طی هفتههای اخیر در ولایتهای جنوبی از جمله هلمند، قندهار و زابل بیمارییی با علایم شبیه به «کولرا» یا وبا شیوع یافته که تاکنون جان دهها نفر را گرفته است. صدها نفر دیگر نیز به این بیماری مبتلا شدهاند.
هرچند داکتران این بیماری را «کولرا» میخوانند، وزارت صحت عامه حکومت سرپرست طالبان میگوید که تاکنون «کولرا» در کشور شناسایی نشده است. به گفتهی این وزارت، مرضی که در ولایتهای گرمسیر شیوع کرده اسهالات شدید موسمی است.
این بیماری تنها در ولسوالی باغران هلمند، جان ۲۲ نفر را گرفته و نزدیک به ۶۰۰ نفر دیگر را بیمار کرده است. همچنین، از ابتلای ۵۰ نفر در ولسوالی گرشک هلمند نیز گزارش شده است.
منابع محلی در ولایت دایکندی نیز میگویند که ۱۱ نفر در روستاهای مرزی ولسوالی ناوهمیش این ولایت و ولسوالی باغران هلمند، در پی ابتلا به بیمارییی که شباهت با «کولرا» دارد، جان باختهاند.
به گفتهی منابع، این بیماری نزدیک به ۱۰ روز قبل در روستاهای «دشت»، «گیری جوی»، «تاک»، «شینیه» و چند روستای دیگر ولسوالی ناوهمیش شیوع یافته است.
همینطور، منابع محلی در ولسوالی شاهولیکوت ولایت قندهار میگویند که بیش از ۶۰ نفر در این ولسوالی به بیماری «کولرا» مبتلا شده و از این جمله تاکنون چهار نفر جان باختهاند.
این بیماری در شماری از ولسوالیهای ولایت زابل نیز شیوع یافته است. آماری از سایر ولایتها در دست نیست.
دلیل مرگ بیماران در باغران
بیمارییی که در جنوب شیوع یافته، تاکنون بیشترین مرگومیر را در منطقهی «گری» ولسوالی باغران هلمند در پی داشته است. به گفتهی داکترانی که در این ولسوالی حضور دارند، این بیماری با استفراغ و اسهال شدید به همراه است.
شرافالدين شرافت، یکی از این داکتران به روزنامه اطلاعات روز گفت که در اوایل شیوع بیماری، بهدلیل نبود داکتر و امکانات صحی، ۲۲ نفر از بیماران جان خود را از دست دادهاند. به گفتهی او، با رسیدن تیمهای صحی، بیماری تحت کنترل درآمده است و بیماران تداوی شدهاند.
او افزود، در صورتی که بیمار زودتر تحت تداوی قرار گیرد، صحتیاب میشود و در غیر این صورت بر اثر اسهال شدید تلف خواهد شد.
عوامل شیوع بیماری
داکتران در ولسوالی باغران هلمند، این بیماری را «کولرا» میخوانند و میگویند عوامل شیوع آن آلودگی آب است.
داکتر شرافت گفت که ساکنان ولسوالی باغران با کمبود آب صحی مواجهاند. به گفتهی او، در حال حاضر تیمهای صحی برای کنترل بیماری در آبهای آشامیدنی تابلیتهای تصفیهکننده منحل میکنند.
کمبود آب چالش جدی در ولایتهای جنوبی از جمله ارزگان، هلمند و قندهار عنوان میشود.
چندی پیش صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل (یونیسف) در گزارشی گفته بود که بخشهایی از ولایتهای ارزگان و قندهار با خشکسالی «مشقتبار» مواجه است.
یونیسف به نقل از نجیب، مرد ۵۵ ساله قندهاری و پدر نُه فرزند نوشته بود: «وقتی کامیون آب میرسد، [برای ما] به اندازهی پایان ماه رمضان مهم است. ما مثل عید جشن میگیریم.»
کولرا چیست؟
وزارت صحت عامه حکومت سرپرست طالبان تاکنون شناسایی موارد مثبت «کولرا» در کشور را تأیید نکرده است.
شرافت زمان، سخنگوی این وزارت به روزنامه اطلاعات روز گفت در نمونههایی که از ولایت هلمند برای آزمایش به کابل فرستاده شده، ویروس «کولرا» دیده نشده است.
او در عین حال میگوید که در فصل تابستان همهساله بیماریهای موسمی در شماری از ولایتها شیوع میکند. از دید داکتران اما آنچه که در هلمند و برخی دیگر از ولایتهای جنوبی شیوع کرده، «کولرا» یا وبا است.
همایون اکبری، داکتر موظف در شفاخانه افغان-جاپان در کابل میگوید که «کولرا» یکی از بیماریهای ویروسی است و چند صد سال قبل وجود داشته است. به گفتهی او، این بیماری قابل پیشگیری و تداوی است که دارو و واکسن آن نیز در افغانستان وجود دارد.
او افزود که عوامل انتشار این ویروس عدم دسترسی به خدمات صحی و رعایتنکردن حفظالصحه است. به گفتهی داکتران، کولرا بیماری ساری هم است که افراد مبتلا باید قرنطینه شوند تا از گسترش آن جلوگیری صورت گیرد.
«کولرا» چرا هنوز در افغانستان قربانی میگیرد؟
در پی تسلط طالبان بر افغانستان و قطع کمکهای خارجی، نظام صحی این کشور با فروپاشی مواجه شده است. کمبود دوا و تجهیزات و بودجه برای پرداخت معاش کارمندان صحی از چالشهای عمده مراکز صحی کشور دانسته میشود. گفته میشود که در این تحولات هزاران مرکز صحی در افغانستان تعطیل شدهاند.
با این حال، به گفتهی داکتر همایون اکبری، بیماران «کولرا» در مناطق دوردست بهدلیل دسترسی نداشتن به خدمات صحی جان خود را از دست دادهاند.
به گفتهی او، در مناطقی که این بیماری شیوع یافته، کلینک و پرسنل صحی مسلکی وجود ندارد و «داروفروش و پرستار نمیتوانند از مرگومیر جلوگیری کنند».
وقایه و تداوی «کولرا»
داکتران میگویند که فرد مبتلا به «کولرا» آب بدن خود را از دست میدهد و باید محلولی از آب پاک آشامیدنی با شکر، نمک و منرالهای دیگر به بیمار نوشانده شود. به گفتهی آنان، در موارد شدید، این مواد از طریق سروم مستقیما به خون رسانده میشود.
همایون اکبری همچنین تأکید دارد که باید بیمار هرچهزودتر به مرکز صحی انتقال داده شود و در غیر این صورت، با ضایعشدن آب بدن بیمار، تداوی او دشوار میشود.
به گفتهی داکتران، دسترسی به آب پاک آشامیدنی یکی از مهمترین و اساسیترین موارد برای جلوگیری از شیوع «کولرا» است.
مطابق توصیه کارشناسان صحی، در مناطقی که خطر ویروس وجود دارد باید آب آشامیدنی جوشانده و یا با استفاده از ماده کیمیایی «کلورین» تصفیه شود. در صورتی که این تدابیر ممکن نباشند، باید آب آشامیدنی با استفاده از پارچههای نازک فیلتر شود. همچنین، شستن دستها و پاک نگهداشتن غذا و محیط زیست از اهمیت بهسزا در وقایه «کولرا» برخوردار است.
