افزایش 7 میلیونی جمعیت افغانستان براساس برآورد یک سازمان خارجی

عابر شایگان و لطف‌علی سلطانی
براساس گزارش سازمان ورلدپاپ فلومیندر(WorldPop-Flowminder) که روزنامه‌ی اطلاعات روز به آن دست‌یافته، نفوس افغانستان به بیش از 34 میلیون نفر رسیده است. در حالی‌که میزان جمعیت افغانستان براساس آمار اداره‌ی احصاییه‌ی مرکزی که در میان سال‌های 2016 و 2017 برآورد شده، بیش از 27 میلیون نفر بوده است.
براساس این برآورد، شمار جمعیت شش ولایت کاهش یافته که کابل با کاهش 381 هزار نفری در رده‌ی نخست قرار گرفته و زابل با کاهش 37 هزار نفری کمترین کاهش را داشته است.
غزنی با کاهش بیش از 155 هزار نفر، قندوز با کاهش بیش از 144 هزار نفر، پکتیکا با کاهش بیش از 71 هزار نفر و بامیان با کاهش بیش از 86 هزار نفر در میان دو ولایت کابل و زابل قرار گرفته است.
اما براساس این برآورد جمعیت 28 ولایت دیگر نسبت به آمار اداره‌ی مرکزی احصاییه به گونه‌ی قابل توجهی افزایش یافته است. از این میان جمعیت سه ولایت هلمند (بیش از یک ملیون و 170 هزار نفر)، ننگرهار (بیش از یک میلیون نفر) و هرات (بیش از 90 هزار نفر) بیشترین افزاییش را داشته است.
از میان این 28 ولایت، جوزجان با افزایش بیش از 12 هزار نفر، ارزگان با افزایش بیش از 23 هزار نفر و پروان با افزایش بیش از 32 هزار نفر کمترین میزان افزایش را داشته است.
آخرین سرشماری ملی نفوس افغانستان در سال 1979 در زمان حکومت داوودخان انجام شد، اما به‌دلایل امنیتی، تنها 67 درصد مناطق مسکونی کشور را پوشش داده بود.
سازمان خصوصی ورلدپاپ فلومیندر این برآورد نفوس را براساس نرخ رشد جمعیت 2.02 درصدی سال 1979 انجام داده است. به این معنا که شاخص رشد جمعیت در سال 1979-39 سال پیش و پیش از شروع جنگ‌های داخلی-2.02 درصد بود و این شاخص در شمارش جمعیت کنونی افغانستان به‌عنوان مبنای رشد جمعیت در نظر گرفته شده است.
از سال 2001، احصاییه‌ی مرکزی افغانستان نوعی سرشماری غلتان، سروی اجتماعی-دموگرافیک و اقتصادی یک یا چند ولایت در یک زمان را انجام داده است که شامل یکایک‌شماری کامل خانوار و جمع‌آوری جزئیات داده‌ها از 50 درصد خانوار می‌شود که براساس آن نفوس مجموعی افغانستان را 27.7 میلیون نفر برآورد کرده است.
در حال حاضر، سروی اقتصادی-اجتماعی و دموگرافیک در 12 ولایت (کابل، کاپیسا، دایکندی، بامیان، سمنگان، غور، تخار، بلخ، پروان، نیمروز، هرات و بخشی از خوست) تکمیل شده است. البته در این ولایت‌ها بعضی از مناطق به‌علت ناامنی بررسی نشده است.
با این حال، تجزیه و تحلیل‌ها نشان می‌دهد که با توجه به شاخص‌های نرخ رشد، میزان جمعیت سراسری افغانستان می‌تواند تا 19.1 میلیون کاهش و یا 40 میلیون افزایش یابد.
با در نظر گرفتن نرخ رشد 1+/- درصد، نفوس افغانستان از 19,105,805 نفر در 1979 به 40,044,534 نفر در حال حاضر می‌رسد.
چنین بی‌اطمینانی باعث آغاز سرشماری غلتان و مدل‌سازی جغرافیایی-فضایی شد که نتایج آن در این‌جا ارائه شده است.
با توجه به نیاز شدید برای برآورد جمعیت کل کشور، سازمان WorldPop-Flowminder به همکاری اداره‌ی احصاییه‌ی مرکزی افغانستان، بنیاد بیل و ملیندا گیتس و صندوق جمعیت ملل متحد با استفاده از روش نقشه‌برداری فضایی، جمعیت افغانستان را 33,631,71 الی35,205,930 بیش از 34 میلیون نفر برآورد کرده است. نهادهای دخیل این سرشماری این ارقام را با اطمینان 95درصدی اعلام کرده‌اند، به این معنا که احتمال خطا در آن تا حداکثر 5درصد است. این در حالی است که این سرشماری به باور بسیاری از آگاهان فاقد معیارهای دقیق است و احتمال خطا در آن بسیار بالاست.
براساس برآورد سازمان ورلدپاپ نفوس شش ولایت کابل، غزنی، قندوز، پکتیکا، بامیان و زابل نسبت به آمار اداره‌ی احصاییه‌ی مرکزی کاهش یافته است.
بر اساس این رویکرد، 15.6 درصد نفوس زیر 5 سال و 41.5 درصد بالای 20 سال برآورد شده است.