چهاردهمین برنامهی فرهنگی «شبی با بودا» به یادبود از بیستوچهارمین سالروز تخریب مجسمههای بودا در بامیان توسط طالبان، در استکهلم سویدن برگزار شد.
این برنامه امسال با عنوان «تخریب میراث فرهنگی در زمان جنگ: وندوالیسم، جنایت جنگی یا نسلکشی» به میزبانی «خانه فرهنگ و تئاتر استکهلم» و با حضور شماری از کارشناسان، فعالان فرهنگی و پژوهشگران برگزار شد.
زهرا حسینی، از برگزارکنندگان این برنامه گفت که برنامهی «شبی با بودا» چهارده سال پیش در بامیان آغاز شد و اکنون به یک پلتفرم بینالمللی برای گفتوگو در مورد میراثهای تاریخی و فرهنگی افغانستان و دادخواهی برای محاکمهی عاملان تخریب مجسمههای بودا در بامیان، تبدیل شده است.
او با اشاره به وضعیت افغانستان کنونی تحت کنترل طالبان گفت که «با متلاشی شدن فضاهای فرهنگی در داخل کشور، اهمیت میراث فرهنگی ناملموس مانند شعر، موسیقی و سنتها در دوران تبعید، دوچندان شده و این برنامه در استکهلم در تداوم همین مقاومت است.»
دکتر مارک کلامبرگ، استاد و رئیس گروه حقوق بینالملل در دانشگاه استکهلم در این برنامه، ریشههای حقوقی مفهوم «نسلکشی فرهنگی» را توضیح داد و به خلاها در این زمینه در قوانین بینالمللی اشاره کرد.
او گفت، یکی از بزرگترین خلاها در قوانین بینالمللی این است که تخریب میراثهای فرهنگی چون مجسمههای بودا در بامیان در زمان صلح یا جنگهای داخلی، مصداق «نسلکشی» دانسته نمیشود؛ زیرا مفهوم «نسلکشی فرهنگی» در کنوانسیون نسلکشی گنجانده نشده است.
این استاد دانشگاه اما گفت که این موارد، میتواند مطابق اساسنامه رم جنایت جنگی تلقی شود و در دیوان کیفری بینالمللی بررسی گردد.
عیسی بلومی، پژوهشگر و استاد دیگر دانشگاه استکهلم در این برنامه با اشاره به تجربیات خود از جنگ در کوزوو و کار در دولت آن کشور، از رویکرد «استعمارمآبانه»ی سازمانهای بینالمللی و غربیها در قبال میراثهای فرهنگی انتقاد کرد.
او گفت: «وقتی طالبان بوداها را تخریب کرد، غرب خشمگین شد چون بخشی از تاریخ جهانی از دست رفته بود، اما وقتی مردم افغانستان یا کوزوو منابع و استقلال لازم را برای مدیریت تاریخ خود مطالبه میکنند، با مقاومتهای استعماری مواجه میشوند.»
او افزود که نجات بامیان نباید فقط بازسازی چند مجسمه برای راضی کردن بیرونیها باشد، این کار باید دربارهی بازگرداندن اراده، تداوم تاریخی و عزت به مردم افغانستان نیز باشد.
بخش دوم برنامه با عنوان «سرودهای برای بقا» به موسیقی اختصاص یافته بود و در آن الهه سرور، هنرمند افغانستانی همراه با دو هنرمند سامی -سویدنی و اوکراینی، برای اشتراککنندگان آهنگ خواندند.
این سه هنرمند همچنین یک آهنگ گروهی خواندند و آن را به برنامه «شبی با بودا» تقدیم کردند.
برنامه «شبی با بودا» پیش از تسلط دوبارهی طالبان بر افغانستان در بامیان برگزار میشد، اما پس از آن در خارج از کشور و عمدتاً سویدن برگزار شده است.
