[su_label]استرپیز/ فیلیپ والتر ولمن[/su_label]
[su_label]ترجمه: معصومه عرفانی[/su_label] +
یک آژانس دولتی هشدار داده است فساد اداری که توسط اقدامات ایالات متحده در طی دوران جنگ تشدید شد، بزرگترین مانع بازسازی افغانستان است.
جاناف سپکو، سرمفتش خاص برای بازسازی افغانستان، در سخنرانیاش در روز چهارشنبه در دانشگاه پیترزبورگ اظهار داشت که فساد مشروعیت و اعتبار دولت افغانستان را تضعیف کرده و نارضایتیهایی را که منجر به تقویت شورشیانی مانند طالبان میشوند را افزایش میدهد.
سپکو گفت: «دولت ایالات متحده در ابتدا درک اندکی از این مسأله داشت که فساد مأموریت امنیتی و برنامهی دولتسازی را بهطور کل مورد تهدید قرار میدهد».
سپکو گفت در طول تهاجم سال 2001 آمریکا به هدف سرنگونی طالبان از قدرت، و سالها پس از آن، «ایالات متحده با جنگسالاران و شبهنظامیان آنها برای تعقیب القاعده و طالبان متحد شد و از نصب این جنگسالاران و شبهنظامیان آنها در سطوح بالای دولت افغانستان پشتیبانی کرد. همچنین ایالات متحده متوجه نشد که مبالغ هنگفت پولی که بدون نظارت به افغانستان سرازیر کرد، شرایط مناسب برای فساد را بهوجود آورد».
تحقیق انجامشده توسط بنیاد آسیا در سال 2015 نشان داد که مردم افغانستان در طی دههی گذشته کمترین میزان اعتماد به دولت را دارند. این مسأله تاحدی بهدلیل فساد سیستماتیک است که بهگفتهی شرکتکنندگان در نظرسنجی، سومین مانع بزرگ برای پیشرفت ملی پس از ناامنی و بیکاری است.
کیت کلارک، مدیر شبکهی تحلیلگران افغانستان گفت: «فساد بهخصوص زمانی مشکل جدی است که مقدار زیادی پول از خارج کشور میآید». بهگفتهی سپکو، ایالات متحده بهتنهایی بیش از 113 میلیارد دالر به بازسازی افغانستان اختصاص داده است.
کلارک گفت: «فرهنگ فساد و مصئونیت از مجازات در افغانستان گسترش یافته است. مردم فکر میکنند آنها بهراحتی میتوانند از مجازات برای سرقت از دولت فرار کنند».
او گفت که دولت گامهای مثبتی برداشته است، ازجمله ایجاد کمیسیون تدارکات ملی بهریاست رییسجمهور اشرفغنی و همکاری رییس اجراییهی دولت عبدالله عبدالله، اما چالش هنوز بر جای خود باقی است.
بهگفتهی کلارک، «مسأله ایناست که ارادهیی وجود ندارد. اما این کار بسیار دشوار است چراکه رییسجمهور و رییساجراییه، دولتی بهشدت ضعیف و فاسد را در زمانی به ارث بردهاند که اقتصاد نیز سقوط کرده است».
کمیسیون تدارکات ملی بخشی از آن چیزی است که غنی آن را «جهاد ملی» خود در فساد میخواند.
موضوع دیگری که غنی باید با آن مقابله کند، بازگرداندن تقریبا 1 میلیارد دالری است که در قالب وامهای جعلی در سال 2010 از کابلبانک بهسرقت رفته است. سپکو گفت که غنی از ادارهی سیگار خواسته است تا به یک گروه کاری جدید بپیوندد که قرار است برای بازگرداندن مبالغ بهسرقترفته، بهویژه بخشی که به ایالات متحده فرستاده شده است تلاش خواهد کرد.
ظفر هاشمی، معاون سخنگوی دفتر ریاستجمهوری، در یک ایمیل گفت: «ما در حال حاضر در پی بررسی بهترینگزینه از مکانیسمهای بینالمللی برای بازگرفتن پول و داراییهایی هستیم که بهشکل غیرقانونی در قضیهی کابلبانک گرفته شده است». دولت بهدنبال «توصیه»ی سیگار و بررسی این مسأله بوده است که چگونه آژانس میتواند «نقش مؤثری داشته باشد، همچنان که ما این برنامهی مهم را آغاز میکنیم».
اما بسیاری از مردم افغانستان تردید دارند که دولت قادر به مجازات عاملان خواهد بود. تاریخ نشان داده است که شهروندان قدرتمند و بانفوذ بالاتر از قانون قرار دارند، بهخصوص با توجه به فسادی که وجود دارد.
سیفالدین سیحون، استاد دانشگاه کابل، دررابطه با این گروه کاری گفت: «این گروه اطلاعات در مورد فساد را کشف خواهد کرد، اما آنها سیستمی برای آوردن عدالت ندارند».
سیحون اظهار داشت که رهبران افغانستان تلاش میکنند تا مرتکبان فساد را بهپای میز عدالت بکشند، اما دولت بسیار ضعیف است و «قدرت ندارد».
اقداماتی که توسط ایالات متحده از سال 2010 پیشنهاد شد، برای افشا و سرکوب فساد بوده است.
سپکو گفت که چندین نهاد مبارزه با فساد آمریکایی و افغانی تأسیس شدند، اما ناکارآمدی آنها با قضیهی تقلب در کابلبانک و رسوایی دوم در سال 2010 ثابت شد. رییسجمهور سابق، حامدکرزی، دستور آزادی یکی از عاملان کلیدی که بهدلیل ایجاد مانع برای تحقیقات در مورد انتقال میلیاردها دالر به خارج از افغانستان برای مجرمان و شورشیان و با سند صوتی که درخواست رشوهگرفتن داشت دستگیر شده بود، را صادر کرد.
سپکو گفت که مقامات اجرایی قانون ایالات متحده آن را یک مورد آزمایشی برای تحت تعقیب قرار دادن فساد در سطح بالا در نظر گرفتهاند. او افزود، «نتیجهی معکوس آن نشان داد که نهتنها در افغانستان هیچگونه تعهد سیاسی برای مبارزه با فساد وجود ندارد، بلکه نخبگان سیاسی مایل هستند تا با قدرت در برابر فشار ایالات متحده برای مجازات ایستادگی کنند… این دو رسوایی روشن ساخت که فساد بسیار بیشتر از آن که ایالات متحده تصور میکرد گسترده شده و ریشه دوانده است».
همچنین مشخص شد که تلاشها برای دولتسازی در افغانستان بهرهبری ایالات متحده شکستخورده بودهاند. سپکو به نقل از فرماندهی ائتلاف بینالمللی در افغانستان، جنرال جانآلن، که نتیجهگیریاش از سال 2013 را ارایه میداد گفت: «فساد، یک تهدید وجودی و استراتژیک برای افغانستان است».
سوکو گفت که کشورهای حامی میتوانند شرایط خاصی برای کمک بهوجود بیارود که «بتواند اصلاحطلبان افغانستان را قادر بسازد با یک پوشش سیاسی تغییرات را اجرا کنند، در غیر این صورت ممکن است آنها نتوانند با توجه به فشارها و مقاومت نخبگان سیاسی فاسد این کار را انجام بدهند».
بهگفتهی سپکو، یکی از نمونهها این است که ایالات متحده 20 میلیون دالر کمک را مشروط به اعلام داراییهای شخصی مقامات دولتی کرده بود.
بااینهمه، بهگفتهی وحید مژده، تحلیلگر سیاسی، این کار آسان نیست، «وقتی شما به یک دزد میگویید یک دزد دیگر را دستگیر کند، این کار بسیار دشوار است… فساد در افغانستان مانند یک ویروس بین مردم پخش شده است، هیچکس نمیداند چگونه این مشکل را حل کند».
