یافته‌های یک تحقیق: 94 ماده‌ی قانون اساسی نقض شده است

اطلاعات روز: یافته‌های یک تحقیق تازه نشان می‌دهد که از 162 ماده‌ی قانون اساسی افغانستان 94 ماده‌ی آن نقض شده است.
این تحقیق که به‌‌صورت مشترک از سوی خبرگزاری پژواک و انجمن حقوق‌دانان افغانستان انجام شده، نشان می‌دهد که بیشتر موارد نقض قانون اساسی از سوی مخالفان مسلح دولت، نیروهای امنیتی و شماری از افراد حکومتی صورت گرفته است.
براساس این تحقیق، از جمله‌ی مواد نقض شده شمارى آن به‌طور مکمل، بعضى آن به‌طور قسمی نقض شده و از تطبيق شمارى از مواد قانون جلوگيرى صورت گرفته است. بیشتر ماده‌های نقض نشده و یا مورد تطبیق قرار گرفته که تطیبق آن بسیار ساده است.
براساس یافته‌های این تحقیق، ایجاد ریاست اجراییه، برگزار نشدن انتخابات به‌موقع، دوام کار اعضای شورای ملی و ادامه‌ی سرپستی‌ها، عدم استقلالیت نهادهای عدلی و قضایی و ادامه‌ی کار اعضای دادگاه عالی بیش از مدت قانونی، دسترسی اندک مردم به نهادهای عدلی و قضایی، مشخص نشدن دارایی‌های مقامات حکومتی در آغاز و پایان کار، استفاده‌ی سوء از صلاحیت‌های کاری و برخورد نادرست با مجرمان از موارد درشت نقض قانون اساسی در 14 سال گذشته بوده است.
یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که حکومت در بخش حاکميت قانون ضعيف عمل کرده، شوراى ملى نيز وظايف‌شان را به‌طور مطلوب انجام نداده و در سطح افغانستان عدم موجوديت ارگان‌هاى عدلى و قضايى و ادارات حقوقى در حدود نيمى از ولسوالى‌هاى کشور، ساحه‌ی تطبيق قانون را محدود ساخته است.
براساس این تحقیق، آن مواد قانون اساسى نسبتاً عملى شده که صلاحيت‌هاى مسوولان و قوه‎ها را محدود نمى‌سازد.
تحقيق نشان می‌دهد که از جمله‌ی ٢١ ماده فصل اول قانون اساسی ١٢ ماده به‌طور درست تطبيق نشده و 9 ماده‌ی دیگر که تطبیق شده ماده‌هایی‌اند که تطبيق آن ساده و عادى می‎باشد، به‌طور نمونه ماده‌های در رابطه به تقويم، بيرق، سرود ملى، پايتخت، اصل مرکزيت… .
فصل دوم قانون اساسی که حقوق، آزادى و وجايب اتباع را تنظيم می‌کند و دارای 38 ماده است که ٣٢ ماده‌ی آن در بعضى موارد به‌طور قسمى نقض شده و متباقى شش ماده که تطبيق شده، نسبتاً ساده می‌باشد.
فصل سوم که در مورد انتخاب، وظايف و صلاحيت‌هاى رييس‌جمهور است و 11 ماده دارد که پنج ماده‌ی اساسى بيان‌کننده‌ی مکلفيت‌هاى رييس‌جمهور نقض شده است. از 10 ماده‌ی فصل چهارم، شش ماده‌ی آن نقض شده است.
از ٢٩ ماده‌ی فصل پنجم ١٥ ماده در بعضى موارد نقض شده است. فصل ششم قانون اساسی شش ماده دارد که از اثر برگزار نشدن انتخابات شوراهاى ولسوالى‌ها تطبيق آن مطرح شده نمى‌تواند که يکى از نمونه‌هاى بزرگ جلوگيرى از تطبيق قانون اساسى می‌باشد.
فصل هفتم بر تشکيل قوه‌ی قضايیه، صلاحيت‌ها و استقلاليت آن متمرکز است. از ٢٠ ماده‌ی این فصل، ١٠ ماده‌ی آن نقض و يا به‌طور درست تطبیق نشده است.
فصل هشتم تشکيل ادارى افغانستان را تنظيم می‌کند. اين فصل هفت ماده دارد که دو ماده‌ی مهم آن در حالت تعليق حساب شده و چهار ماده‌ی آن نقض شده است.
شش ماده‌ی فصل نهم که احکام حالت اضطرار را شرح داده، اين‌که اضطرار يک حالت استثنايى می‌باشد، از انفاذ قانون اساسى تاکنون شرايط تطبيق اين ماده‌ها به‌ميان نیامده است.
در فصل دهم دو ماده‌ی تعديل قانون اساسى ذکر شده که مورد بحث این تحقیق نیست. فصل يازدهم در هفت ماده، احکام متفرقه را بيان نموده که شش ماده‌ی آن نقض شده است. در پنج ماده‌ی فصل دوازدهم، احکام انتقالى بيان شده است که يک ماده نقض شده.
یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که نبود ضمانت‌هاى اجرايی، ضعف اراده و تعهد سياسى، ضعف نظارت، عوامل امنيتى و فساد ادارى و محدوديت دسترسى به عدالت از عوامل عمده‌ی نقض قانون اساسى به‌حساب می‌رود.
هفته جاری هفته‌ی سالروز و تجلیل از قانون اساسی است. چند روز پیش سرور دانش، معاون دوم ریاست‌جمهوری گفت که نقض قانون در کشور همگانی شده است.