سلیم مقیمی
همزمان با سردشدن هوا از هفتهی گذشته قیمت گاز در هرات به یکبارگی از 45 به 55 تا 60 افغانی افزایش یافته است. قیمت بسیاری از موادهای اولیه غذایی نیز بیشتر شده است. در شرایطی که بیکاری زیاد است و توان خرید مردم کم، افزایش بهای گاز و مواد اولیه برای مردم فقیر کمرشکن است. مردم میگویند نه تاجران به مردم دل میسوزانند و نه حکومت از حال و روز مردم خبر دارد.
علی آقا کراچی دستی دارد و میگوید در وقتی که ارزانی است با این چرخ دستی به سختی میتواند درآمد کمی داشته باشد تا چرخ زندگی خانوادهی پنجنفریاش را بچرخاند. او میگوید با این گرانیها نمیداند زمستان بر او و خانوادهاش چگونه خواهد گذشت: «من روزانه 50 تا 100 افغانی از این کراچی خود درآمد دارم و ماهانه 1500 افغانی کرایه خانه میدهم، هوا خنک شده و نرخها بالا رفته است و ما و سایر افراد فقیر و بیچاره نمیتوانیم در این شرایط بیپولی و بیکاری آرد، برنج و روغن خریداری کنیم.»
فقر در افغانستان بیداد میکند. جدیدترین گزارش مرکز آمار افغانستان نشان میدهد که نزدیک به ۵۲ درصد از جمعیت کشور در فقر همهجانبه بهسر میبرند.
نظرمحمد 65 ساله که در هوای سرد هرات توسط کراچی بارهای مردم را در ازای پول ناچیز انتقال میهد، حکومت را مقصر افزایش قیمت مواد اولیه میداند: «من هشت فرزند دارم و این روزها بیکاری هم به اوجش رسیده، ما چه قسم خرج خانه را پیدا کنیم؟ تاجران هر قسم که دلشان خواسته باشد، مواد خوراکی را میفروشند، دولت هم هیچ کاری نمیکند.»
احمد ضیا حیدری، از دکانداران جاده عیدگاه هرات به روزنامه اطلاعات روز میگوید در یک هفته در قیمت مواد اولیه در هرات تغییرات زیادی آمده است. او میگوید: «یک کیلوگرام لوبیا قبلا به 80 افغانی به فروش میرسید، اکنون به 90 افغانی رسیده؛ یک کیلوگرام عدس قبلا 50 افغانی بود، فعلا به 60 افغانی رسیده؛ یک بوجی آرد قبلا به 1350 افغانی به فروش میرسید، اکنون به 1550 افغانی به فروش میرسد؛ یک تیم روغن قبلا به 1050 افغانی بود، فعلا به 1300 افغانی به فروش میرسد.» دکانداران در هرات مدعیاند که عمدا گرانفروشی نمیکنند و صرفا اجناس را از تجاران با بهای گران خریداری و به فروش میرسانند و ناگزیرند که گران بفروشند
بیانصافی تاجران، بیخبری دولت
برآورد میشود در یک هفتهی گذشته قیمت خوراکی و سوخت در هرات حدود 30 درصد بالاتر رفته است. شورای ولایتی هرات در واکنش به این وضعیت میگوید دولت بر وضعیت بازار هیچ کنترلی ندارد و بازرگانان نیز تنها به سود بیشتر فکر میکنند.
کامران علیزایی، رییس شورای ولایتی هرات به روزنامه اطلاعات روز میگوید تا هنوز شدت سرما در هرات خیلی زیاد نیست، اما قیمت گاز از 45 افغانی به 60 افغانی رسیده است. به گفتهی آقای علیزایی این افزایش نشاندهندهی بیتوجهی دولت است که زندگی را برای مردم فقیر جامعه دشوار میسازد. رییس شورای ولایتی هرات گفت: «اجناسی چون برنج، روغن، آرد و حتا گاز مایع گاها بدون محصول گمرک وارد هرات میشود و ادارههای دولتی در بدل اخذ رشوه به آنان اجازهی ورود به بازار میدهند و بازرگانان هم هر طور که دلشان بخواهد، اجناس را به مردم فقیر میفروشند.»
معاون شورای ولایتی هرات نیز میگوید دست دولت، بازرگانان و حتا برخی نمایندگان شورای ولایتی هرات در فساد اداری دخیل است و در این میان مردم فقیر هستند که قربانی فساد و سوءاستفادهها میشوند. توریالی طاهری، معاون شورای ولایتی هرات میگوید: «نمایندگان شورای ولایتی هیچ نظارتی از بازارهای هرات ندارند.»
والی هرات در این خصوص چه میگوید؟
در پیوند به افزایش نرخ مواد اولیه، والی هرات انگشت انتقاد را به سمت بازرگانان و واردکنندگان نشانه گرفته و آنان را متهم به بیانصافی در حق افراد فقیر جامعه میکند. عبدالقیوم رحیمی، والی هرات به روزنامه اطلاعات میگوید تاجران و واردکنندگان بیانصاف هستند و گرانفروشی میکنند: «همه ساله ما شاهد هستیم که یا در ماه مبارک رمضان یا هم در فصل زمستان قیمتها بالا میرود و در این زمینه دولت هیچ دخل و تصرفی ندارد». والی هرات از واردکنندگان مواد اولیه و بازرگانان میخواهد تا دست از احتکار و گرانفروشی بردارند؛ چون وضعیت اقتصادی مردم ضعیف است و قدرت خریداری نیازهای اولیه را در فصل سرما ندارند.
در واکنش به گفتههای والی هرات و نمایندگان شورای ولایتی این ولایت، مسئولان در اتاق تجارت و سرمایهگذاری ولایت هرات ادعا بیانصافی را رد میکنند. یونس قاضیزاده، رییس اتاق تجارت و سرمایهگذاری ولایت هرات به روزنامه اطلاعات روز گفت که هماکنون یک کیلوگرام گاز مایع در بدل 47 افغانی به همان نرخ قبلی توسط بارزگانان و واردکنندگان گاز مایع به بازار عرضه میشود. آقای قاضیزاده افزود که نرخ مواد اولیه از سایر کشورها به هرات وارد میشود و بستگی به نرخ دالر دارد. به گفتهی رییس اتاق تجارت هرات، پرچونفروشان و دکانداران از سردی هوا سوءاستفاده میکنند و مواد اولیه را با نرخ بالاتر به باشندگان به فروش میرسانند. رییس اتاق تجارت هرات تأکید میکند بازرگانان مطابق به معیارهایی که تعیین شده، مواد سوخت و سایر مواد خوارکی را از خارج کشور وارد کرده و به فروش میرسانند. وی افزود: «ریاست نفت و گاز هرات مکلف است تا بهگونهی جدی این موضوع را بررسی کند و افرادی که دست به گرانفروشی میزنند، با آنان برخورد کند.»
روزانه دو هزار تٌن گاز مایع از مرز کشورهای ترکمنستان و ایران به ولایت هرات وارد میشود که از میان 300 تُن گاز وارداتی را هراتیان به مصرف میرسانند و متباقی به سایر ولایتهای کشور صادر میشود. در همین حال بیشتر مواد خوراکی از مرز کشورهای پاکستان، ایران و ترکمنستان به این ولایت وارد میشود.
در حالی مردم در هرات از افزایش بهای مواد خوراکی و سوخت شکایت دارند که به تازگی سازمان خوراک و زراعت ملل متحد (FAO) میگوید که ۴۴.۶ درصد شهروندان افغانستان به غذای کافی دسترسی ندارند.
