هلمند قندوز نیست

معاون والی هلمند با نشر نامه‌ی سرگشاده در فیس‌بوک، بر سخنان روز شنبه اشرف غنی مهر تأیید زد. رییس حکومت وحدت ملی در مراسم گشایش مقر تازه وزارت داخله در کابل از رابطه «یک جانبه» با نیروهای امنیتی سخن گفت و اعتراف کرد: «ما از قوای امنیتی و دفاعی خود سربازی، شجاعت، دلیری و شهادت می‌خواهیم، اما در بدل ما کار خود را انجام نداده‌ایم.» محمدجان رسول‌یار در نامه خود خطاب به غنی، از کشته شدن حدود 90 سرباز که در جنگ با طالبان تنها در دو روز گذشته در ولایت هلمند جان شان را از دست داده‌اند، خبر داده است.
معاون والی هلمند از شجاعت، دلیری و شهادت سربازان در هلمند و از بی‌توجهی و بی‌مهری حکومت مرکزی سخن گفته است. رسول‌یار هشدار داده است در صورتی که وضعیت در هلمند چنین ادامه پیدا کند، این ولایت سقوط خواهد کرد. رسول‌یار نوشته است، هلمند قندوز نیست و اگر این ولایت سقوط کند، بازپس‌گیری آن مانند قندوز ساده نخواهد بود.
نامه معاون والی هلمند به رییس حکومت نشان می‌دهد که وضعیت به ‏جایی رسیده است که حتا صدای یک مقام بلندپایه محلی از آدرس‌های رسمی به گوش مقامات حکومت مرکزی نمی‌رسد و آن‌ها از سر ناگزیری مجبور می‏شوند وضعیت دشوار، اطلاعات امنیتی و گزارش‌های شان را از اطراف به‌صورت یک نامه سرگشاده به واسطه شبکه‌های اجتماعی منتشر کنند تا بلکه توانسته باشند مشکلات شان را به گوش سران حکومت برسانند. آیا مجراهای رسمی آن‌قدر پیچیده و بروکراسی آن‌چنان بی‌کاره و از کار افتاده است که حتا جلو تبادل اطلاعات میان نیروهای امنیتی و سران حکومت را سد کرده است؟ اشرف غنی در سخنرانی روز شنبه خود از فرسودگی بروکراسی در وزارت داخله سخن گفت اما آن‌چه را معاون والی هلمند از آن سخن می‌گوید فراتر از این حرفا است.
هلمند به‌دلیل ناامنی و حضور گسترده طالبان، از چشم رسانه‌ها افتاده و رسانه‌ها نمی‌توانند آن‌چه در این ولایت رخ می‌دهد، را گزارش دهند. از طرف دیگر سران حکومت در کابل آن‌چنان غرق در تشریفات، سفر و درگیر تعیین و تقرر و ملاقات‌های بی‌اهمیت شده‌اند که کشور را به باد فراموشی سپرده‌اند. حکومتداری و رهبری و مدیریت برای مقام‌های حکومت وحدت ملی محدود به چهار دیواریِ شده است که خود در آن بود و باش دارند. شاهراه‌ها تبدیل به جاده‌ی مرگ شده است، گیروگان‌گیری سرخط اخبار هر روز است، داعش در ننگرهار نشرات رسمی دارد، جرم و جنایت به اوج رسیده و اکنون هلمند در آستانه‌ی سقوط قرار گرفته است.
هلمند تکرار فاجعه قندوز خواهد بود. آن‌چه امروز در هلمند جریان دارد در قندوز تجربه شد. ارگ و سپیدار هشدارهای مقام‌های محلی قندوز را قبل از سقوط نادیده گرفتند. هنگامی که طالبان وارد شهر قندوز شد و جنایت جنگی در این شهر اتفاق افتاد، هزاران نفر آواره و داشته‌های مادی و معنوی شان را از دست دادند، شهر سوخت، مغازه‌ها و بانک‌ها به غارت رفتند، زندانی‌ها از زندان رها شدند، آن‌گاه حکومت مرکزی باور کرد که به راستی این ولایت سقوط کرده است. اکنون احتمال تکرار تجربه تلخ قندوز در هلمند تکرار می‌شود و در صورتی‌که حکومت مرکزی هشدار مقامات محلی ولایت هلمند را جدی نگیرد و به‌صورت فوری اقدام نکند، هلمند از دست خواهد رفت.
تجربه حکومت وحدت ملی در چهارده ماه گذشته ثابت کرده است تا یک ولسوالی یا ولایت رسماً در معرض سقوط قرار نگیرد، اقدام‌های جدی، موثر و پیش‌گیرانه از جانب نهادهای امنیتی و حکومت مرکزی به عمل نمی‌آید. هلمند از جمله ولایت‌هایی است که در گذشته کم‌تر حکومت بر آن کنترل داشت و برخی از ولسوالی‌های آن عملاً به‌دست طالبان بود اما با افتتاح پروژه تاپی این ولایت اهمیت دیگر پیدا کرده است. ناامن شدن این ولایت انتقال پروژه بزرگ تاپی را با مشکلات جدی مواجه خواهد کرد. در صورتی که طالبان در این ولایت مسلط شود، امیدی را که حکومت و مردم افغانستان به تاپی بسته است برباد خواهد رفت.
گراف نارضایتی مردم از حکومت بسیار بالا است. حکومت نباید با نادیده گرفتن جان فشانی‌های نیروهای امنیتی بیشتر از این مجال بروز نارضایتی از حکومت را در میان صفوف نیروهای رزمی کشور فراهم کند. سران حکومت باید برای سربازان ثابت کند که تلاش‌های آن‌ها مورد بی‌توجهی و بی‌مهری‌های مضاعف نخبگان سیاسی کشور قرار نمی‌گیرد. با شعارهای میان‌تهی نمی‌شود به نیروهای امنیتی روحیه داد و انگیزه دفاع از کشور را در وجود سربازان خلق کرد بلکه پدید آوردن اطمینان با اقدامات عملی شکل خواهد گرفت.