت‌های خود را به‌روزرسانی کنند.
پس از این اعلام، دولت‌ها در اروپا و مناطق دیگر جهان به‌عنوان اقدام احتیاطی، برخی وب‌سایت‌ها را از دسترس خارج کردند؛ در همین حال، گردانندگان وب‌سایت‌ها با شتاب تلاش می‌کردند سیستم‌های مبتنی بر این نرم‌افزار را ایمن سازند.
براساس گزارش رویترز، تعطیلی اضطراری وب‌سایت‌ها و خدمات بانکی، خطوط هوایی، راه‌آهن، دفاتر مالیاتی و دولتی از توکیو تا هلسینکی نشان داد که سیستم‌های عمومی و شرکتی تا چه اندازه به این نرم‌افزار وابسته‌اند و پس از علنی‌شدن چنین آسیب‌پذیری‌هایی، رفع سریع آن‌ها تا چه حد دشوار است.
ساتیا نادلا، مدیرعامل شرکت مایکروسافت امروز در جریان یک برنامه در شهر کلن آلمان گفت: «می‌دانم که برای همه‌ی متخصصان فناوری اطلاعات و امنیت، روز و شب طولانی‌ای بود… مدت بسیار زیادی است که با چیزی شبیه به این روبه‌رو نشده‌ام.»
او گفت که این رویداد اهمیت ایجاد سیستم‌های دیجیتالی‌ای را برجسته می‌کند که بتوان آن‌ها را به‌صورت امن نگهداری و به‌روزرسانی کرد.
«پی‌اچ‌پی» چیست؟
پی‌اچ‌پی یک زبان برنامه‌نویسی است که برای راه‌اندازی وب‌سایت‌ها استفاده می‌شود و در پشت صحنه کار می‌کند. وقتی کاربر یک صفحه را باز می‌کند، سروری که پی‌اچ‌پی روی آن اجرا می‌شود، محتوای صفحه را آماده می‌کند و نسخه نهایی را به مرورگر می‌فرستد.
پی‌اچ‌پی رایگان و متن‌باز است و نگهداری و توسعه‌ی آن را داوطلبان بر عهده دارند و صاحبان وب‌سایت‌ها معمولا مستقیما با آن سروکار ندارند.
براساس آمار شرکت ردیابی فناوری‌های وب «دبلیوتی‌تک»، پی‌اچ‌پی در نزدیک به ۷۰ درصد از وب‌سایت‌هایی استفاده می‌شود که زبان برنامه‌نویسی آن‌ها قابل شناسایی است.
این زبان، موتور نرم‌افزار «وردپرس» نیز محسوب می‌شود؛ نرم‌افزاری که حدود ۴۰ درصد از تمام وب‌سایت‌های جهان، از جمله وبلاگ‌ها، صفحات کسب‌وکارهای کوچک، وب‌سایت‌های دولتی، فروشگاه‌های آنلاین و وب‌سایت‌های خبری، با آن ساخته شده‌اند.
آسیب‌پذیری‌ها چگونه کشف شدند؟
به‌گفته‌ی شرکت «اوپن‌ای‌آی»، پژوهشگران شرکت امنیتی «کلیف» که با اوپن‌ای‌آی همکاری می‌کردند، نخستین آسیب‌پذیری را با استفاده از مدل هوش مصنوعی «جی‌پی‌تی ۵٫۶ سول» پیدا کردند و در ۱۱ آگست آن را به تیم توسعه‌ی پی‌اچ‌پی گزارش دادند.
شرکت امنیت سایبری «ویز» که متعلق به شرکت مادر گوگل، یعنی «آلفابت» است، این نقص‌ها را به‌طور مستقل کشف کرد و در ۲۴ آگست، آسیب‌پذیری دوم را گزارش داد. این شرکت نیز از مدل‌های هوش مصنوعی استفاده کرده بود.
شرکت ویز اعلام کرد که این یافته‌ها «در میان جدی‌ترین آسیب‌پذیری‌های کشف‌شده در پی‌اچ‌پی و احتمالا در تاریخ نرم‌افزار قرار می‌گیرند».
به‌گفته‌ی این شرکت، نقص‌های زیربنایی چندین دهه در نرم‌افزار وجود داشته‌اند؛ اما اثبات این‌که واقعا می‌توان از آن‌ها سوءاستفاده کرد، مستلزم زنجیره‌ای از مراحل پیچیده بوده است؛ مراحلی که انجام آن‌ها در مرز توانایی‌های عملی پژوهشگران انسانی قرار داشته است.
محققان به این دو آسیب‌پذیری کشف‌شده، از نگاه شدت، ۹.۲ امتیاز از ۱۰ امتیاز داده‌اند. تیم واکنش به حوادث امنیت سایبری اتحادیه اروپا، موسوم به «سرت-ای‌یو»، اعلام کرد که این امتیاز نشان‌دهنده‌ی امکان «اجرای کد از راه دور بدون احراز هویت» است؛ یعنی مهاجم می‌تواند از طریق اینترنت و بدون نیاز به گذرواژه یا حساب کاربری، دستورهایی را روی یک سرور آسیب‌پذیر اجرا کند.
شرکت میزبانی وب «گو‌ددی» اعلام کرد که پی‌آمدهای این حملات می‌تواند شامل سرقت اطلاعات، دست‌کاری صفحات وب یا به خطر افتادن کامل سیستم باشد.
توصیه‌ی تیم واکنش به حوادث امنیت سایبری اتحادیه اروپا این است که وب‌سایت‌های آسیب‌دیده به جای آن‌که در معرض حمله باقی بمانند، موقتا از دسترس خارج شوند.
