نخستین روز ثبت نام نامزدان انتخابات ریاست جمهوری روز گذشته بدون هیچ سروصدایی به پایان رسید. خبرنگاران و مسئولان کمیسیون مستقل انتخابات که از شروع وقت رسمی صبح دیروز به محل ثبت نام نامزدان انتخابات ریاست جمهوری صف کشیده بودند تا شروع روند ثبت نام را مشاهده نمایند، سرانجام بیهیچ دستآوردی به خانه برگشتند. تا پایان روز گذشته هیچکسی برای ثبت نام در انتخابات حضور نیافتند. کمیسیون مستقل انتخابات قبلا اعلان کرده بود که بیست تن فورمههای معلوماتی برای نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری را از این نهاد دریافت کردهاند. البته این امر به هیچعنوان نشان دهندهی کممیلی مردم به انتخابات نیست؛ هنوز هجده روز دیگر برای ثبت نام فرصت است. از طرف دیگر، معادلات و صفبندیهای انتخاباتی هرروز رنگ عوض میکند و شکل و شمایل تازهای به خود میگیرد. علیرغم تشدید مذاکرات و چانهزنیهای انتخاباتی میان اشخاص و جریانهای سیاسی، هنوزهم اوضاع بهشدت مبهم است. بیاعتمادی شدیدی بر فضای سیاسی کشور میان شخصیتها و احزاب سیاسی مستولی شده و روند تعاملات انتخاباتی را فعلا شایعات و زمزمههای انتخاباتی به پیش میبرند. شایعاتی که هرروز ساخته و پرداخته میشود و کمتر به واقعیت نزدیک است. با این که تا به حال چندین ائتلاف سیاسی خرد و بزرگ معطوف به انتخابات شکل گرفته و اشخاص زیادی به عنوان نامزدان احتمالی آینده مطرح میباشد؛ اما نه بر دوام و ثبات این ائتلافها میتوان اعتماد کرد و نه هم نامزدی این چهرهها را قطعی و نهایی دانست. تنها چیزی که مسلم است، این است که بیاعتمادی شدیدی فضای سیاسی کشور را گرفته و تمام شخصیتها و جریانهای سیاسی، بدون توجه به ائتلافها و دیگر تعهدات سیاسیشان، به دنبال یافتن کاروان پیروز و کسب بیشترین امتیاز از آنها میباشند. در این بازیها، معاونت ریاست جمهوری به هدف اصلی بیشتر احزاب و جریانهای سیاسی بدل شده است. چهرههای کمی واقعا برای پست ریاست جمهوری چانهزنی و تلاش مینمایند و از میان چهرهها و جریانهای سیاسی متعدد، تنها دو یا سه مورد هستند که لباس ریاست جمهوری را زیبندهی خود میدانند؛ اما در پست معاونت همه برای خود جامههایی دوختهاند. بیشتر چهرهها و جریانهای سیاسی ادعای معاونت ریاست جمهوری را دارند. در چنین فضایی، بازی انتخاباتی و تصمیمگیری برای اشخاص و جریانهای سیاسی دشوار شده است. به همین دلیل زیاد انتظار نمیرود که در روزهای نخست شروع ثبت نام، نامزدان واقعی و جدی انتخابات ثبت نام کنند. از نظر عملی، روزهای پایانی ختم مهلت ثبت نام، تعیین کننده و حیاتی است. تا آن زمان نیز وضعیت دست کم به همین منوال ادامه خواهد یافت و صفبندیها نهایی نخواهند شد. تا آن زمان چهرههای شاخص و نامزدان جدی ثبت نخواهند کرد، بلکه در این فرصت همه به دنبال تقویت و تحکیم صفوف و تیمهایشان خواهند بود.
مسئلهی دیگری که باعث کندی روند ثبت نام نامزدان خواهد شد، شرایط کاندیداتوری میباشد. در قانون جدید انتخابات شرایط سختتری برای نامزدان وضع شده و به همین ترتیب هرکسی بهراحتی قادر به تکمیل شرایط آن نخواهد شد. صد هزار کارت رایدهی با نام و امضای صاحبان آنها و یک میلیون افغانی به عنوان ضمانت که به عنوان شرایط اصلی نامزدی در نظر گرفته شده است، ثبت نام در رقابتهای انتخابات آیندهی ریاست جمهوری را سخت کرده و به احتمال زیاد از تعداد نامزدان انتخابات نیز خواهد کاست.
در هرانتخاباتی، تنها دو یا سه تن واقعا برای به دست آوردن کرسی ریاست جمهوری رقابت و مشارکت میکنند و دیگران عمدتا به دنبال کسب شهرت یا فرصتهای سیاسی و اقتصادی در انتخابات شرکت مینمایند. بنابراین، سخت شدن شرایط نامزدی و کاستن از لیست دور و دراز نامزدان انتخابات، امر مفیدی است و باید از آن حمایت شود.
نباید عدم حضور نامزدان در روز اول مهلت ثبت نام را به عنوان کاهش علاقهمندی مردم در انتخابات تلقی کرد، بلکه این روزهای پایانی مهلت ثبت نام است که همهچیز مشخص خواهد شد. روزهای اول برای چهرههای گمنام و نامزدان غیرجدی میباشد و این روزهای آخر است که همه منتظر آن نشسته و صفبندیها و خط و خطوط انتخاباتی را روشن خواهند ساخت.
