لطف علی سلطانی
حواشی برگزاری جشنوارهی دمبوره در بامیان که قرار است به روز جمعه برگزار شود جالب توجه و قابل تامل است، اکثر شهروندان از آن بهعنوان یک رخداد نیک و خوب یاد کرده و معتقداند که جشنوارههای اینچنینی میتوانند سبب جذب سرمایه و رونق صنعت توریسم در بامیان شوند. در این میان اما شورای علمای شیعهی بامیان با نشر اعلامیهیی آن را خلاف شرع خوانده و در پی تحریم این جشنواره برآمده است. این در حالی است که از این پیش نیز دهها برنامه و جشن از این دست در بامیان برگزار شده است.
در تازهترین مورد شورای علمای بامیان برگزرای جشنها و برنامههای موسیقی را مغایر ارزشهای دینی خوانده و گفته است که نواختن موسیقی لطمهی اخلاقی بر پیکر جامعه وارد میکند و سبب میشود که بامیان بهعنوان ولایتی رقصنده و نوازنده شهرهی آفاق شود.
این شورا همچنان افزوده: «شرکت در جشنوارهی دمبوره پا گذاشتن روی خون «شهدا» است».
اعتراض مجازی
پس از نشر اعلامیهی شورای علما مبنی بر خلاف شرع بودن برگزاری جشنوارهی دمبوره این اقدام شورای علمای بامیان با واکنشهای تند کاربران شبکههای اجتماعی همراه شده است. اکثر کاربران این اعلامیه و علمایی که این اعلامیه را نشر کردهاند را نمادی از ارتجاع و تحجر خواندهاند.
مختار وفایی خبرنگار و کاربر فعال فیسبوک در واکنش به نشر اعلامیهیی از سوی شورای علمای بامیان مبنی بر حرام بودن برگزاری جشن دمبوره، نوشته که فتوای ملا عمر برای تخریب مجسمههای بودا و اعلامیهی صادر شده از سوی شورای علمای بامیان از یک قماشاند؛ تنها تفاوتشان در این است که ملا عمر از پاکستان دستور گرفت و علمای بامیان از ایران و ولایت فقیه، «در حالیکه یک هفته به برگزاری این جشنواره باقی مانده است، گروههای متحجر و مرتجع دینی از جمله شورای علما، مرکز دینی رسالت، مرکز دینی تبیان و شماری از چهرههای ضد فرهنگ و آزادیهای مردم، جشنواره را محکوم و تهدید کردهاند.»
محمد موسی جعفری استاد دانشگاه در صفحهی فیسبوکش نوشته که هرچند او علاقهی اندکی به شنیدن دمبوره دارد ولی در وضعیت پر استرس و دلهرهآور کنونی موسیقی میتواند مرحم التیامبخشی بر روان جامعه باشد.
آقای جعفری افزوده که تقلیل فساد و زوال اخلاق در جامعه، به دمبورهنوازی آزاردهنده است؛ «معتقدم شورای علما برای احیای جایگاه واقعی خود به نسبت کاربرد شیوهی ارعاب و تهدید باید سهم درستی در جامعهپذیری و ترویج ارزشهای اسلامی در جامعهی پویا و متفاوت ما ایفا کنند.»
برخیها اما معتقداند که هر دو جانب مخالفان و موافقان برگزاری جشنوارهی دمبوره در بامیان به نحوی بر دین جفا کردهاند.
امین جوادی استاد دانشگاه در صفحهی فیسبوکش نوشته که که دمبوره جزئی از فرهنگ مردم است چنانچه دین نیز بخشی از فرهنگ است. این دو در برابر هم نیستند، هردو با هم و در کنار عناصر فرهنگی دیگر شیوهی زیست جامعه را تشکیل میدهد.
آقای احمدی اضافه کرده: «جشنوارهی دمبوره در بامیان مدافعان و مخالفان را به تکاپو انداخته است. برخی از روحانیان با استناد به دین آن را حرام دانسته و تعدادی دیگر با سوءاستفاده از این فتوا بر دین تاختهاند. به باور من هردو جانب به دین جفا کردهاند و در هر دو مورد دین مظلوم واقع شده است».
واکنش شورای علمای بامیان در برابر واکنشهای شهروندان
شورای علمای بامیان در پی واکنشهای تند جامعهی مدنی و شهروندان یک بار دیگر اعلامیهی نشر شده مبنی بر منع و حرام دانستن جشنوارهی موسیقی از سوی این شوری را موجه خوانده و با استناد بر اصلهای قبول شدهی دموکراسی و آزادی بیان ابراز نظر را حق قانونی خود میدانند.
در صفحهی فیسبوکی منسوب به شورای علمای بامیان آمده است: «علمای دین نیز حق دارند تا دیدگاه و عقاید خویش را بیان نمایند. برگزاری جشن موسیقی در فضای باز و در پارک عمومی شهر، وقتی باعث اذیت و ناراحتی علمای دین و مردم متدین بامیان میشود؛ ما نباید بهخاطر خوشحالی خود باعث ناراحتی دیگران شویم.»
تقلای کمک به صنعت توریزم
بامیان در صنعت توریزم افغانستان نقش کلیدی دارد، مجسمههای شهمامه و صلصال، شهر ضحاک و غلغله و بند امیر که اولین پارک ملی افغانستان محسوب میشود از جاذبههای توریستی این ولایتاند. اکثر کاربران برگزاری جشنوارههای هنری را در کار جذب توریستان به بامیان خیلی موثر میدانند و معتقد اند که اگر روی صنعت توریزم در بامیان سرمایهگذاری شود، سالانه درآمد هنگفتی از این درک به خزانهی دولت واریز خواهد شد.
اسد بودا نویسنده و کاربر فعال فیسبوک نوشته: «اگر قرار باشد برای بامیان آیندهیی اقتصادی در نظر بگیریم، مهمترین منبع در آمد آن اقتصادتوریستی و جاذبههای محلی خواهد بود. هرچند افسونِ آنها (ملاها) بر مردم اثر نخواهد داشت ولی خوب است که مردم متوجه باشند. در آمد ناچیزشان را بیهوده در جیبِ ملاها نریزند و این ملاهای معاند خوشی و هنر و موسیقی و رقص و دمبوره را بیش از پیش منزوی نمایند.»
قرار است جشنوارهی دمبوره بهتاریخ ۱۶ و ۱۷ سرطان سال روان در ولایت بامیان، با همکاری نهادهای خصوصی و دولتی برگزار شود و پس از آن برگزاری جشنوارهی گل کچالو از سوی ریاست زراعت این ولایت نیز در دستور کار است. وحید قاسمی، صفدر توکلی، سید انور آزاد و سیدداوود یکاولنگی از کسانیاند که برای هنرنمایی در این جشنواره دعوت شدهاند.
