نوروز مستحب است

در میهن شیران، افغانستان، نشانه‌هایی وجود دارند که در دیگر میاهن یعنی کشورها وجود ندارند. به همین خاطر نباید با نشانه‌هایی که در جاهای دیگر رایج و معتبر اند به سراغ تحلیل امور افغانی برویم. همین حلال و حرام و واجب و مستحب و مباح و… را بگیرید. مثلاً وقتی علمای محترم می‌گویند نوروز حرام است، باید فهمید این یعنی چه. قصه از این قرار است که در میهن شیران وقتی کسی می‌گوید فلان چیز حرام است معنایش این است که زیاد چرت تان را خراب نکنید. اگر به لیست چیزهایی که حرام اند نظر کنید، همه‌ی پدیده‌ها و کارهای حرام‌ها همان‌هایی هستند که شما می‌توانید مانند سرو خرامان طرف شان بروید و هیچ‌کس مزاحم تان نشود. همین‌طور وقتی که کسی می‌گوید فلان چیز واجب است، معنایش این است که تقریباً همه ترک‌اش کرده‌اند و شما هم سخن شناس نه ای جان من خطا این‌جاست. خطرناک که هست حرام و حلال نیست، چون مردم معنای شان را فی الجمله درک می‌کنند. آن‌چه خطرناک است چیزهایی است که مستحب اند یا ثواب دارند. وقتی کسی می‌گوید فلان چیز مستحب است، گوش شهروند هوشمند افغان فوراً زنگ می‌زند که «آها، کدام حرامیِ بی‌ناموس می‌خواهد مرا غافل کند و همه چیز را به جیب خود بزند.» چرا شهروند هوشیار محترم مذکور چنین برداشتی دارد؟ به‌خاطری که او با خود این طور فکر می‌کند (و از قضا درست هم فکر می‌کند):
«اگر کاسه‌ای زیر نیم کاسه نباشد، چرا نمی‌گوید که واجب است؟ می‌دانم که واجب معمولاً همان چیزی است که انجام‌اش هیچ فایده‌ای برای شخص ندارد. مستحب یک فضای گرگ و میش و خاکستری است که دست آدم را برای انجام دادن و ندادن یک کار باز می‌گذارد. کسی که دعوت به مستحب می‌کند مردم را دو دل می‌کند. اما هوشیاران می‌فهمند که در دایره‌ی مستحب خیلی چیزها را می‌توان شکار کرد. مثلاً اگر می‌گفتند روزه مستحب است، هوشیارها در جاهایی که به نفع شان بود روزه می‌گرفتند و در جاهای دیگر می‌گفتند خوب، مستحب است دیگر. ترک‌اش گناهی ندارد. اما حالا که گفته‌اند واجب است، همه زخم معده دارند و الحمدالله نمی‌گیرند. فکر کنید که یک نفر علمای محترم بگوید که آزار دادن زنان در سرک و کوچه و اماکن عمومی مستحب است. یک محشری راه بیفتد که بیا و ببین. همه‌ی مردان افغان به کوچه و خیابان خواهند آمد تا ثواب ببرند. اما حالا که علما گفته‌اند آزار زنان واجب است، اکثر مردان افغان از درد سرهای واجب می‌ترسند و در نتیجه زنان می‌توانند تا حدی از خانه بیرون بیایند.»
شاید بگویید «آقا واجب بود که این یادداشت را بنویسی؟ ما که چیزی نفهمیدیم». نه، واجب نبود، فقط مستحب بود. گفتم در این باره کمی فکر کنید ما هم ثوابی ببریم. فهمیدن مهم نیست، باعث و بانی ثواب شدن مهم است. شد؟