منبع: دویچه وله
نویسنده: وصلت حضرت ناظمی
برگردان: حمید مهدوی
گزارشهای مرتبط به حضور فزایندهی «دولت اسلامی» در افغانستان در حال افزایش اند. برای مردم کشوری که قبلا توسط تروریزم بههم خورده است، این گزارشها یک کابوس است. گل محمد با عصبانیت گزارش میدهد: «اینها مردانی با پرچمها و لباسهای سیاه اند». وی هنگام توضیح دادن این جنگجویان میگوید: «من آنها را دیدهام که سلاحهای سنگین جدیدشان را تکان میدهند و موترهای لوکس را سوار میشوند».
این جنگجویان در ولسوالی خاک سفید ولایت فراه، در غرب افغانستان، صرف یک روز ظاهر شدهاند. از آن زمان تاکنون، شایعهها [در مورد داعش] بیشتر شدهاند. مردم نگران اند. گل محمد که خانهی خودش نیز در این ولسوالی است، میگوید: «ما از آنها بیشتر از طالبان میترسیم». «تاکنون، آنها ما را تنها گذاشتهاند؛ اما این وضع بهراحتی میتواند تغییر کند». گفتن اینکه آیا این مردان نقابپوش واقعا ستیزهجویان «دولت اسلامی» از عراق اند یا خیر، برای او سخت است.
اینکه آیا «دولت اسلامی» در افغانستان نیز برای خودش جای پایی ساخته است یا خیر، واضح نیست. بیانیهی رسمیای هنوز وجود ندارد. در پاکستان، یک ویدیوی وفاداری به این گروه بیرون آمده است. گفته شده است که برخی از جنگجویان افغانستان در نقاط مختلف کشور ادعا کردهاند که بخشی از این جنبش اند. در فراه (غرب افغانستان)، در هلمند (جنوب افغانستان) و در زابل (در شرق افغانستان)، گزارشهایی در مورد مردان ملبس به لباسهای سیاه که به زبان طالبان سخن نمیگویند، وجود داشتند. به نظر میرسد که آنها از نگاه مالی مستقل اند و همچنین پرچم «دولت اسلامی» را حمل میکنند. چندین مقام افغانستان در این مورد ابراز نگرانی کردهاند.
جنگی در راه است؟
اسماعیل خان، جنگسالار پیشین افغانستان که تا این اواخر وزیر انرژی و آب بود، در میانههای ماه جنوری در یک نشست خبری گفت که جنگی در راه است. اسماعیل خان گفت: «مردان خارجی شورشیان را در ولسوالی خاک سفید استخدام کرده و آموزش میدهند. با فرارسیدن بهار، جنگها آغاز خواهد شد. حکومت افغانستان باید برای آن آماده باشد». این منطقه در 150 کیلومتری شهر هرات و در امتداد مرز با ایران واقع شده است. در عین زمان، او پذیرفت که نمیتواند با اطمینان بگوید که این خارجیها، شورشیان «دولت اسلامی» اند یا نه.
در حالی که حامد کرزی، رییس جمهور پیشین در برابر تهدید بالقوهی «دولت اسلامی» در افغانستان حالت تدافعی داشت، گفتههای مقامهای حکومت فعلی بیشتر نگرانکننده به نظر میرسند. هفتهی گذشته، عبدالله عبدالله، رییس اجرایی افغانستان، همراه با محمد جواد ظریف، وزیر خارجهی ایران، هشدار دادند که مسئلهی «دولت اسلامی» نباید دستکم گرفته شود.
عبدالله میگوید: «مشکل دولت اسلامی مستلزم همکاری بهتر و جدیتر میان کشورها است». در چند هفتهی گذشته، گزارشها و بیانیههای بیشمار مقامهای افغانستان این موقف را تأیید میکنند.
خطر قریبالوقوعی وجود ندارد
با اینحال، کارشناسان این نگرانیها را ندارند. برهان عثمان، تحلیلگر شبکهی تحلیلگران افغانستان در مورد گزارشهای حضور «دولت اسلامی» در افغانستان کمباور است. «برای قضاوت کردن در مورد اینکه «دولت اسلامی» در افغانستان پیشرفت میکند، خیلی زود است». «دولت اسلامی» هیچ خطر حتمی و قریبالوقوعی را متوجه افغانستان نمیسازد. بلکه جنگهای ناسازگاریهای اخیر داخلی در رهبری طالبان به شکلگیری گروههای ملیشهای جداگانه منجر شده است. برخی از این گروهها به نشان جدایی از طالبان، لباسهای متفاوت پوشیدهاند و پرچمهای دیگری را حمل میکنند. عبدالخالق نورزی، ولسوال ولسوالی خاک سفید پیوسته گزارش داده است که شورشیان را با پرچمهای «دولت اسلامی» دیده است. در عین زمان، او پذیرفت که این گروه از جنگجویان پس از نزاع میان دو فرمانده طالب، از طالبان جدا شد. نورزی میگوید: «پس از نزاع، یکی از این دو فرمانده یک پایگاه پیشین مجاهدین را یافته و ملیشهها را در آنجا آموزش میداده است. خیمههای آنها پرچمهای سیاه را نشان میدهند».
این امر، دیدگاه عثمان را تأیید میکند که میگوید، گسترش «دولت اسلامی» در افغانستان بعید است. این کارشناس علاوه میکند که شاید «دولت اسلامی» به برخی از جنگجویان در منطقه الهام بخشیده باشد؛ اما حضور واقعی آنها در مرکز اصلیشان در سوریه و عراق محدود میماند. دیگران گزارشهای فزاینده در مورد حضور دولت اسلامی در افغانستان را تبلیغات محض میدانند. وحید مژده، کارشناس افغانستان و مقام پیشین حکومت طالبان معتقد است که خروج نیروهای بینالمللی یک نقش مهم و قابل توجه بازی میکند.
مژده علاوه کرد که این مسئله بر مردم تأثیر بزرگی داشته است و گفت: «استخبارات افغانستان تلاش دارد این تصویر را بسازد تا نیروهای خارجی را پس از سال 2016 در افغانستان نگهدارد. کمکهای مالی ایالات متحده و دیگر کشورها به اردوی ملی افغانستان کافی نبودهاند و حتا کاهش خواهند یافت. حالا این مفکوره وجود دارد که به خاطر مسئلهی «دولت اسلامی»، کمکهای بینالمللی ادامه خواهند یافت». این کارشناس معتقد است که حکومت قبلی افغانستان همیشه تلاش کرد تا طرف انسانی طالبان را به تصویر بکشد، در حالی که حکومت جدید از «دولت اسلامی» استفاده میکند تا شایعه پخش کند.
بسیاری از افغانها از مفکورهی حضور «دولت اسلامی» در کشورشان وحشتزده شدهاند. با در نظرداشت اینکه طالبان سالها در این کشور ارعابگری کردهاند، این مسئله تعجبآور به نظر میرسد. برهان عثمان با اشاره به تفاوتها میان هردو گروه بنیادگرا گفت: «احتمال آن وجود دارد که طالبان اکنون معتدلتر و دوستانهتر رفتار کنند».
افغانستان و پاکستان گروههای شورشی داخلی خود را دارند. این گروهها معمولا جنگشان را در داخل مرزهایشان محدود میکنند. این آنها را از «دولت اسلامی» متمایز میسازد که به دنبال ایجاد یک خلافت در سراسر جهان است. علاوه بر آن، عثمان با علاوه کردن اینکه طالبان و «دولت اسلامی» در جمع گروههای جهادی «کمترین وجوه مشترک» را دارند، گفت که طالبان افغانستان به تفاوتهای قومی و مذهبی احترام دارند؛ چیزی که «دولت اسلامی» آن را نمیپذیرد.
