[su_label]فرهاد بیات [/su_label]
از میان رویدادهای ناگوار و تکاندهنده، افتتاح «دیوار مهربانی» در کابل توجه بسیاریها را به خود جلب کرد. نهاد مدنی نگرش نو و برخی از فعالان مدنی شهر کابل این دیوار را به هدف کمک به نیازمندان و فقرا ایجاد کردهاند. پیش از این، دیوار مهربانی بلخ ایجاد شد و قرار است این طرح در بخشهای مختلف کشور گسترش یابد. دیوار مهربانی، ایدهای است که ابتدا در کشورهای دیگری چون ایران و پاکستان خلق و تجربه شد اما بهدلیل اهمیت اجتماعی که این طرح دارد، دیوار مهربانی هر روز در حال گسترش است.
بر اساس طرح و شعارهای که در دیوارهای مهربانی حک شده است، از مردم خواسته شده است که لباسها و وسایل اضافهی شان را به دیوار آویزان یا پای آن بگذارند تا نیازمندان آن را بردارند و استفاده کنند. دیوار مهربانی یک طرح کلان اقتصادی برای کاهش فقر و کمک به فقرا نیست بلکه یک حرکت اجتماعی و مدنی کوچکی است.
بر بنیاد آمار رسمی، 39 درصد جمعیت کشور زیر خط فقر زندگی میکنند. بخش عظیم نیروهای کار، بیکار هستند. در فقدان شغل و درآمد، ما شاهد یک حکومتی که بتواند این جمعیت را تحت پوشش حمایتی قرار دهد، نیستیم. قسمت عمدهی از درآمدهای ملی نیز صرف نهادهای امنیتی میشود و سکتورهای اجتماعی که این قشر را زیر پوشش قرار دهد از یک طرف شمار شان کم هستند و از جانب دیگر هزینههای لازم را در اختیار ندارند. در مدت زمانی که کمکهای بشردوستانه جامعه جهانی در کشور سرازیر شد، دولت نتوانست آن را درست مدیریت کند. در فصل حاصل خیز کمکها، مؤسسههای خصوصی بیشماری بهمنظور کمک به مردم ایجاد شدند اما این نهادها صرفاً در پی بهدست آوردن پول و تجارت برآمدند که در نتیجه حاصلی برای مردم نداشت. در کنار انجوها اما نهادهای خیریه و حمایتی شکل نگرفت.
جدای از اینکه جامعه با چه دشواریها و خلای نهادی مواجه است، ما با دولتی روبهرو هستیم که توقع کمترین خدمات از جانب آن یک آرزو است. اولویت اساسی برای حکومت نه ارائه خدمات اجتماعی از نوع توزیع کمکهای اولیه مانند غذا و کالا میباشد بلکه جنگ دغدغهی اصلی است. در چنین وضعیتی، مردم به امان خود شان رها شدهاند.
دیوار مهربانی درست در جایی ایجاد شده است که سیل عظیم معتادان در زیر پلسوخته جمع شدهاند. آنها در بدترین وضعیت از نظر صحی و تغذیه به سر میبرند. اعتیاد و فقر تنها آنها را در چنین وضعیت اسفناک قرار نداده بلکه آنان از جامعه حذف و طرد شدهاند. این دسته افراد برای رفع نیازمندیهای شان از آنجایی که مورد حمایت قرار نمیگیرند، ناگزیر هستند دست به دزدی و سرقت بزنند. دیوار مهربانی و گسترش آن میتواند نیازهای اندک کسانی را که به پوشاک ضرورت دارند رفع کند. در نتیجه حد اقل پیامد آن کاهش رفتارهای انحرافی در جامعه است.
از طرف دیگر، دیوار مهربانی قشر منزوی و فقیر جامعه را با مردم پیوند میدهد. چه آنهایی که لوازم کافی و اضافی دارند با دیدن دیوار مهربانی به فکر کمک به فقرا میافتند و مهم اینکه نیازمندان امید شان به اینکه هنوز هستند کسانی که آنان را مورد حمایت قرار میدهند زنده و جان میگیرند. در شرایطی که دیوار میان فقرا و ثروتمندان بلندتر و فاصله میان آنها بیشتر میشود، دیوار مهربانی این فاصله را کم و میان دو قشر رابطه برقرار میکند.
