دیوان کیفری بین‌المللی متاسفانه از تحقیق در مورد جنایات جنگی در افغانستان خودداری ورزید و احتمال عدم همکاری ایالات متحده و افغانستان با این تحقیق را از جمله دلایل این خودداری خواند. تصمیم دیوان کیفری بین‌المللی در حال حاضر تحت تجدیدنظر است.

دیپلمات ـ زمان سلطانی
مترجم: جلیل پژواک

گفت‌وگوهای صلح به افغانستان بازگشته و چشم‌انداز مذاکرات بین دولت امریکا و طالبان در حال احیاشدن است. ایالات متحده و طالبان به احتمال زیاد برای توافق در مورد جدول زمانی خروج نیروهای امریکایی، کاهش خشونت و توافق نهایی تشریک قدرت مذاکره خواهند کرد. طرفین در اتاق کنفرانس هتلی در دوحه جزئیات این توافق را به بحث خواهند گرفت. آنچه در آجندای مذاکرات کنونی دیده نمی‌شود، سرنوشت مردم افغانستان است؛ این‌که آیا توافق بین ایالات متحده و طالبان تضمین خواهد کرد که در فردای توافق به حقوق افغان‌ها ـ از جمله آزادی بیان، برابری و عدم تبعیض و عدالت ـ احترام گذاشته خواهد شد؟

اما با این‌که صحبت از صلح است، درگیری مسلحانه در افغانستان همچنان ادامه دارد. جنگ در حال گسترش است و شمار تلفات غیرنظامیان نیز پیوسته در حال افزایش. سال گذشته یکی از مرگ‌بارترین سال‌ها برای افغانستان بود. تنها در ۹ ماه اول سال ۲۰۱۹، دست‌کم ۲۵۶۳ غیرنظامی کشته و ۵۶۷۶ تن دیگر زخمی شدند. منازعه‌ی افغانستان مرگ‌بارترین منازعه در جهان برای کودکان است. غیرنظامیان به‌صورت خودسرانه و عمدی توسط طالبان هدف قرار می‌گیرند؛ جنایات جنگی این گروه دامن غیرنظامیان را حتا در مسجد و مکتب نیز گرفته است. علاوه براین، گروه مسلحی که خود را دولت اسلامی در خراسان می‌خواند، ایدئولوژی فرقه‌گرایانه و کینه‌جویانه‌ای دارد که با بی‌رحمی برای تحقق آن غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهد؛ از جمله بمب‌گذاری مراسم عروسی یک شیعه هزاره که در آن نزدیک به ۱۰۰ نفر کشته شدند و بسیاری از آن‌ها کودک بودند. رقم زخمی‌های این بمب‌گذاری تقریباً دو برابر کشته‌ها بود.

با این‌حال، از ماه جنوری تا جون بیشتر کشتارها توسط گروه‌های مسلح نه بلکه توسط نیروهای مسلح افغانستان از جمله گروه‌های مسلح مخفی و نیروهای بین‌المللی که از آن‌ها حمایت می‌کنند، انجام شده است. براساس گزارش سازمان ملل متحد در سال گذشته، بمباران اماکنی که گفته می‌‌شد در آن «شیشه» (نوعی مواد مخدر) تولید می‌شود، جان بیش از ۶۰ غیرنظامی را گرفته [است]. در ماه دسامبر، حمله‌ی هواپیمای بدون‌سرنشین ایالات متحده منجر به کشته‌شدن ۵ نفر سرنشین یک موتر، از جمله مادری شد که تازه فرزندش را به دنیا آورده بود. عملیات‌های «جست‌وجوی شبانه» منجر به مرگ غیرنظامیان بیشتری شده است. در سپتامبر سال گذشته، ریاست امنیت ملی عملیاتی را در ولایت ننگرهار سازمان‌دهی کرد که باعث کشته‌شدن ۴ برادر شد. این عملیات اعتراضی را برانگیخت که در نهایت به استعفای رییس امنیت ملی ختم شد.

جنگ کنونی افغانستان که اکنون وارد نوزدهمین سال خود شده است، اغلب طولانی‌ترین جنگ تاریخ امریکا خوانده می‌شود. آنچه اغلب فراموش می‌شود این است که افغانستان نزدیک به چهار دهه می‌شود که میدان جنگ مداوم بوده است. جنگ از هر سه افغان، یک نفر را آواره کرد و میلیون‌ها نفر در اثر آن به کشورهای همسایه مهاجر شدند. خانواده‌هایی که امروز عزادار عزیزانی اند که قربانی جنگ ۱۹ ساله کنونی شده‌اند، دیروز نیز، چه در جریان جنگ داخلی دهه ۱۹۹۰ چه در زمان حمله شوروی و چه در زمان طالبان، در ماتم عزیزان دیگر خود نشسته بودند.

ما نمی‌دانیم در جنگ‌های قبلی چند نفر کشته شدند. هزاران خانواده‌ی افغان وجود دارند که هنوز نمی‌دانند برای عزیزان‌شان که روزی خانه را ترک کردند و هرگز برنگشتند، چه اتفاقی افتاده است. آنچه ما در دست داریم، گزارش‌های سازمان‌ ملل متحد در مورد دهه‌ی گذشته است. این گزارش‌ها می‌گوید که از سال ۲۰۰۹ تاکنون نزدیک به ۱۰۰ هزار غیرنظامی افغان در اثر جنگ کشته یا زخمی شده‌اند. برآوردها براین است که از این رقم، حدود ۳۴ هزار نفر کشته‌ شده‌اند. بیش از ۲۲ هزار تن از کشته‌ها کودکان و حدود ۹ هزار تن دیگر زنان بوده‌اند. قربانیان از هر گوشه و کنار کشور، از هر گروه سنی، از هر قوم، از هر مذهب و از هر ولایت افغانستان می‌باشند. تنها چیزی که افغان‌ها را متحد می‌کند، خاطره‌ی غم‌انگیز از دست‌دادن عزیزان‌شان است.

برای قربانیان جنگ افغانستان عدالت برقرار نشده است. دولت افغانستان، ایالات متحده و سایر شرکای بین‌المللی بارها نه‌تنها در محافظت از غیرنظامیان بلکه در انجام تحقیقات و پیگردهای واقعی جرایم تحت قوانین بین‌المللی ناکام مانده‌اند. با توجه به این کوتاهی در انجام وظیفه، دیوان کیفری بین‌المللی خواست تا خود در مورد جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت، که از سال ۲۰۰۳ ـ زیرا افغانستان در همین سال عضو اساس‌نامه‌ی رُم شد ـ تاکنون همه‌ی طرفین جنگ مرتکب آن شده‌اند، تحقیق کند. دولت ترمپ به جای همکاری با دیوان کیفری بین‌المللی کاری کرد که دادگاه مجبور شود تحقیق نکند. از قضا ایالات متحده با اصرار بر حق مصونیت خود، در واقع طالبان و سایر گروه‌های مسلح را از پاسخ‌گویی محافظت می‌کند.

دیوان کیفری بین‌المللی متاسفانه از تحقیق در مورد جنایات جنگی در افغانستان خودداری ورزید و احتمال عدم همکاری ایالات متحده و افغانستان با این تحقیق را از جمله دلایل این خودداری خواند. تصمیم دیوان کیفری بین‌المللی در حال حاضر تحت تجدیدنظر است. اگر دیوان بین‌المللی از تصمیم خود عقب نگردد، در واقع ـ همانند کار همیشگی جامعه‌ی بین‌المللی ـ قربانیان جنگ افغانستان را نادیده گرفته است. پرونده‌ی ۶۹۹ قربانی در جلسه‌ی مقدماتی دیوان کیفری بین‌المللی ارائه شد، از آن جمله در ۶۸۰ پرونده‌ از امکان تحقیق به هدف به عدالت کشاندن افراد مسئول، جلوگیری از جنایات بیشتر و اثبات حقیقت، استقبال شده بود.

هرگونه توافق صلح نیز باید این شرایط را رعایت کند. هیچ‌کس بیشتر از خود مردم افغانستان خواهان صلح نیستند؛ مردمی که دیریست گرفتار رنج و دردند. اما صلح صرفاً به معنای توقف خصومت‌های مسلحانه نمی‌تواند باشد. برای این‌که روند صلح شایسته‌ی نام صلح باشد، صدای افغان‌ها، به‌ویژه زنان افغانستان و خواست‌های آنان برای عدالت و پاسخ‌گویی نباید نادیده گرفته شود. هرگونه توافق صلح در افغانستان باید حفظ حقوق بشر را که طی دو دهه‌ی گذشته با کار و تلاش دشوار حاصل شده، تضمین کند.

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of