گزارشگر: مهدی فروتن
پنج نفر از محتسبان امر به معروف طالبان در دروازهی ورودی یکی از دکانها در شهرک جبرئیل ولایت هرات در غرب کشور، منتظر بازداشت یک دختر به اتهام «بدحجابی» هستند. دو زن عضو امر به معروف طالبان با این دختر که چادرنماز به سر دارد، بیرون میشوند و او را به موتر مینشانند.
ویدیوی این رویداد در اختیار روزنامه اطلاعات روز قرار گرفته است. منابع در شهرک جبرئیل گفتهاند که چهار دختر جوان دیگر نیز به اتهام رعایت نکردن حجاب مورد نظر طالبان در این شهرک بازداشت شدهاند.
شمار دقیق دختران و زنانی که در هرات به اتهام رعایت نکردن پوشش مورد نظر طالبان بازداشت شدهاند، مشخص نیست. منابع مردمی در هرات گفتهاند که این زنان به زندان زنان منتقل میشوند.
حکومت طالبان معمولا در چنین مواردی با گرفتن تضمین کتبی از بستگان این زنان، آنان را رها میکند، اما هشدار میدهد که باید قوانین طالبان را رعایت کنند.
اما حضور محتسبان امر به معروف طالبان در شهر هرات و همچنین نظارت و بازرسی آنان از موترهای مسافربری، باعث ترس و اضطراب زنان و دختران شده است.
از روز جمعه (۱۵ جوزا)، محتسبان امر به معروف و نهی از منکر طالبان حضور خود را در نقاط مختلف شهر هرات برای بازداشت زنان و دخترانی که پوشش برقع یا چادرنماز نپوشیدهاند، تشدید کردهاند.
محتسبان امر به معروف طالبان در مسیرهای مختلف شهر هرات حضور دارند و موترهای مسافربری و لینی را متوقف میکنند و حجاب زنان و دختران در داخل این موترها را مورد بررسی قرار میدهند. محتسبان امر به معروف طالبان که شماری از آنان مسلح نیز هستند، به مراکز پرتجمع از جمله جاده لیلامیها، زرگریها، کوچه گدام، الماس شرق و دیگر نقاط مزدحم رفتهاند و زنان را مورد بازخواست قرار دادهاند.
اطلاعیهای که طالبان به وکیلان گذر توزیع کردهاند/شبکههای اجتماعی
حبس و ترس از بدنامی
امر به معروف طالبان به وکیلان گذر در هرات اطلاعیه داده است که زنان و دخترانی که «حجاب اسلامی» را رعایت نکنند، توسط محتسبان این اداره بازداشت و به زندان منتقل خواهند شد. در این اطلاعیه آمده است که براساس دستور ملا هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، زنان و دختران باید «حجاب شرعی» را رعایت کنند. همچنین هشدار داده شده است که اگر زنان و دختران کارمند در ادارههای دولتی حجاب را رعایت نکنند، وظایفشان به حالت تعلیق درخواهد آمد.
شماری از دختران و زنان در هرات از ترس روبهرو شدن با محتسبان امر به معروف، از بیرون شدن از خانه صرف نظر کردهاند. مهدیه ۲۴ سال سن دارد و بهعنوان آموزگار در یکی از کورسهای آموزشی دختران کار میکرد، اما بهدلیل اینکه باید به مرکز شهر میرفت، از رفتن به محل کارش صرف نظر کرده است.
او به اطلاعات روز گفت: «رفتن به زندان و محبس برای ما عیب کلانی است و نام ما بد میشود و من به همین خاطر نخواستم که امروز سر کار بروم. من همیشه چادرنماز میپوشم، اما باز هم از امر به معروف میترسم. آنان میخواهند که ما چادر برقع بپوشیم و به ما گیر میدهند. جرم ما در افغانستان این است که زن هستیم و همیشه مورد ظلم و ستم هستیم.»
او تأکید دارد که دختران در هرات حجاب شرعی را حتا در دوران نظام جمهوریت نیز رعایت میکردند و همگی چادرنماز میپوشیدند، اما طالبان فشارها را بر آنان بیشتر کردهاند.
او گفت: «ما همگی حجاب میکنیم و در هرات دختران چادرنماز میپوشند. طالبان هر روز سختگیری را با ما بیشتر میکنند. من هیچ خواست و توقعی از طالبان ندارم و میفهمم که آنان تغییر نمیکنند. به امید روزی که حکومت طالبان سقوط کند و ما هم آزاد شویم.»
سیما ۳۰ سال دارد و با حاکمیت مجدد طالبان در افغانستان از کارش در یکی از نهادهای خارجی بیکار شده است. او در صحبت با روزنامه اطلاعات روز میگوید در زمانی که رقابت در عرصهی هوش مصنوعی و همچنین پیشرفت فناوری در جهان وجود دارد، برای طالبان نوع پوشش زنان و دختران مسألهی بزرگی است و در این بخش نیرو و هزینه صرف میکنند.
او میافزاید: «واقعا جای تأسف است که این گروه بیسواد، از صبح تا شام به ما زنان گیر میدهند. جهان به کجا میرود و ما در افغانستان به کدام سمت میرویم. همگی ملاها و بیسوادها در حکومت طالبان جمع شدهاند و هر روز به این فکر میکنند که چگونه میشود که زندگی را به زنان و دختران افغانستان جهنم کنند. حالا هم اگر حجابشان را مراعات نکنیم، ما را به محبس میبرند.»
آرین آرون، نویسنده، در حساب ایکس خود از بازداشت زنان از سوی طالبان انتقاد کرده است. او نوشت: «گروه حاکم، دهها زن را امروز در هرات به این بهانه بازداشت کرد که این زنان “حجاب اسلامی” ندارند. تمام رفتار ضدانسانی این گروه فقط و فقط برای حذف کامل زنان و فشار وارد کردن به تمام مردم است. همان تداوم باورهای آپارتاید جنسیتی و شکنجهی روانی! اگر نه، همه میدانند که پیش از به قدرت رسیدن این گروه نیز زنان در هرات بهخاطر جامعهی سنتی، وادار به مراعات کردن این مسأله بودند.»
افزایش محتسبان
ادارهی امر به معروف طالبان در هرات شمار محتسبان خود را مشخص نکرده است، اما شمار آنان در سطح شهر هرات در مقایسه با سال قبل افزایش را نشان میدهد. باشندگان هرات میگویند که این موضوع نشان میدهد طالبان میخواهند سختگیری و فشار بر شهروندان، بهویژه زنان و دختران را بیشتر کنند.
فضلالرحمان انصاری، خطیب مسجد جامع گازرگاه هرات و برادر مجیبالرحمان انصاری که در حملهی انتحاری داعش کشته شد، مدعی شده است که به مسئولان امر به معروف طالبان تذکر داده است که به جای فشار، با نرمی با مردم برخورد کنند.
او گفت: «چندین مرتبه به ریاست امر به معروف و مسئولان گفتم که باید بر قلبها حکومت کرد. امروز که من به زور این چادر را به سر این زن ملت بنمایم، فردا شاید دور بیندازد. شاید مانند گذشته گستاخی کند و آتش بزند و بیادبی به حجاب کند.»
این اظهارات او در حالی مطرح میشود که برادرش، مجیبالرحمان انصاری، از حامیان به قدرت رسیدن مجدد طالبان بود و از منبر مسجد گازرگاه علیه نظام جمهوریت تبلیغ میکرد.
مجیبالرحمان انصاری بیلبوردهایی را در نقاط مختلف شهر هرات نصب کرده بود و زنان را به رعایت حجاب دعوت میکرد. نصب این بیلبوردها در آن زمان با واکنش گسترده مواجه شده بود.
باشندگان هرات، بهویژه زنان و دختران، میگویند که فشار محتسبان امر به معروف در برابر نوع پوشش آنان و همچنین محدودیت فعالیتهای اجتماعیشان در مقایسه با دیگر ولایتها بیشتر شده است. آنان میگویند که این محدودیتها با چراغ سبز نوراحمد اسلامجار، روحانی تندرو اهل هرات که مورد حمایت رهبر طالبان است، اعمال میشود. اسلامجار به دیدگاههای تند مذهبی خود مشهور است.
