وزارت امور خارجهی ایران اعلامیهی اخیر طالبان را که گفته است که عدم تأمین حقآبهی ایران از رود هلمند به خشکسالی در افغانستان ربط دارد، رد کرده و محتوای آنرا «متناقض و نادرست» خوانده است.
در بیانیه تازهی وزارت امور خارجهی ایران که امروز (جمعه، ۲۹ ثور) منتشر شده، آمده است که «اظهارات متعدد برای عدم تحویل حقآبه»ی ایران از جمله طرح موضوع خشکسالی و کمشدن آب در هیرمند (هلمند) مستلزم بررسیهای کارشناسانه است و تا اکنون توسط کارشناسان ایرانی راستیآزمایی نشده است.
در اعلامیه تأکید شده است که معاهده ۱۳۵۱ بین ایران و افغانستان بهطور صریح و بدون هیچ ابهامی، حقآبهی ایران از رود هلمند را تعیین کرده است و «اتخاذ چنین مواضعی، غیرحقوقی و غیرقابل قبول است».
وزارت امور خارجهی ایران در این بیانیه گفته است که حقآبهی این کشور از رود هلمند «حق قانونی، عینی و معین است و افغانستان متعهد است حقآبهی مزبور را تأمین کند و براساس ماده ۵ معاهده اقدامی نکند که ایران از حقآبهی خود بعضا یا کلا محروم شود».
طبق این بیانیه، طالبان در یکونیم سال گذشته بارها بر پایبندی به تعهدات خود طبق معاهده تأکید کردهاند، اما عمل نکردهاند.
وزارت خارجهی ایران تأکید کرده است تا زمانی که به کارشناسان این کشور اجازهی بازدید از مسیر و بالادست رود هلمند داده نشود، «هرگونه اظهار نظر در خصوص کاهش آب هیرمند پذیرفتنی نیست».
این وزارت علاوه کرده است که ادامهی آبگیری «بند انحرافی کمالخان و انحراف مسیر طبیعی رودخانه هیرمند و برهم زدن شرایط رودخانه و همچنین عدم همکاری مقامات افغانستان در تعیین محلهای تحویل حقآبه و نصب سامانههای فنی مربوط به سنجش میزان آب، نقض صریح مواد ۳، ۵ و ۶ معاهده هیرمند است» و با صدور بیانیهی سیاسی نمیتوان برای آن توجیهی یافت.
با این حال، وزارت خارجهی ایران افزوده است که در یکونیم سال گذشته با حسن نیت و در پرتو اصل حسن همجواری با طالبان در این باره مذاکره و گفتوگو کرده است.
در روزهای اخیر حقآبهی ایران از رود هلمند به یک موضوع داغ تبدیل شده و مقامهای ایرانی به طالبان در صورت عدم تأمین حقآبه هشدار نیز دادهاند. طالبان اما در پاسخ گفتهاند که به معاهده ۱۳۵۱ متعهد اند، اما بهدلیل خشکسالی آب کافی وجود ندارد.
حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجهی ایران اما استدلال طالبان را سیاسی خوانده و بر فراهمشدن زمینهی بازدید کارشناسان ایرانی از مسیر رود هلمند تأکید کرده است.
معاهده هیرمند
افغانستان و ایران برای تقسیم آب رود هیرمند، در سال ۱۳۵۱ خورشیدی معاهدهای را امضا کردهاند.
مقامهای ایرانی میگویند که براساس این معاهده، در سالهای آبی باید سالانه ۸۲۰ میلیون مترمکعب آب از افغانستان وارد ایران شود؛ اما آنان مدعی اند که ایران این مقدار آب را دریافت نمیکنند.
حسن کاظمی قمی، سفیر و نمایندهی ویژه ایران در کابل گفته است که ایران در سال گذشته ۲۷ میلیون مترمکعب آب دریافت کرده است.
