هستند آدمهای که اصلاً مکتب نرفته، خط نخوانده و چیزی ننوشته اند، اما گفتنیها و برداشتهای دارند که ذهن و ضمیر خیلی از تحصیلگردهگان را به غومغوم و قیریچقیریچ میکشاند. مثلاً تعاریف زیر را از زبان یکی از همینتیپ آدمها بخوانید. غومغوم و غیریچغیریچ نکنید، چون زمین به آسمان نخواهند خورد یا برعکس!
کشور: تا وقتی که برو بیا باشه، هیچکس پرسان نکنه که اینجه چه خبر اس؟ افغانستان کشور نخواد شد.
ملت: خدا میدانه پنجصد سال بعد ملت شویم یا که زیادتر، ده پنجهزار سال خو نشدیم.
سیاست: مه نمیفامم که سیاست چیه. مگر بزرگای ما زیاد دروغ میگه.
آدم: عقل داره، اما زیاد استفاده نمیکنه. ازمی خاطر یکدیگه خوده میکشه. طالب میشه، داعش میشه، حزب اسلامی میشه، انتحاری میشه، کدام مقام میشه و از طالبان حمایت میکنه.
حیوان: اگر ما آدمها نبودیم، بهترین زندگی را امی حیوانات داشتند.
حکومت: اگه قانونه جدی بگیره و به مردم احترام کنه، عمرش طولانی خواد بود، اگر نه، تو بیا و من برو میشه!
استراتژی: ای مردک به خیالمه که انتقال طالبا به شمال استراتژی باشه. اگه لنگ شدن رییس صاحب جمهور استراتژی باشه که بیخی مسخرهگی اس، نه رو میمانه ده آدم نه آبرو. ها میشه گفت که طالبا سر پوستهی امنیتی حمله کرده اما وزارت داخله و دفاع کمک نمیفرستد، ای هم استراتژی شده میتانه.
بزدل: به کسی گفته میشه که زور داره، ده حکومت اس، از خرابکاری دیگرای خود خبر داره اما گفته نمیتانه. اگر کدام جای گفت و گپش رسانهای شد، باز قرآن ره کتی پوشش میخوره که مه نگفتیم. اگه دل وکیلصایبای ما بد نشه، امیا هم کلش نمونه اس بخدا!
رسانه: بیگا صبا پشت گپ میگرده، مگرم از گپای اصلی خبر نداره، خیلی کم اگر داشته باشه.
رییس جمهور: افغانستان که تا هنوز نداشته، زیاد آمده خوده سر مردم رییس رییس و جمهور جمهور کرده، اما ده آخر، سری برای بالا نگهداشتن نداشته.
رییس اجرائیه: تازه کاره، ده آخر مالوم میشه.
مشاوران رییس جمهور: اگه ده طول پنج سال، رییس جمهور یکبار همرای همی مردم مشوره کد، مه میگم معاشی که میگیرند نوش جان شان!
معاونین ریاست جمهوری و ریاست اجرائیه: او بیادر مره ده غم نمانین؟! خدا یار جان بعضیشان! یکسال تیر شد اما ده کل وقت، ایتو مالوم میشه که تازه از خو خیسته باشه.
سخنگو: فامیده یا نفامیده یک چیزی میگن. اما بیشتر وقتا خودشان هم نمیفامن که چه میگن. زور بد چیز اس.
دزدی: اگه شد رقم وزیر معارف قبلی شه، اگه نشد، ده وسایل دفتر نمیشه.
رشوه: میگه ایمانه تباه میکنه، مگرم بزرگای ما که در ایمان شان شک نیس، روزی که رشوه نگیرند، شب والله اگه نماز بخوانند!
فساد اداری: امی حکومت که به اساس روابط سیاسی جور شد، از سر و کونش فساد اداری خواد بارید. شما ده کدام کشور دیدهاید که مثلاً رییس مالی یک وزارت، هر هفته یک مهمانی داشته باشه و ده تمام مهمانیهایش از وزیر گرفته تا کل رییسای دیگه وزارت و وزارتای دیگه حضور داشته باشه؟ اما ده افغانستان و کشورای مثل افغانستان ای مسئله بیخی آدمه کفتی میکنه.
شایستگی: تنا چیزی که از امامحسین کده هم مظلومتر اس، همی شایستگی اس. هر روز سرش کربلا جور میکنه! منتها با ای تفاوت که روضه شایستگی نه برای کسی نان چرب میته و نه هم کسی ده قصهاش اس.
دین: از بس زمانه خراب شده، آدم ده ای مورد گپ هم زده نمیتانه.
آینده: کل کار از دست امی آینده خراب اس. اگه طالب آمد به خاطر آینده امد، اگه حالی گدودی میشه، از خاطر آینده اس. امی خط دیورند ره سیل کو، آبی که ده ایران میره، رفتن طالبا ده شمال، کلش آینده اس.
خارجیها: ده کل کارا یک شینگ شریکه!
منافع افغانستان: هر که آمد و کمی قدرت پیدا کد، فکر میکنه که منافع افغانستان امو منافع خانوادهگیاش اس. ده سر دیگرا میزنه که کمر منافع افغانستان نشکنه، لاکن از بیعقلیاش میباشه.
اقتصاد: خودش قدرته اگه کله مردم کار کنه. لاکن از راه خراب رفتیم.
نفوس: چه کنیم اگه سی میلیون باشیم اما سی روز راحت نباشیم؟ میگه که خودشناسی، خدا شناسی اس. کی خوده میشناسیم، مالوم نیس.
عُمر: از ما که گذشت، از شما هم میگذره. بیفایده اس اما اگه زیاد باشه خوبه.
جوانی: وقت خوبی اس، اما از زمان اشتوکی خراب میشه.
صلح: یک نفر هر روز از پشتت کتی تفنگ و راکت بگرده، تو هم ده فکر صلح باشی. خو کشورای دیگه حق دارن که سرت خنده کنن! گمشکو! اگه امیقه مصرف که سر صلح کردن، اگه ده جنگ با طالبا میکدن، حالی طالبا ایقه شیرک نبودن.
مزاق: مزاق نکو او بیادر! مزاق که کدی، نه مناطق مرکزی از زندان رها میشه نه یک میلیون شغل پیدا میشه.
راستی: اگه کل دولت یک روز از روی راستی کار کنن، شو خَو بد میبینن. ممکن صبا تشک شان تر باشه.
چاپلوسی: نامش بد اس لاک بازارش خیلی گرمه. مدیر پیش رییس، رییس پیش معین، معین پیش وزیر، وزیر پیش رییس جمهور و پارلمان، پارلمان پیش مردم، امیتو هر کسی که کارش ده یکی دیگه بند باشه، چاپلوسی میکنه. یکی کم، یکی زیاد!
