مرضیه سلطانی
شش سال پیش مجلس نمایندگان با ۱۰۱ رای موافق، قانون منع دخانیات در اماکن عمومی سرپوشیده و هتلها را تصویب کرد. براساس این قانون کسانی که آن را رعایت نکنند، ۳۰۰ افغانی جریمهی نقدی خواهند شد. اما هرگز این قانون عملی نشد. هنوز مشکل استفاده از دخانیات در اماکن عمومی سرپوشیده پابرجا است.
بهتازگی دوباره وزارت صحت عامه با فرستادن مکتوب به ادارات دولتی از آنان خواسته است که استفاده از دخانیات از جمله سیگار در محوطهی دفاتر ممنوع و برای این کار محل مشخص ایجاد کنند.
براساس نظرسنجی وزارت صحت عامه کشور 8.6 درصد جمعیت مردم افغانستان سیگاریاند. از این میان 2.8 درصد آن زنان هستند.
وزارت صحت عامه میگوید 30 درصد کسانی که در افغانستان مبتلا به بیماری سرطان است، ناشی از کشیدن سیگار است.
حکومت افغانستان کنوانسیون بینالمللی منع دخانیات را پذیرفته که بر مبنای این کنوانسیون دولتهای عضو باید مقرراتی را برای محدودکردن عرضه و استفاده از دخانیات وضع کنند، اما هنوز دخانیات و بهخصوص سیگار بهصورت آزادانه و بدون هیچگونه محدودیتی در بازارهای کشور به فروش میرسد.
شمروز خان مسجدی، سخنگوی وزارت مالیه کشور به اطلاعات روز می گوید در سال 1397 بیش از 10 تُن سیگار وارد افغانستان شده است: «ارزش گمرکی آن 10 میلیارد افغانی است که از کشورهای مختلف مانند چین، هند، کوریا، با نوعهای مختلف وارد کشور میشود.»
سخنگوی وزارت مالیه میگوید، واردکنندگان سیگار در کشور 20 درصد مالیات پرداخت میکنند.
در شهر کابل صدها غرفهی فروش سیگار در خیابانها وجود دارد و در کنار آن تمامی مغازههای خوراکهفروشی نیز سیگار به مشتریانشان عرضه میکنند. افرادی که از سیگار استفاده میکنند نیز بیهیچ ترس و رعایت حال دیگران هرجا که بخواهند سیگار آتش میزنند.
بخش زیادی از سیگار وارداتی به افغانستان، دوباره به کشورهای خارجی صادر میشود که این مسأله باعث شده قیمت سیگار در بازارهای کشور نسبتا ارزان باشد.
داکتر فدامحمد پیکان، معین عرضه خدمات صحی وزارت صحت عامه میگوید در هفتم میزان سال جاری طی مکتوبی عنوانی ادارات مختلف وزارت صحت عامه و همچنان وزارت امور داخله نوشته است که «بهمنظور مصئونیت و صحتمندی سایر کارمندان» کارمندان ادارات از ضررهای دود سیگار، استعمال سیگار را در محلاتی که قانون پیشبینی کرده است، ممنوع کرده و محلاتی را برای کشیدن سیگار مشخص کنند. او از این ادارات خواسته است که با انجام این کار هم از آلودگی هوا جلوگیری کنند و هم استراتژی کنترل تنباکو و دخانیات را عملی کنند.
فقرهی یک ماده دهم قانون کنترل تنباکو و دخانیات استعمال محصولات تنباکو از جمله سیگار، قلیان، چلم و نسوار را در 16 محل بهصورت مشخص ممنوع کرده است و گفته است که مسئولان این محلات برای جلوگیری از استعمال محصولات تنباکو باید تدابیر لازم را اتخاذ کنند.
«دفاتر ادارات دولتی، شفاخانهها، کلینکها و سایر مراکز صحی، ترمینلهای هوایی مگر اینکه مکان خاص به این منظور تعیین شده باشد، دانشگاهها و انستیتوتهای تحصیلی ملکی و نظامی، لیلیهها، ورزشگاهها، هتلها و رستورانها، کتابخانهها، فروشگاهها و سایر محلات سربسته».
اما برخلاف این ماده قانون، در افغانستان در تمامی محلات یادشده همهروزه شاهد مصرف محصولات تنباکو هستیم و کمتر کسی را میتوان دید که در محلات یادشده هنگام سیگارکشیدن متوجه دیگران باشد.
وزارت صحت عامه نگران کسانیاند که سیگار نمیکشند، اما بهدلیل مجاوربودن با سیگاریهای دود آن را تنفس میکنند.
داکتر سید حبیب اروال، رییس کنترل امراض غیرساری وزارت صحت عامه میگوید که به اندازهی نصف یا زیادتر از کسی که سیگار میکشد، کسی که در مجاور سیگاریها است، از ضررهای سیگار متأثر میشود. به باور آقای اروال، دود سیگار باعث امراض تنفسی و سرطانهای ریه و شش میشوند.
در سروی که وزارت صحت عامه کشور انجام داده است میگوید که در مجموع کسانی که در افغانستان از سیگار استفاده میکنند 8.6 درصد است.
از سوی هم 14.2 درصد آن مردان و 2.6 درصد آن زنان است. براساس این آمار مردانی که در سن 30 تا 44 قرار دارد، 17.7درصدشان سیگار میکشند. همچنان در این میزان سنی، درصدی زنان 5.5 درصد است.
براساس آمار وزارت صحت عامه، 30 درصد بیماریهای سرطانی ناشی از مصرف دخانیات است که 1.3 درصد آنها جانشان را از دست میدهند.
آقای اروال میگوید که راهحلی برای جلوگیری از استفادهی تنباکو، در پیش گرفتهایم که «به جز 16 محل که در مکانهای تفریحی مانند باغ بابر، باغ وحش، امثال این را ممنوع قرار داده است و همچنان تبلیغات و اگاهیدهی در مکاتبهای کشور را آغاز کردهایم.»
او همچنان میگوید که مبارزه علیه تنباکو و جلوگیری از آنها سختتر شده است؛ چون کسانی که تجارت تنباکو میکنند، شکل آنها را تغییر میدهند: «سیگار را به سیگار الکترونیکی تبدیل کرده و میگویند برای ترک سیگار خوب است. در حقیقت اینطور نیست، بلکه ضررهای خودش را دارد؛ چلم را به قلیان تبدیل کرده است که برایمان کار را مشکل میکند.»
