هشت روز جنگ در قلعه‌نو؛ بر مردم بادغیس چه گذشت؟

هشت روز جنگ در قلعه‌نو؛ بر مردم بادغیس چه گذشت؟

آتش‌ جنگ در شهر قلعه‌نو، مرکز ولایت بادغیس روز پنج‌شنبه، ۲۴ سرطان فروکش کرد. این جنگ ویران‌گر برای هشت روز متوالی ادامه داشت و طالبان با آخرین توان‌شان به شهر قلعه‌نو و کمربندهای امنیتی به‌شدت متزلزل این شهر حمله کردند.

یک شب پس از حمله گسترده طالبان به قلعه‌نو، چندین مقام ارشد امنیتی به گروه طالبان پیوستند. منابع معتبر در بادغیس به روزنامه اطلاعات‌روز گفته بودند که خواجه مراد مرادی، آمر امنیت پولیس بادغیس، خداداد طیب ولسوال آب‌کمری، ادهم، فرمانده نیروهای خیزش مردمی، سراج‌الدین، فرمانده تولی قرارگاه پولیس و محمد عمر آمر حوزه اول پولیس بادغیس با پنج عراده تانک هاموی و با بیش از صد نیرو به گروه طالبان ملحق شدند.

به باور بسیاری‌ها، پیوستن این شمار از مقام‌های امنیتی به طالبان، باعث دلهره و ترس در میان نظامیان دیگر و وسوسه‌شدن طالبان برای حمله به قلعه‌نو شده است.

ضیاءالدین اکازی، نماینده بادغیس در پارلمان از عملکرد مقام‌های مرکزی و قول‌اردوی ۲۰۷ ظفر انتقاد می‌کند و مدعی است که در جنگ هشت روزه شهر قلعه‌نو، هیچ نیروی کمکی فرستاده نشده است: «مردم بادغیس به خود ساختمان و دکان در شهر قلعه‌نو جور کرده بودند، اما در جنگ از بین رفت و برای ما هم جای نگرانی است که چرا حکومت کمک نفرستاده است.»

او حکومت را متهم می‌کند که به جای بهبود وضعیت امنیتی بادغیس و مهار حملات طالبان، به تبلیغات فیس‌بوکی روی آورده است: «حکومت ما حکومت فیس‌بوکی است و ما این قسم حکومت نمی‌خواهیم و حکومت به فیس‌بوک نمی‌چلد و شهر ما را خراب کردند.»

از سویی هم، عبدالطیف روستایی، رییس صحت عامه بادغیس به روزنامه اطلاعات روز می‌گوید که در جریان جنگ در قلعه‌نو، سه تن کشته و ۷۳ تن دیگر زخمی شده‌اند. او تمام کشته و زخمیان را غیرنظامیان می‌داند.

مسئولان محلی بادغیس آمار تلفات نظامیان را ارائه نمی‌کنند، اما یک منبع معتبر که خواست نامی از وی برده نشود، هفته گذشته به اطلاعات روز گفته بود که در چهار روز جنگ، اجساد ۱۳ تن به شمول نظامیان به شفاخانه بادغیس منتقل کرده شده است. این منبع حتی گفته بود که از شدت جرئت چهره اجساد برخی از نظامیان قابل تشخیص نبوده است.

ضیاءالدین اکازی، نماینده مردم بادغیس در پارلمان می‌گوید که حکومت نیروی کمکی برای مقابله با تهدیدات طالبان در شهر قلعه‌نو نفرستاده است
ضیاءالدین اکازی، نماینده مردم بادغیس در پارلمان می‌گوید که حکومت نیروی کمکی برای مقابله با تهدیدات طالبان در شهر قلعه‌نو نفرستاده است

«برگشت آرامش»

پس از جنگ نفس‌گیر میان نیروهای دولتی و طالبان که بارها شهر قلعه‌نو به خط نخست جنگ مبدل گشته بود، مقام‌های محلی بادغیس اعلام کردند که گروه طالبان درخواست بزرگان قوم و موسفیدان را مبنی بر آتش‌بس پذیرفته‌اند.

حسام‌الدین شمس، والی بادغیس به روزنامه اطلاعات روز می‌گوید که جنگجویان گروه طالبان پنج‌شنبه، ۲۴ سرطان شهر قلعه‌نو را ترک کردند و مشخص نیست تا چه زمانی طالبان به تعهدشان به ۱۰ بزرگ قوم مبنی بر دوام آتش‌بس پایبند خواهند بود: «ما آتش‌بس را مراعات می‌کنیم، اما امیدوار هستیم که گروه طالبان نیز پابند آتش‌بس باشند. نیروهای امنیتی و دفاعی برای تأمین امنیت شهر قلعه‌نو آمادگی لازم را دارند.»

ذبیح‌الله مجاهد، سخن‌گوی گروه طالبان به روزنامه اطلاعات روز می‌گوید که آنان در بادغیس آتش‌بس نکرده‌اند، بل خط مقدم جنگ را از شهر قلعه‌نو برای آرامش مردم و تجلیل از عید قربان عقب برده‌اند: «آتش‌بس با حکومت در قلعه‎‌نو نکردیم و خط جنگ عقب بردیم، تا مردم در آرامش زندگی کنند.»

اما برخی از ساکنان بادغیس دلهره و هراس دارند که آرام شدن جنگ در قلعه‌نو، به آرامش قبل از توفان مبدل نگردد و طالبان با تجدید قوا و با بهره‌گیری از آتش‌بس، حملات شان را به این شهر افزایش دهند.

نمایندگان مردم بادغیس در پارلمان و شورای ولایتی از حکومت می‌خواهند که نیروی بیشتر به شهر قلعه‌نو بفرستد
نمایندگان مردم بادغیس در پارلمان و شورای ولایتی از حکومت می‌خواهند که نیروی بیشتر به شهر قلعه‌نو بفرستد

آوارگی خانواده‌ها

با شدت گرفتن جنگ، ساکنان شهر قلعه‌نو، به جزء فرار به روستاهای قلعه‌نو و ولسوالی‌ها و شهر هرات چاره‌ی نداشتند و بسیاری‌ها حتی فرصت آوردن امکانات شان را نداشتند. بسیاری از آوارگان جنگ بادغیس در بدترین شرایط ممکن زندگی می‌کنند و در تقلای به‌دست آوردن یک لقمه نان هستند.

رئوفه، ۳۰ ساله برای نجات جان پنج فرزندش فرار را برقرار در قلعه‌نو ترجیع داده و او نتوانسته هیچ چیز حتی یک کمپل برای خود به هرات بیاورد.

او در کمپ انصار هرات (مرکز حمایت از بیجاشدگان داخلی و اخراج شدگان از ایران) مراجعه کرده است. او یک عریضه کمک در دست دارد، تا با کمک حکومت و یا نهادهای امدادرسان دشواری آوارگی را کم‌تر کند.

او با سراسیمگی زیاد زادگاه‌اش قلعه‌نو را ترک کرد و حالا هیچ اطلاعی از همسرش که عضو نیروهای ارتش بوده ندارد و طی یک ماه اخیر نتوانسته که با وی تماس بگیرد: «برادر جان برای رییس مهاجرین بگوید که ما هیچی نداریم. از شوهر خود خبری ندارم و من با سه خانواده دیگر در یک خانه زندگی می‌کنیم. بخدا قسم هیچی ندارم.»

به‌دلیل پایبندی به ارزش‌های سنتی در بادغیس، رئوفه نمی‌خواهد که از وی یا کودکان‌اش عکس‌برداری کنم.

هرات به کانون توجه بیجاشدگان جنگ بادغیس مبدل گشته است، اما در شهر هرات، قیمت کرایه مسکن بلند رفته و بسیاری از آوارگان جنگ، قادر به پرداخت کرایه نیستند.

فضل احمد، ۲۴ سال دارد و با خانواده‌اش از بادغیس به هرات فرار کرده است. او به اطلاعات روز می‌گوید که قیمت کرایه خانه بسیار زیاد است و حتی در مناطق دور دست هرات هم‌چو آسیاب کلوخی، یک خانه تا ۲۵۰۰ افغانی ماهوار به کرایه داده می‌شود.

او در جیب خود هیچ پولی برای دادن کرایه ندارد و در تلاش قرض کردن پول از دوستان خود در هرات است: «جنگ در قلعه‌نو بسیار زیاد بود و ما تنها توانستیم که خود را نجات بدهیم و به هرات بیایم. این‌جا کرایه خانه‌ها بلند است. کاشکی آرامی در قلعه‌نو شود، تا دوباره پس به منطقه خود برگردیم.»

نمایندگان مردم بادغیس در پارلمان و شورای ولایتی روز چهارشنبه، ۲۴ سرطان در یک کنفرانس خبری گفته بودند که بیش از ۲۰ هزار خانواده از بادغیس به هرات آواره شده‌اند.

اما مبین قادری، رییس مهاجرین و عودت کنندگان هرات به روزنامه اطلاعات روز گفت که طی یک ماه اخیر ۲۴۰۳ خانواده از ولایت‌های هم جوار به هرات به‌خاطر جنگ‌ها آواره شده‌اند، اما آنان بودجه کمی برای برای کمک شمار کمی از این آوارگان در اختیار دارند.

عقب‌نشینی طالبان از شهر قلعه‌نو برگشت آرامش به این شهر عکس: شبکه‌های اجتماعی
عقب‌نشینی طالبان از شهر قلعه‌نو برگشت آرامش به این شهر عکس: شبکه‌های اجتماعی

«غارت اموال»

شعله‌ور شدن جنگ در قلعه‌نو و مصروف شدن نیروهای امنیتی برای مقابله با طالبان باعث شد که برخی از افراد به چور و چپاول اموال برخی از منازل مسکونی و دکان‌ها بپردازند.

رئوفه، یکی از آوارگان جنگ قلعه‌نو مدعی است که بخش زیادی از اموال خانه‌اش غارت شده و حالا اگر به بادغیس هم برگردد، توان سر و سامان دادن به خانه‌اش ندارد.

هم چنین عکس‌های که از قلعه‌نو در شبکه‌های اجتماعی دست به دست می‌شود، نشان می‌دهد که برخی از دکان‌ها در آتش سوخته و یا دروازه این دکان‌ها به‌خاطر غارت باز شده است.

عبدالعزیز بیگ، رییس شورای ولایتی بادغیس به روزنامه اطلاعات روز می‌گوید که باید عاملان غارت اموال مردم شناسایی و بازداشت شوند: «دکانداران به ما تماس گرفتند که دکان‌های‌شان از طرف غارت می‌شود و این دکان‌ها باز می‌شود. تاریکی شب برای افراد فرصت طلب بهترین وقت برای چور اموال است.»

حسام‌الدین شمس، والی بادغیس می‌گوید که شدت جنگ باعث آسیب رسیدن به شمار زیادی از خانه‌ها و دکان‌ها شده است و باید طالبان دوباره بخت‌شان را برای تصرف شهر قلعه‌نو آزمایش نکنند: «طالبان از چهار طرف بالای شهر قلعه‌نو حمله کرده بودند، اما با مقاومت نیروهای امنیتی و دفاعی شکست خوردند.»

برخی از باشندگان بادغیس مدعی‌اند که اموال‌شان در نتیجه جنگ غارت شده است عکس: رادیو نریمان
برخی از باشندگان بادغیس مدعی‌اند که اموال‌شان در نتیجه جنگ غارت شده است عکس: رادیو نریمان

محدویت بر زنان

هجوم گسترده طالبان به شهر قلعه‌نو برای زنان فعال در بادغیس یک هشدار از برقراری حاکمیت طالبانی بوده است. شمار زیادی از زنان فعال بادغیس به‌شمول مونسه قادری، عضو شورای ولایتی این ولایت از ترس طالبان به شهر هرات پناه آورده‌اند.

او در مصاحبه با روزنامه اطلاعات روز از وضع قوانین سفت و سخت برای زنان در ولسوالی‌های بادغیس خبر می‌دهد که طالبان به زنان بدون محرم حتی اجازه بیرون شدن از خانه و شرکت در اجتماع را نمی‌دهند.

این عضو شورای ولایتی بادغیس معتقد است که در صورت تصرف شهر‌قلعه‌نو، هم چنان به زنان محدودیت شدید وضع خواهد شد: «طالبان هنوز به اندیشه‌های قدیم خود مبنی بر محدودیت بر زنان پایبند هستند. محدودیت‌های زیادی به زنان در ولسوالی‌های تحت کنترل طالبان وضع شده است و زنان اجازه بیرون شدن از خانه خود را ندارند.»

اما ذبیح‌الله مجاهد، سخن‌گوی گروه طالبان به اطلاعات روز می‌گوید که هیچ نوع محدودیت بر زنان در بادغیس وضع نشده است: «حقوق زنان محدود نشده و همان قسم که قبلاً زنان زندگی می‌کردند، حالا هم زندگی می‌کنند.»

مونسه قادری، عضو شورای ولایتی بادغیس می‌گوید که طالبان بر فعالیت زنان محدودیت وضع کرده‌اند
مونسه قادری، عضو شورای ولایتی بادغیس می‌گوید که طالبان بر فعالیت زنان محدودیت وضع کرده‌اند

در دوران حاکمیت رژیم طالبان در افغانستان در نیمه دوم دهه ۹۰ میلادی، زنان از بیش‌تر حقوق‌شان حتی رفتن به مکتب محروم بوده‌اند.

طالبان گفته‌اند که بر اساس شریعت اسلامی به زنان حق فعالیت را می‌دهند، اما از دید بسیاری‌ها، این دیدگاه طالبان کلی است.

با این همه، هر شش ولسوالی بادغیس زیر تسلط گروه طالبان قرار دارد و ساکنان شهر قلعه‌نو، از روزی می‌ترسند که طالبان موفق به تصرف این شهر شوند. آنان از حکومت مرکزی می‌خواهند که در قبال سرنوشت‌شان بی‌توجه نباشد و وضعیت امنیتی نابسامان را سامان بدهد.