پس از ماهها اصرار و انکار افغانستان و پاکستان برای رهایی ملا عبدالغنی برادر، بالاخره روز گذشته این فرمانده مهم طالبان از زندان پاکستان رها شد. وزارت خارجهی پاکستان قبلا گفته بود که ملا برادر را به هدف تسهیل روند مذاکرات صلح از زندان رها میکند. شورای عالی صلح افغانستان نیز از این اقدام پاکستان استقبال کرد و آن را یک گام مثبت در مسیر مصالحه عنوان کرد. حکومت افغانستان در رهایی وی که بیش از دو سال بر آن اصرار ورزیده بود، اکنون به هدف خود رسیده است؛ اما این رهایی چندان هم مطابق میل افغانستان صورت نگرفته است. حکومت افغانستان اصرار داشت که آقای برادر پس از رهایی از زندان به حکومت افغانستان تحویل داده شود؛ اما اکنون مقامهای وزارت خارجهی پاکستان گفته که وی به کشور سومی، احتمالا عربستان سعودی یا ترکیه فرستاده خواهد شد. ملا عبدالغنی برادر از جملهی رهبران میانهرو طالبان به شمار میرود که نظر مساعدی در خصوص روند مصالحهی حکومت افغانستان دارد. وی قبل از این که در سال 2010 از سوی آیاسآی دستگیر گردد، تماسهای نزدیکی با حکومت افغانستان برقرار کرده بود و میرفت تا روزنهای مطمئن و روشنی را در حلقهی رهبری طالبان بگشاید. به همین خاطر رییس جمهور کرزی بر رهایی وی چنین پافشاری مینمود. آقای کرزی میخواست که با بازگرداندن ملا برادر به کابل، از یکسو حکومت دسترسی مستقیم و همیشه به وی داشته باشد و از این طریق ملا برادر را در مسیر مصالحه فعال نماید و از جانب دیگر با بازگرداندن وی به کابل، احتمال تأثیرگذاری و نفوذ آیاسآی و دیگر کشورهای منطقه بر او و از طریق او بر روند مصالحه را کاهش دهد؛ اما اکنون با فرستادن وی به کشور سومی، این امر سختتر شده و از سوی دیگر امکان نفوذ و تأثیرگذاری پاکستان و دیگر کشورهای منطقه از طریق ملا برادر روی روند مصالحه بیشتر شده است.
حکومت افغانستان در مجموع در روند رهاسازی فرماندهان و جنگجویان طالبان از زندان، دو هدف را دنبال کرده است؛ یکی تشویق طالبان به پیوستن به روند مصالحه و نشان دادن حسن نیت خود به رهبران و جنگجویان این گروه؛ دوم، در اختیار گرفتن برخی مهرههای کلیدی و مؤثر طالبان که بتوانند در روند مصالحه نقش مثبت ایفا نمایند. رهاسازی ملا عبدالغنی برادر، ملا نورالدین ترابی، ملا منصور، ملا منصور دادالله و دیگر رهبران و فرماندهان این گروه در راستای این هدف صورت گرفته است. اما در طول سه سال و علیرغم رهایی دهها و صدها جنگجو و فرمانده گروه طالبان در هردو هدف ناکام مانده است.
بدون شک این تلاشها در راستای انجام مذاکرات صلح، پس از کنار کشیدن طالبان از روند مذاکرات با امریکا در قطر، یک حرکت مثبت و رو به جلو است و در واقع میتوان گفت که تلاشها برای انجام گفتوگوهای صلح که مدتها مسکوت بود، دوباره از سر گرفته شدند. اما این قدمها نباید به تنهایی از سوی دولت افغانستان برداشته شوند و امتیازات یکجانبه یکی پس از دیگری برای طالبان در نظر گرفته شود. گام بعدی در راستای مذاکرات صلح باید توسط طالبان برداشته شود و این گروه چراغ سبزی برای انجام مذاکرات و قطع جنگ در کشور نشان دهد.
معمولا در هرمصالحه و مذاکرهای عرف دیپلوماتیک این است که قدمهای مطمئنی برای موفقیت یک برنامه از سوی هردو جانب برداشته شود و تنها اقدامات یک جانبه مؤثریت چندانی نخواهد داشت. مردم افغانستان تنها به اقداماتی به عنوان گامهای مطمئن در راستای صلح نگاه میکنند که با احترام جانب مقابل همراه باشد و از هرگونه امتیازدهی و امتیازگیری یکجانبه به دور باشد.
توقع عموم این است که طالبان در پاسخ مثبت به تلاشهای دولت افغانستان و شورای عالی صلح میزان خشونت و اعمال تخریبکارانهی خود را کاهش دهند و به این ترتیب گامی را در این راستا بردارند. هرگاه این اتفاق صورت نگیرد، معنایش این است که آنان هیچوقعی به تلاشهای دولت افغانستان نمیگذارند و تمامی این اقدامات تنها باج و امتیازدهی یکجانبهی دولت افغانستان به گروه طالبان میباشد. متأسفانه تاکنون طالبان این اقدامات دولت افغانستان را نشانهی ناچاری دولت تعبیر کرده و به عنوان امتیازهای یکجانبه در نظر گرفتهاند. اگر رهایی ملا برادر در همین مسیر صورت گرفته باشد، سرنوشت وی نیز شبیه دهها ملایی خواهد شد که تاکنون رها شده و دوباره به صفوف طالبان پیوستهاند.
