در بخش تولید دارو در هرات بیش از 10 میلیون دالر سرمایهگذاری شده است. اما اکنون دستکم دو کارخانهی تولید دارو با میلیونها دالر سرمایهگذاری بهدلیل قاچاق داروهای ارزان و بیکیفیت از کشورهای همسایه در معرض رکود قرار دارند.
«اویسن فارما» یکی از شرکتهای بزرگ تولید دارو در سطح کشور است. این شرکت از سال 1390 به اینسو، زمینه برای اشتغال 70 تن را فراهم کرده است.
استفاده از دستگاههای پیشرفته این شرکت را قادر به تولید حجم زیاد دارو کرده است. عبدالکریم شیرزاد، مسئول شرکت تولید دارو «اویسن فارما» به روزنامه اطلاعات روز میگوید که توانایی تولید 70 قلم دارو را دارند، اما بهدلیل ورود قاچاقی دارو از کشورهای پاکستان و ایران، خطر ورشکستشدن را بیشتر از هر زمانی حس میکنند. او میافزاید: «ما روی ایجاد این کارخانه بیش از هشت میلیون دالر سرمایهگذاری کردیم، به امید اینکه بتوانیم صنعت دارو را در کشور رشد بدهیم. اما حالا دارو از کشورهای پاکستان و ایران وارد میشود و واردکنندگان داروهای قاچاقی، نه مالیه میدهند و نه کیفیت آن داروها بررسی میشود. این داروهای قاچاقی تحت نام سبزی و میوه وارد میشود و بازار ما را خراب کرده است.»
نظارت جدی بر مرزهای کشور وجود ندارد و به همین دلیل دست افراد «سودجو» برای واردات قاچاقی دارو باز است. بخش زیادی از این داروها را شرکتهای خصوصی وارد میکنند. به گفتهی پزشکان، این شرکتها برای سود بیشتر داروهای با کیفیت پایینتر سفارش میدهند.
عبدالحکیم تمنا، رییس صحت عامه هرات به روزنامه اطلاعات روز میگوید: «باید حکومت جلو واردات قاچاق دارو را بگیرد. محمولههای دارو از سمت جنوب کشور به هرات میآید و قاچاق این داروها باعث خسارات هنگفت به تولیدکنندگان دارو شده است.»
تولیدکنندگان دارو در هرات اطمینان میدهند که با حمایت حکومت و مردم خواهند توانست که نیازمندی افغانستان در بخش تأمین 70 قلم دارو را تامین کنند.
سالانه میلیونها دالر در بخش خریداری دارو از کشور خارج میشود و در صورت افزایش حمایت از تولیدات داخلی، از خروج پول از کشور گامهای مستحکمی برداشته خواهد شد.
آمارهای اتاق صنایع و معادن هرات نشان میدهد که پنج شرکت تولید دارو بهزودی به فعالیت آغاز خواهند کرد و حجم تولید دارو به مقیاس کلان افزایش پیدا خواهد کرد.
سید خلیل قتالی، معاون این اتاق به روزنامه اطلاعات روز میگوید که اگر حکومت از تولیدات داخلی حمایت کند و جلو قاچاق دارو از کشورهای همسایه را بگیرد، توجه سرمایهگذاران در بخش تولید دارو بیشتر میشود. او میافزاید: «حکومت مکلف است که جلو واردات مشابه تولیدات دارو را بگیرد و ما هم در سطح اتاق صنایع و معادن تلاش میکنیم که حمایت بیشتری از تولیدکنندگان دارو صورت بگیرد.»
مشکل بزرگتر بیاعتمادی مردم است
تولیدات دارو در لابراتورهای مجهز در شهرک صنعتی هرات بررسی میشود. مسئولان صحی هرات اطمینان میدهند که کیفیت داروهای تولیدی در شهرک صنعتی به مراتب از درجهی بلندتری نسبت به تولیدات مشابه خارجی برخوردار است.
عبدالحکیم تمنا، رییس صحت عامه هرات گفت: «هیچ جای برای دغدغه نیست، مردم ما میتوانند که با خیال آسوده از تولیدات داخلی دارو استفاده کنند. من صادقانه میگویم که تولیدات دارو در شهرک صنعتی هرات از رقیبان خارجیشان بهتر است.»
اتحادیه داروفروشان هرات میگوید که تولیدات داخلی دارو در سطح کشور فروش بسیار کمی دارد. قیمت بلند نسبت به داروهای خارجی و عدم اعتماد به کیفیت داروهای تولیدی، دو عامل مهم کاهش فروش قلمداد میشود. درحالیکه اداره تنظیم دارویی کشور میگوید کمتر از ۴۰ درصد داروهای وارداتی کیفیت قابل قبول ندارد.
داکتر مهدی حدید، عضو شورای ولایتی هرات به روزنامه اطلاعات روز میگوید که باید تبلیغات گسترده از تولیدات داخلی دارو صورت بگیرد تا ذهنیت منفی مردم نسبت به استفاده از این تولیدات تغییر کند: «اگر مردم ما در راستای استفاده از تولیدات دارو بیپروا باشند، به هیچ عنوان تولیدات داخلی رشد نمیکند. باید ما فکر نکنیم که داروهای که در شهرک صنعتی هرات تولید میشود، کمکیفیت است. اگر ما مردم حمایت کنیم روزبهروز کیفیت داروهای افغانی نیز بلند میرود.»
وعدههای میانخالی حکومت
بارها مقامهای مرکزی برای تولیدکنندگان دارو در هرات وعدهی منع واردات 15 قلم داروی تولیدشده در سطح افغانستان را از کشورهای خارجی دادهاند، اما به گفتهی صنعتگران این وعده عملی نشده است.
عبدالکریم شیرزاد، مالک شرکت تولیدی داروی اویسن فارما گفت: «مقامهای حکومت وعده کردهاند که اجازهی ورود چند قلم دارو را که در افغانستان تولید میشود، ندهند. اما این وعدهها عملی نشده است. ما از رییسجمهور، وزیر صحت و وزیر تجارت و صنایع میخواهیم که ما را حمایت کنند تا صنعت دارو روی پای خود ایستاد شود.»
بنابر آمار رسمی وزارت صحت عامهی کشور حدود ۸۵ درصد داروی مصرفی وارداتی است. این میزان دارو به ترتیب از کشورهای هندوستان، پاکستان، ایران و کشورهای اروپایی و امریکایی سالانه به ارزش ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیون دالر وارد میشود. بیشترین صادرکنندهی دارو به افغانستان کشورهای هندوستان، پاکستان و ایران است.
