زنان همچنان می‌توانند با نظارت از پیشرفت‌های مذاکرات از بحث‌ها، اجندا و موارد تخنیکی مرتبط به زنان نظارت کنند و با تهیه‌ی اسناد و مدارک مرتبط به قوانین ملی و بین‌المللی، پالیسی‌ها و استراتیژی‌های زنان هیأت مذاکره‌کننده را حمایت کنند.

اشاره: توافق امریکا و طالبان برای آوردن صلح در افغانستان شنبه هفته گذشته، 29 فبروری در دوحه توسط طرفین امضا شد. با امضای این توافق، روند صلح به مرحله جدیدی رسیده است: آغاز مذاکرات بین‌الافغانی تا رسیدن به آتش‌بس دایمی و توافق بر سر نظام آینده افغانستان. اطلاعات روز به مناسبت هشتم مارچ، در چارچوب سه سوال اساسی نگرانی‌ها، مشارکت و نقش زنان در گفت‌وگوهای صلح را با زنان پیشرو در عرصه حقوق و آزادی زنان به بحث می‌گیرد.

سمیرا حمیدی، کارشناسی ارشد در حقوق بین‌الملل از دانشگاه یورک کشور انگلستان دارد. او به‌عنوان مشاور مستقل برای تقویت حضور زنان در جامعه کار می‌کند. در این گفت‌وگو خانم حمیدی به مهم‌ترین پرسش‌های مربوط به زنان و صلح پاسخ داده است.

اطلاعات روز: امضای توافق‌نامه‌ی «آوردن صلح در افغانستان» میان امریکار و طالبان پس از 19 سال دشمنی و درگیری برای شما زنان چه معنا دارد؟ آیا این توافق‌نامه شما را نگران کرده است یا امیدوار؟ امیدواری این توافق‌نامه چیست و ناامیدی از این توافق‌نامه چرا؟

حمیدی: درحالی‌که از هر قدمی که برای آوردن صلح در افغانستان گذاشته می‌شود بیش‌تر از همه توسط زنان افغان استقبال شده، ولی امضای توافق‌نامه‌ی آوردن صلح در افغانستان میان امریکا و طالبان باعث تشویش و نگرانی‌مان شده است. یکی از تشویش‌هایی که امضای این توافق‌نامه به میان آورده معامله‌های پشت‌پرده و مذاکرات پنهانی ایالات متحده امریکا و طالبان است. تا روزی که این سند به امضا رسید، دسترسی به آن وجود نداشت. درحالی‌که امریکا برای منفعت خود به گروه طالبان مشروعیت تکان‌دهنده داده است و هدفش تنها خارج‌شدن از افغانستان است. پایداری و تأثیرگذاری این توافق‌نامه هنوز هم پرسش‌برانگیز است. زنان افغان از شروع مذاکرات امریکا و طالبان، برای خطوط خود دادخواهی کرده‌اند. متأسفانه در بسیاری مواقع از جانب سیاست‌مداران امریکایی پیامی که به زنان داده شده این است که حقوق بشر و حقوق زنان مربوط ما نمی‌شود. وقتی امریکا در سال 2001 به افغانستان حمله کرد، یکی از شعارهای جورج بوش و خانمش «حفاظت حقوق زنان افغان» بود ولی متأسفانه 19 سال بعد، این شعار برای همین امریکایی‌ها معنا ندارد. امیدواری این توافق‌نامه را فقط می‌توانیم در بسترسازی قدم‌های بعدی که مذاکرات بین‌الافعانی است بگویم و ناامیدواری این است که بعد از امضای این توافق‌نامه پیام‌ها و عکس‌العمل‌های ضدونقیص را از جانب امریکا و طالبان شاهدیم. توافق‌نامه‌ی امضاشده هیچ نوع ضمایت اجرایی‌شدن و پایداربودن را ندارد. تشویش دیگر که قابل ملاحظه برای تمام مردم به‌خصوص زنان است موافقت برای رهایی پنج‌هزار زندانی طالب توسط حکومت است. این‌جا ما شاهد زیر پاشدن آشکار عدالت و حقوق قربانیان هستیم. در میان این پنج‌هزار کسانی‌اند که در حملات و کشتار بی‌شمار مردم شامل زنان و کودکان دست داشته‌اند، امریکا نمی‌تواند یک گروه ناقض را برای منفعت خود اولویت بدهد و برای رهایی پنج‌هزار طالب معامله کند.

اطلاعات روز: فارغ از این که زنان امیدوار باشند یا نگران، در چند روز یا هفته آینده هیأت همه‌شمول برای مذاکره با طالبان باید تعیین شود. نمایندگان زنان در هیأت مذاکره‌کننده و یا در کل هیأت مذاکره‌کننده به نگرانی‌های شما چطور می‌توانند پاسخ دهد یا امیدواری‌های ‌زنان را حفظ و گسترش دهد؟

حمیدی: با به‌وجودآمدن فضای مذاکره، مهم‌ترین مسئولیت به هیأت مذاکره‌کننده برمی‌گردد. یکی از مسئولیت‌های هیأت‌ مذاکره مشاوره و جمع‌آوری معلومات از گروه‌های مختلف به‌خصوص زنان است. به‌طور مثال اگر قرار باشد 15 تن که شامل هیأت مذاکره‌اند، فکر کنند از وضعیت زنان تحلیل عمومی دارند، معلومات کافی در دست دارند و می‌توانند هر سوال و بحث را با طالبان به پیش ببرند، این اشتباه‌شان خواهد بود. واضع است که در جریان مذاکرات مسایل محرم هم وجود دارد که توقع نمی‌رود هیأت مذاکره‌کننده آن را شریک کنند، ولی در بحث حقوق زنان و یا شروط مشخص در مورد زنان، این هیأت به‌خصوص اعضای مذاکره‌کننده زن ضرورت به داشتن ارتباط مستقیم با زنان بیرون از مذاکره داشته باشند. همچنان زنان که شامل هیأت مذاکره نیستند، مسئولیت مساوی برای نظارت از پیشرفت مذاکرات دارند. زنان افغان تا وقتی با یکدیگر به‌شکل شفاف و حسابده همکار نباشند، نقش‌شان در مذاکرات صلح شاید سمبولیک و بی‌اثر بماند. همچنان زنان افغان که شامل هیأت مذاکره‌اند نباید تمام بحث‌شان در مورد حقوق زنان باشد، این زنان باید همه‌شمول‌بودن خود را به اثبات برسانند و در موارد مانند تقسیم قدرت، پروسه خلع سلاح، قانون‌گذاری، مشارکت سیاسی اجتماعی، اقتصادی گروه‌های مختلف مانند جوانان، اقلیت‌ها و دیگر گروه‌ها را مد نظر بگیرند. در اخیر، هیأت مذاکره‌کننده امیدوارم کسانی باشند که به حقوق، قوت و تقویت زنان باورمندند و آگاهی کافی از دست‌آوردهای زنان افغان در 19 سال گذشته داشته باشند تا بتوانند به‌شکل واقع‌بینانه از حقوق زنان و خطوط سرخ‌شان نمایندگی کنند.

اطلاعات روز: چی موضوعاتی برای زنان در مذاکرات بین‌الافغانی و در توافق احتمالی بر سر آینده افغانستان باید مهم باشد؟

حمیدی: زنان افغان در 19 سال گذشته با تلاش‌ها و قربانی‌های فراوان توانسته‌اند دست‌آوردهای قابل ملاحظه داشته باشند. حفظ دست‌آوردهای زنان، تضمین این‌که هیچ ممانعت برای مشارکت و حضور زنان در مذاکرات بحث نخواهد شد، مهم است. زنان افغان حدود نیم نفوس مملکت را تشکیل می‌دهند، در بخش‌های امینتی، انکشافی و سیاسی، عدلی و قضایی همچنان در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی نقش مهم را بازی کرده‌اند. به‌طور مثال 27 فیصد مشارکت زنان در مجلس نمایندگان، ماده 22 قانون اساسی افغانستان، قانون منع خشونت علیه زنان، وزارت امور زنان، مدافعان حقوق بشر زن و زنان در رسانه‌های آزاد، زنان داکتر، معلم، پولیس، نرس، انجنیر، فیلم‌ساز را مذاکرات صلح نمی‌تواند نادیده بگیرد. هر نوع موقف‌گیری و یا معامله بر مسایل زنان به خواست طالبان که مسئول نقض اشکار حقوق زنان در دوران‌شان بوده‌اند، قابل قبول نیست. موضوع مهم دیگر این است که زنان افغان در هر بحث و قدم که برای پلان‌ها بعد از توافق‌نامه‌ی صلح میان طالبان و حکومت گذاشته می‌شود، شامل باشند. زنان افغان مانند گذشته در مشاوره‌ها، تصمیم‌گیری‌ها و بحث‌ها برای صلح پایدار می‌توانند تأثیرگذار باشند. شعار و موقف هیأت مذاکره‌کننده به‌خصوص اعضای زن باید نه به هر نوع تبعیض و فشار بر زنان افغان باشد.

اطلاعات روز: زنان تقریبا نصف نفوس افغانستان را تشکل میدهند جدا از هیأت مذاکره‌کننده که بر سر حقوق سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و تحصیل و کار زنان با طالبان چانه‌زنی خواهند کرد، زنان افغانستان در کنار هیأت مذاکره‌کننده چی اقدامات را باید روی دست بگیرند که 1. نماینده‌های زنان در هیأت مذاکره را حمایت کند، 2. بر نتایجی دلخواه که زنان در مذاکرات دنبال می‌کنند اثر بگذارد، 3. نگرانی‌های زنان از نتایج مذاکره را رفع و امیدواری‌ها و دست‌آوردهای موجود را تقویت کند؟

حمیدی: درحالی‌که هیأت مذاکره‌کننده تا به حال معلوم نیست و این‌که چه نوع افراد در این مذاکره خواهند بود باز هم مواردی است که زنان افغان جهت آمادگی برای رسانیدن نظریات، خواست‌ها و پیشنهادات‌شان را با هیأت مذاکره‌کننده و طالبان به‌شکل مسلسل شریک کنند.

زنان افغان با تشکل گروه مشورتی قوی می‌توانند با زنان که در هیأت مذاکره شاملند به تماس باشند و در جمع‌آوری معلومات، دادن تحلیل‌های مشخص مرتبط به زنان و صلح و یا خواست زنان از پروسه صلح در بخش‌های مختلف مذاکرات معلومات ارایه کنند. زنان همچنان می‌توانند با نظارت از پیشرفت‌های مذاکرات از بحث‌ها، اجندا و موارد تخنیکی مرتبط به زنان نظارت کنند و با تهیه‌ی اسناد و مدارک مرتبط به قوانین ملی و بین‌المللی، پالیسی‌ها و استراتیژی‌های زنان هیأت مذاکره‌کننده را حمایت کنند. همچنان زنان می‌توانند با گروه تماس، با زنان بعضی کشورهای دیگر مانند فلپین، کلمبیا، نیپال و لایبریا برای گرفتن نظریات و آموخته‌ها از تجارب این زنان از پروسه‌های صلح که دخیل بوده‌اند معلومات لازم برای زنان هیأت مذاکره‌کننده فراهم کنند. همچنان زنان می‌توانند با همه‌شمول‌سازی نظریات نه‌تنها از جانب یک گروه کوچک در کابل بلکه با مشاوره و بحث با زنان از تمام ولایات نظرهای زنان را به‌شکل متداوم با هیأت مذاکره‌کننده شریک کنند. همچنان زنان افغان می‌توانند در همه‌شمول‌بودن و همچنان شمولیت موارد مشخص در مورد نقش زنان در پروسه بعد از توافق‌نامه صلح نقش بازی کنند و نه‌تنها زنان بلکه تمام هیأت مذاکره‌کننده را متوجه این مسایل کنند. باید یادآور شوم که هیأت‌های که در گذشته تعیین شده بوده‌اند هیچ نوع مسئولیت حسابدهی و به تماس‌بودن با زنان را به دوش نگرفته بودند. اغاز مذاکرات صلح قدم مهم، حساس و سرنوشت‌ساز است و از این جهت توقع من این است که برای مطمئن‌شدن نقش زنان و همچنان حضور پرمعنا و تأثیرگذار زنان در پروسه مذاکرات و همچنان شامل‌کردن خطوط قرمز زنان و خواست‌های‌شان، زنان که عضو هیأت مذاکره‌کننده خواهند بود باید با شفافیت کامل با زنان بیرون از پروسه هماهنگی کنند در غیر آن حضور سمبولیک آن‌ها هیچ کمکی به نیم نفوس مملکت نخواهد کرد.

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
Notify of