مستند «فراتر از تاریکی: روایتهای تابآوری، کرامت و امید افراد دارای معلولیت در افغانستان» در پارلمان بریتانیا به نمایش گذاشته شد.
این مستند روایتهایی از زندگی روزمره و تجربه زیسته افراد دارای معلولیت در افغانستان به شمول زنان و دختران دارای معلولیت را به تصویر کشیده است.
این مستند روز چهارشنبه (3 سرطان) در نشستی که به ابتکار نهاد راهیاب (RAHYAB Initiative) در پارلمان بریتانیا برگزار شده بود، به نمایش درآمد.
در این نشست شماری از نمایندگان پارلمان بریتانیا، کارشناسان حقوق بشر از جمله ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد و فعالان حوزه معلولیت حضور داشتند.
بنفشه یعقوبی، رییس نهاد راهیاب در سخنرانی خود بر اهمیت شنیدهشدن صدای افراد دارای معلولیت افغانستان در مجامع بینالمللی تأکید کرد.
همچنین گرت توماس، عضو پارلمان بریتانیا، و پیمانه اسد، رییس گروه سیاست خارجی حزب کارگر، طی سخنانی بر ضرورت تداوم توجه جامعه جهانی به وضعیت حقوق بشر و حقوق افراد دارای معلولیت در افغانستان تأکید کردند.
مهدی سلامی، معاون نهاد راهیاب، با اشاره به نتایج تحقیقات میدانی و مطالعات این نهاد اظهار داشت که درک وضعیت معلولیت در افغانستان مستلزم رویکردی چندبعدی است؛ رویکردی که به گفتهی او، هم واقعیتهای جسمی و فردی معلولیت و هم عوامل اجتماعی، نهادی و ساختاری مؤثر بر زندگی افراد را در نظر بگیرد.
در بحث تخصصی که با حضور ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، بنفشه یعقوبی، رییس نهاد راهیاب و هبا هجرس گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق افراد دارای معلولیت، برگزار شد، سخنرانان با اشاره به شرایط پیچیده افغانستان تأکید کردند که چالشهای پیش روی افراد دارای معلولیت تنها ناشی از وضعیت جسمی یا سلامتی آنان نیست، بلکه حاصل تعامل عوامل مختلفی از جمله دههها جنگ، فقر، آوارگی، ضعف زیرساختهای صحی، بحرانهای بشردوستانه و محدودیتهای نهادی موجود است.
به باور آنان، این عوامل در کنار یکدیگر موانع گستردهای را در برابر مشارکت اجتماعی، اقتصادی و مدنی افراد دارای معلولیت ایجاد کردهاند.
سخنرانان تأکید کردند که محرومیت و طرد اجتماعی اشخاص دارای معلولیت نتیجه یک عامل واحد نیست، بلکه از تعامل شرایط فردی، نگرشهای اجتماعی، ساختارهای نهادی و سیاستهای عمومی ناشی میشود. از همین منظر، تحقق شمولیت اجتماعی نیز مستلزم مداخلاتی هماهنگ در تمامی این سطوح است.
شرکتکنندگان خاطرنشان کردند که هنوز شکافهای قابل توجهی در دادهها و مطالعات موجود وجود دارد و همکاری میان دانشگاهها، نهادهای پژوهشی، سازمانهای بینالمللی و بازیگران محلی میتواند به تولید دانش دقیقتر برای سیاستگذاری مؤثر در عرصه وضعیت حقوق بشری اشخاص دارای معلولیت کمک کند.
آنان بر تقویت پژوهشهای چندرشتهای و مبتنی بر شواهد درباره وضعیت افراد دارای معلولیت در افغانستان تأکید کردند.
اشتراککنندگان نشست خواستار سرمایهگذاری بر برنامههای همهشمول و مبتنی بر واقعیتهای محلی نیز تأکید کردند و گفتند که مداخلات توسعهای و بشردوستانه باید علاوه بر توجه به نیازهای فردی، شرایط اجتماعی و نهادی حاکم بر زندگی افراد دارای معلولیت را نیز در نظر بگیرند و نقش سازمانهای محلی را در طراحی و اجرای برنامهها تقویت کنند.
سخنرانان همچنین با استناد به اصل شناختهشده «هیچ چیز بدون ما»، خواستار حضور فعال افراد دارای معلولیت در پژوهش، سیاستگذاری، اجرا و ارزیابی برنامههای مرتبط شدند و تأکید کردند که آنان باید به عنوان شرکای اصلی توسعه شناخته شوند، نه صرفاً دریافتکنندگان خدمات.
براساس آمار سازمان ملل متحد، نزدیک به ۱.۵ میلیون نفر در افغانستان با معلولیتهای جدی زندگی میکنند و بسیاری از این معلولیتها پیامدهای چندین دهه جنگ است. به گفتهی این سازمان، کودکان بیشترین بار درد معلولیت ناشی از جنگ را بر دوش میکشند.
پس از تسلط مجدد طالبان بر افغانستان، در آگست ۲۰۲۱، وضعیت اقتصادی و اجتماعی افغانستان دچار فروپاشی شد و این فروپاشی اثرات شدیدی بر زندگی افراد دارای معلولیت گذاشت.
براساس گزارش موسسهی «ابتکار راهیاب»، در چهار سال اخیر، بهدلیل قطع کمکهای بینالمللی، فروپاشی نهادهای دولتی، کاهش خدمات صحی و افزایش فقر، افراد دارای معلولیت در معرض محرومیت چندبعدی قرار گرفتهاند.
