یکی از نگرانیها و تردیدهایی که در مورد روند ثبت نام کاندیداتوران ریاست جمهوری خلق شده، احتمال جعل کارتهای رایدهی و تبانی نامزدها با مسئولان کمیسیون مستقل انتخابات میباشد. برخی از نهادهای مدنی ابراز نگرانی کرده که شماری از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری، تلاش مینمایند که کپی کارتهای رایدهی برای نامزدی را از کمیسیون مستقل انتخابات به دست بیاورند. هنوز این ادعا ثابت نشده و از سوی هیچنهاد معتبری نیز تأیید نشده؛ اما به هرصورت این امر به عنوان یک احتمال جدی مطرح است. قانون جدید انتخابات شرایط سختتری بالای نامزدان انتخابات ریاست جمهوری وضع کرده است؛ براساس این قانون هرنامزد انتخابات ریاست جمهوری باید کپی صد هزار کارت رای از حداقل بیست ولایت را با خود داشته باشد و یک میلیون افغانی را به عنوان ضمانت به کمیسیون مستقل انتخابات بسپارند. اینها خصوصا کاپی صد هزار کارت رایدهی یکی از دشوارترین مراحل ثبت نام نامزدان انتخابات ریاست جمهوری میباشد. فراهمآوری صد هزار کارت رایدهی، به معنای داشتن صد هزار حامی قطعی در میان رای دهندگان کشور میباشد و این امر برای هرکس مقدور نیست. هرکسی که در مرحلهی اول صد هزار طرفدار و حامی داشته باشد، به معنای داشتن یک بخش قابل توجهی از تمام آرای مردم بوده و نشان میدهد که واقعا شایستگی مشارکت در رقابتهای انتخاباتی را دارند. در انتخاباتهای گذشته، به علت شرایط سهل کاندیداتوری، دهها تن به شکل تفننی در این رقابتها شرکت کردند و لیست دور و دراز نامزدان این افراد، فضای رقابتهای انتخاباتی را سبک ساخته بود؛ اما قانون جدید انتخابات در صورت وجود شفافیت و قانونمداری در روند ثبت نام نامزدان، فضای انتخاباتی را جدیتر میسازد. فراهمآوری صد هزار کارت راهیدهی، نامزدان جدی را از نامزدان تفننی جدا ساخته و فضای انتخابات را جدی و رقابتی میسازد. اگر واقعا این شرایط با جدیت و شفافیت تطبیق گردد، دیگر هرکس نمیتواند به شکل تفننی، از روی هوس یا به هدفهای اقتصادی و تبلیغاتی خودش را نامزد انتخابات ریاست جمهوری نماید، مشروط بر این که در جمعآوری این مقدار کارت، شفافیت و صداقت وجود داشته باشد.
اکنون بزرگترین نگرانی این است که نامزدان ممکن است این مقدار کارتها را از شیوههای نامشروع و توسط پول جمعآوری نماید. ممکن است برخی اشخاص و نهادها کپی کارتهای رایدهی را در اختیار داشته باشند و به نامزدان بفروشند. یکی از نگرانیها این است که کاپی کارتهای رایدهی نزد مقامها و مسئولان سابق دبیرخانهی کمیسیون مستقل انتخابات وجود دارد و ممکن است به نامزدان انتخابات ریاست جمهوری به فروش برسانند. به هرصورت، به دلیل نبود سیستم قوی و منظم و عدم نظارت جدی بر روند کار کمیسیون، امکان دسترسی نهادها و اشخاص غیرمسئول به کارتهای رایدهی آسان است و همین امر به پاشنهی آشیل شرایط قانونی نامزدان تبدیل شده است.
در هرانتخاباتی، تنها دو یا سه نفر برای کسب مقام ریاست جمهوری رقابت مینمایند؛ اما معمولا نامهای آشنا و ناآشنای زیادی در یک لیست طولانی از نامزدها صف میکشند که نه خود برای به دست آوردن مقام ریاست جمهوری نامزد شده و نه هم مردم به آنها به چشم نامزدان ریاست جمهوری مینگرند. هرچند شرکت در انتخابات ریاست جمهوری حق شهروندی هرکس است و هیچکسی نمیتواند مانع آن شود؛ اما حفظ صلابت، شفافیت و مصلحت انتخابات وظیفهی شهروندی تک تک ماست و نباید به هدفهای تفننی و انگیزههای اقتصادی از این فرصت جمعی سو استفاده صورت گیرد.
فراهمآوری صد هزار کارت رایدهی به عنوان یک شرط قانونی باید عادلانه و بالای هر داوطلب رقابت انتخابات ریاست جمهوری تطبیق گردد و مطمئن گردد که این کارتها نشانههای واقعی حمایت صد هزار رای دهنده در کشور میباشد. اگر این شرایط با جدیت و شفافیت تطبیق نگردد، ممکن است بازهم لیست دور و درازی از اشخاص گمنام و ناآشنای نامزدان تفننی شکل بگیرد و بازهم انتخابات به سخره گرفته شود و فضای رقابتهای انتخاباتی رسوا و سبک گردد. در قانون انتخابات افغانستان، این شرایط در حقیقت تعیین کنندهی صلاحیت و عدم صلاحیت نامزدان در انتخابات ریاست جمهوری نیز میباشند و جز این هیچنهاد و میکانیسم دیگری وجود ندارد که وزن و صلاحیت واقعی افراد را برای شرکت در این رقابتها تشخیص و تعیین نماید.
